ಹೆತ್ತವರಿಗೆ ಮಕ್ಕಳು ಎಷ್ಟು ದೊಡ್ಡವರಾದರೂ ಪುಟ್ಟ ಮಕ್ಕಳೇ. ಅದರಲ್ಲೂ ಕಣ್ಣೆದುರೇ ಮಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡ ತಂದೆಯ ನೋವನ್ನು ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳಲು ಸಾಧ್ಯವೇ? ಬಾಲಿವುಡ್‌ನ ಒಂದು ಕಾಲದ ಕನಸಿನ ಸುಂದರಿ, ಲಕ್ಷಾಂತರ ಅಭಿಮಾನಿಗಳ ಹೃದಯ ಗೆದ್ದಿದ್ದ ನಟಿ ಮಧುಬಾಲಾ ಅವರ ಬದುಕಿನ ಹಿಂದೆಯೂ ಇಂತಹದ್ದೇ ಒಂದು ಕರುಣಾಜನಕ ಕಥೆಯಿದೆ. ಕೇವಲ 36ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಮಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡ ತಂದೆ, ಆಕೆಯ ನೆನಪಿಗಾಗಿ ಮಾಡಿದ ಕೆಲಸ ಇಂದಿಗೂ ಮನಕಲಕುವಂತಿದೆ. ಮಗಳ ಸಮಾಧಿಯ ಮೇಲೆ ಸುಗಂಧ ದ್ರವ್ಯ ಸುರಿದು, ಸಂಪೂರ್ಣ ಅಮೃತಶಿಲೆಯಿಂದ ಸುಂದರ ಸ್ಮಾರಕವನ್ನೇ ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಇಂದು ಆ ಸಮಾಧಿಯೇ ಇಲ್ಲ!
ಮಧುಬಾಲಾ ಅವರ ಬದುಕು, ಸಿನಿಮಾ ಯಶಸ್ಸು, ಪ್ರೀತಿ ಎಲ್ಲವೂ ಸಾಕಷ್ಟು ಚರ್ಚೆಯಾಗಿವೆ. ಆದರೆ ಅವರ ಸಾವಿನ ನಂತರ ತಂದೆ ಅನುಭವಿಸಿದ ನೋವು ಮತ್ತು ಮಗಳ ಸಮಾಧಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಘಟನೆಗಳು ಅಷ್ಟಾಗಿ ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂದಿರಲಿಲ್ಲ. ಇದೀಗ ನಟಿಯ ಸಹೋದರಿ ಮಧುರ್ ಭೂಷಣ್ ಸಂದರ್ಶನವೊಂದರಲ್ಲಿ ಹಂಚಿಕೊಂಡಿರುವ ನೆನಪುಗಳು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಈ ನೋವಿನ ಕಥೆಯನ್ನು ಮುನ್ನೆಲೆಗೆ ತಂದಿವೆ.
ಮಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡ ನೋವಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿದಿನ ಸಮಾಧಿ ಬಳಿ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದ ಅಪ್ಪ!
ಮಧುಬಾಲಾ ಅವರ ತಂದೆ ಅತ್ವಾವುಲ್ಲಾ ಖಾನ್ ಹೊರನೋಟಕ್ಕೆ ಬಹಳ ಕಠಿಣ ಸ್ವಭಾವದ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಮಕ್ಕಳ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಅವರ ಪ್ರೀತಿ ಅಪಾರವಾಗಿತ್ತು. ಮಧುಬಾಲಾ ಅವರನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಆಘಾತ ತಂದೆಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕುಗ್ಗಿಸಿತ್ತು.
ಅವರಿಗೆ ಆಗಲೇ ಮೂರು ಬಾರಿ ಹೃದಯಾಘಾತವಾಗಿತ್ತು. ಪಾರ್ಶ್ವವಾಯು ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳೂ ಕಾಡುತ್ತಿದ್ದವು. ತೀವ್ರ ಮಧುಮೇಹದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದರೂ ಮಗಳ ಮೇಲಿನ ಪ್ರೀತಿ ಮಾತ್ರ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ.
