ಆಷಾಢ ಶುಕ್ಲ ಏಕಾದಶಿಯನ್ನು ‘ಮೊದಲಏಕಾದಶಿ’ ಅಥವಾ ‘ಶಯನಏಕಾದಶಿ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸನಾತನ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪವಿತ್ರವಾದ ಈ ದಿನ, ಕ್ಷೀರಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಮಹಾವಿಷ್ಣು ಶೇಷಶಯ್ಯೆಯ ಮೇಲೆ ಯೋಗನಿದ್ರೆಗೆ ತೆರಳುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಆಷಾಢ ಶುಕ್ಲ ಏಕಾದಶಿಯಾದ ಮೊದಲ ಏಕಾದಶಿ (ಶಯನ ಏಕಾದಶಿ) ಯನ್ನು ಸನಾತನ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪವಿತ್ರ ದಿನವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ದಿನ ಶ್ರೀಮಹಾವಿಷ್ಣು ಕ್ಷೀರಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಶೇಷಶಯ್ಯೆಯ ಮೇಲೆ ಯೋಗನಿದ್ರೆಗೆ ತೆರಳುತ್ತಾರೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಇದೆ. ಭಕ್ತರು ಉಪವಾಸ, ವಿಷ್ಣು-ಲಕ್ಷ್ಮೀ ಪೂಜೆ, ತುಳಸಿ ಅರ್ಚನೆ ಹಾಗೂ ರಾತ್ರಿ ಜಾಗರಣೆ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ದೇವರ ಕೃಪೆಗೆ ಪಾತ್ರರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಮೊದಲ ಏಕಾದಶಿಯಂದು ಪಾಲಿಸಬೇಕಾದ ಪೂಜಾ ವಿಧಾನಗಳು, ಉಪವಾಸ ನಿಯಮಗಳು ಮತ್ತು ದಾನಧರ್ಮದ ಮಹತ್ವದ ಬಗ್ಗೆ ಇಲ್ಲಿದೆ ಮಾಹಿತಿ.
ಈ ದಿನ ಸೂರ್ಯೋದಯಕ್ಕೂ ಮುನ್ನವೇ ಎದ್ದುತಲೆಗೆ ಸ್ನಾನಮಾಡಿ, ಹಳದಿ ಬಣ್ಣದ ವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಶ್ರೀಮಹಾವಿಷ್ಣು ಹಾಗೂ ಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮೀ ದೇವಿಯನ್ನು ಭಕ್ತಿಭಾವದಿಂದ ಪೂಜಿಸಬೇಕು. ಪೂಜೆಯಲ್ಲಿ ವಿಷ್ಣುವಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಿಯವಾದ ತುಳಸಿ ದಳಗಳು ಹಾಗೂ ಹಳದಿ ಬಣ್ಣದ ಹೂವುಗಳನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ಸಮರ್ಪಿಸಬೇಕು.
“ಓಂನಮೋ ಭಗವತೇ ವಾಸುದೇವಾಯ” ಎಂಬ ದ್ವಾದಶಾಕ್ಷರಿ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಜಪಿಸುತ್ತಾ ದಿನವಿಡೀ ಉಪವಾಸ ಆಚರಿಸಿ, ರಾತ್ರಿ ಜಾಗರಣೆ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಸಕಲ ಪಾಪಗಳು ನಿವಾರಣೆಯಾಗಿ ವೈಕುಂಠ ಪ್ರಾಪ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಪಂಡಿತರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
ಮೊದಲ ಏಕಾದಶಿ ದಿನ ಪಾಲಿಸಬೇಕಾದ ನಿಯಮಗಳು
- ಮಾಂಸಾಹಾರ, ಈರುಳ್ಳಿ, ಬೆಳ್ಳುಳ್ಳಿ ಸೇರಿದಂತೆ ತಾಮಸಿಕ ಆಹಾರವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತ್ಯಜಿಸಬೇಕು.
- ದೇಹ ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸಿನ ಪಾವಿತ್ರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯ ಪಾಲಿಸುವುದು ಉತ್ತಮ.
- ಉಗುರು ಕತ್ತರಿಸುವುದು, ಕೂದಲು ಕತ್ತರಿಸುವುದು ಮುಂತಾದ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಈ ದಿನ ಮಾಡಬಾರದು.
- ಬಡವರಿಗೆ ಅನ್ನದಾನ, ವಸ್ತ್ರದಾನ ಮಾಡಿದರೆ ವಿಶೇಷ ಪುಣ್ಯಫಲ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯಿದೆ.
- ಸಂಜೆ ವಿಷ್ಣು ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ, ಭಜನೆ ಹಾಗೂ ಭಗವನ್ನಾಮ ಸ್ಮರಣೆಯೊಂದಿಗೆ ರಾತ್ರಿ ಜಾಗರಣೆ ಮಾಡುವುದು ಅತ್ಯಂತ ಶುಭಕರವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.