ತಮ್ಮ ಆರೋಗ್ಯವನ್ನೂ ಲೆಕ್ಕಿಸದೆ ಪ್ರತಿದಿನ ಮುಂಬೈನ ಸ್ಮಶಾನಕ್ಕೆ ತೆರಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಅಲ್ಲಿ ಮಗಳ ಸಮಾಧಿಯ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿದ್ದ ಕುರ್ಚಿಯಲ್ಲಿ ಗಂಟೆಗಟ್ಟಲೆ ಮೌನವಾಗಿ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಮಗಳು ಬದುಕಿದ್ದಾಗ ತೋರಿದ ಪ್ರೀತಿಗಿಂತಲೂ ಆಕೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡ ನಂತರದ ಅವರ ನೋವು ಎಷ್ಟೊಂದು ಆಳವಾಗಿತ್ತು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಈ ಘಟನೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ.
ಮಗಳ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಅಪ್ಪ ಮಾಡಿದ ಆ ಕೆಲಸ ಇಂದಿಗೂ ಮರೆಯಲಾಗದು!
ಮಧುಬಾಲಾ ಅವರನ್ನು ಸಮಾಧಿ ಮಾಡುವ ದಿನ ತಂದೆ ಅತ್ವಾವುಲ್ಲಾ ಖಾನ್ ಮಾಡಿದ ಕೆಲಸವನ್ನು ಸಹೋದರಿ ಮಧುರ್ ಭೂಷಣ್ ಭಾವುಕರಾಗಿ ನೆನಪಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.
ಮಗಳ ದೇಹದ ಮೇಲೆ ಹಾಗೂ ಸಮಾಧಿಯ ಒಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ತಂದೆ ಅಪಾರ ಪ್ರಮಾಣದ ಅತ್ತರ್ (ಸುಗಂಧ ದ್ರವ್ಯ) ಸುರಿದಿದ್ದರಂತೆ. ಅದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಹಲವು ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ಇಡೀ ಸ್ಮಶಾನವೇ ಸುಗಂಧದಿಂದ ತುಂಬಿಕೊಂಡಿತ್ತು.
“ಮಧುವನ್ನು ಸಮಾಧಿ ಮಾಡುವಾಗ ತಂದೆ ಆಕೆಯ ದೇಹದ ಮೇಲೂ, ಸಮಾಧಿಯ ಒಳಗೂ ಸಾಕಷ್ಟು ಅತ್ತರ್ ಸುರಿದಿದ್ದರು. ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ಆ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಸುಗಂಧ ಇತ್ತು. ಮುಸ್ಲಿಂ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯ ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹೀಗೆ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ. ಅಂದು ಅವರಿಗೆ ಹೇಗೆ ಅನುಮತಿ ಸಿಕ್ಕಿತೋ ದೇವರಿಗೇ ಗೊತ್ತು” ಎಂದು ಮಧುರ್ ನೆನಪಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.
ಇದು ಕೇವಲ ಒಂದು ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯ ಆಚರಣೆಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಮಗಳನ್ನು ಕೊನೆಯ ಬಾರಿಗೆ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಬೀಳ್ಕೊಡಬೇಕೆಂಬ ತಂದೆಯ ಭಾವನೆಯಾಗಿತ್ತು.
ಮಗಳಿಗಾಗಿ ಅಮೃತಶಿಲೆಯ ಸಮಾಧಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ತಂದೆ!
ಮಧುಬಾಲಾ ಅವರ ನೆನಪು ಸದಾ ಉಳಿಯಬೇಕು ಎಂಬ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ತಂದೆ ಆಕೆಯ ಸಮಾಧಿಯನ್ನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದರು. ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಮಾಧಿಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿ ಮೇಲ್ಭಾಗ ಮತ್ತು ಬದಿಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಅಮೃತಶಿಲೆಯಿಂದ ಮುಚ್ಚಿಸಿದ್ದರು.
ಸಮಾಧಿಯ ಮಧ್ಯಭಾಗವನ್ನು ಮಣ್ಣಿನಿಂದ ಮುಚ್ಚದೆ ಬಿಡುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವಿದ್ದರೂ, ಮಗಳ ಮೇಲಿನ ಅಪಾರ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಅದನ್ನೂ ಅಮೃತಶಿಲೆಯಿಂದ ಮುಚ್ಚಿಸಿದ್ದರು. ಹೀಗೆ ಮಗಳಿಗಾಗಿ ಒಂದು ಸುಂದರ ಸ್ಮಾರಕವನ್ನೇ ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದರು.
ಆದರೆ ವಿಧಿಯಾಟವೇ ಬೇರೆಯಾಗಿತ್ತು. ಮಗಳ ಅಗಲಿಕೆಯ ನೋವಿನಲ್ಲಿದ್ದ ತಂದೆಯೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಬದುಕಲಿಲ್ಲ.
ತಂದೆಯ ಸಾವಿನ ಬಳಿಕ ಮಗಳ ಸಮಾಧಿಯೇ ಧ್ವಂಸ!
1975ರಲ್ಲಿ ಅತ್ವಾವುಲ್ಲಾ ಖಾನ್ ನಿಧನರಾದರು. ತಂದೆ ಮೃತಪಟ್ಟ ಬಳಿಕ ಮಧುಬಾಲಾ ಅವರ ಅಮೃತಶಿಲೆಯ ಸಮಾಧಿಗೂ ಕಷ್ಟದ ದಿನಗಳು ಎದುರಾದವು. ಸ್ಥಳೀಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಕಾರಣ ನೀಡಿ ಆ ಅಮೃತಶಿಲೆಯ ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು ಕೆಡವಿದರು.
ನಂತರ ಕುಟುಂಬದವರು ಸ್ಮಶಾನಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದಾಗ ಮಧುಬಾಲಾ ಅವರ ಸಮಾಧಿಯನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದೇ ಕಷ್ಟವಾಗಿತ್ತು. ದೂರದಿಂದ ಯಾರಾದರೂ ಆಕೆಯ ಹೆಸರು ಬರೆದಿದ್ದ ಸ್ಥಳವನ್ನು ತೋರಿಸಿದಾಗ ಮಾತ್ರ ಸಮಾಧಿ ಇರುವ ಜಾಗವನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಎಂದು ಮಧುರ್ ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಮಗಳಿಗಾಗಿ ಅಪ್ಪ ಇಷ್ಟು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದ ಸ್ಮಾರಕ ಕೊನೆಗೆ ಹೀಗೆ ಮಾಯವಾಗಿದ್ದು ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಮತ್ತೊಂದು ನೋವಾಗಿ ಉಳಿಯಿತು.
ಮಧುಬಾಲಾ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಮೊಹಮ್ಮದ್ ರಫಿ ಸಮಾಧಿಗೂ ಇದೇ ಸ್ಥಿತಿ!
ಮುಂಬೈನ ಜುಹು ಮುಸ್ಲಿಂ ಸ್ಮಶಾನದಲ್ಲಿ ಮಧುಬಾಲಾ ಅವರ ಸಮಾಧಿಯಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ಹಲವು ಖ್ಯಾತ ಕಲಾವಿದರ ಸಮಾಧಿಗಳೂ ಇದ್ದವು. ನಟ ದಿಲೀಪ್ ಕುಮಾರ್, ಪರ್ವೀನ್ ಬಾಬಿ, ಗಾಯಕ ಮೊಹಮ್ಮದ್ ರಫಿ ಹಾಗೂ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕ ನೌಶಾದ್ ಅವರ ಸಮಾಧಿಗಳೂ ಇದೇ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿದ್ದವು.
2010ರಲ್ಲಿ ಸ್ಮಶಾನದಲ್ಲಿ ಜಾಗದ ಕೊರತೆ ಎದುರಾದಾಗ ಹಲವು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸಮಾಧಿಗಳನ್ನು ತೆರವುಗೊಳಿಸಿದ ಘಟನೆ ದೊಡ್ಡ ವಿವಾದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತು. ಮಧುಬಾಲಾ, ಮೊಹಮ್ಮದ್ ರಫಿ, ನೌಶಾದ್ ಹಾಗೂ ಸಾಹಿರ್ ಲುಧಿಯಾನ್ವಿ ಅವರ ಸಮಾಧಿಗಳನ್ನು ತೆರವುಗೊಳಿಸಿ ಸುಮಾರು ಮೂರು ಅಡಿ ಮಣ್ಣಿನಿಂದ ಸಮತಟ್ಟು ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು.
ಈ ಘಟನೆಗೆ ಮಧುರ್ ಭೂಷಣ್ ತೀವ್ರ ವಿರೋಧ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದರು. ತಮ್ಮ ತಂದೆ ವಾರಗಳು, ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ಕಾರ್ಮಿಕರನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಮಗಳಿಗಾಗಿ ಅಷ್ಟೊಂದು ಸುಂದರವಾದ ಅಮೃತಶಿಲೆಯ ಸಮಾಧಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದರು. ಹಾಗಿದ್ದರೆ, ಅದನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಅಂದು ಟ್ರಸ್ಟ್ ಅನುಮತಿ ನೀಡಿದ್ದೇಕೆ? ಈಗ ಅದನ್ನು ಕೆಡವಿದ್ದೇಕೆ? ಎಂದು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದ್ದರು.
ಆದರೆ ಸ್ಮಶಾನದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಮೃತದೇಹಗಳನ್ನು ಹೂಳಲು ಸ್ಥಳಾವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಹಳೆಯ ಸಮಾಧಿಗಳನ್ನು ತೆರವುಗೊಳಿಸಬೇಕಾಯಿತು ಎಂದು ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು.
ಇದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮೊಹಮ್ಮದ್ ರಫಿ ಅವರ ಸಮಾಧಿಯ ಮೇಲಿದ್ದ ಗುರುತುಗಳನ್ನೂ ಬದಲಾಯಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಅವರ ಪುತ್ರ ಶಾಹಿದ್ ಕೂಡ ನಂತರ ತಂದೆಯ ಸಮಾಧಿಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಪರದಾಡುವಂತಾಗಿತ್ತು.
1950ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ನಟಿಯರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದ ಮಧುಬಾಲಾ, ತಮ್ಮ ಸೌಂದರ್ಯ ಮತ್ತು ಅಭಿನಯದಿಂದ ಕೋಟ್ಯಂತರ ಅಭಿಮಾನಿಗಳ ಮನಸ್ಸು ಗೆದ್ದಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಹೃದಯ ಸಂಬಂಧಿ ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದ ಅವರು 1969ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 23ರಂದು ತಮ್ಮ 36ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು.
ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಜನರ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಜೀವಂತವಾಗಿದ್ದ ನಟಿ ಇಂದು ನೆನಪುಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಉಳಿದಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಮಗಳ ಮೇಲಿನ ತಂದೆಯ ಪ್ರೀತಿ, ಆಕೆಯ ಸಮಾಧಿಗೆ ಸುರಿದ ಅತ್ತರ್ ಮತ್ತು ಅಮೃತಶಿಲೆಯ ಸ್ಮಾರಕದ ಹಿಂದಿನ ಕಥೆ ಮಾತ್ರ ಕೇಳಿದವರ ಕಣ್ಣಂಚನ್ನು ಒದ್ದೆಯಾಗಿಸುತ್ತದೆ.
ಸಿನಿಮಾ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಮಧುಬಾಲಾ ಅವರ ಹೆಸರು ಎಂದೆಂದಿಗೂ ಅಜರಾಮರ. ಆದರೆ ಅವರಿಗಾಗಿ ತಂದೆ ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದ ಸಮಾಧಿ ಇಂದು ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಮಗಳ ಮೇಲಿನ ಆ ತಂದೆಯ ಪ್ರೀತಿ ಮಾತ್ರ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಅಚ್ಚಳಿಯದೆ ಉಳಿದಿದೆ.
ಈ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿರುವ ಮಧುಬಾಲಾ ಅವರ ಜೀವನ, ಸಮಾಧಿ ಹಾಗೂ ಕುಟುಂಬದ ನೆನಪುಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಮಾಧ್ಯಮ ವರದಿಗಳು ಮತ್ತು ಅವರ ಸಹೋದರಿ ಮಧುರ್ ಭೂಷಣ್ ಅವರ ಸಂದರ್ಶನದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಕೆಲವು ಘಟನೆಗಳು ಕುಟುಂಬದವರು ಹಂಚಿಕೊಂಡ ನೆನಪುಗಳು ಮತ್ತು ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿವೆ. ಓದುಗರ ಮಾಹಿತಿಗಾಗಿ ಮಾತ್ರ ಈ ಲೇಖನ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗಿದೆ.
