ಮಹಿಳೆಯರಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುವ ಪ್ರಮುಖ ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಮೂತ್ರನಾಳದ ಸೋಂಕು (Urinary Tract Infection – UTI) ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಪುರುಷರಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಮಹಿಳೆಯರಲ್ಲೇ ಈ ಸಮಸ್ಯೆ ಪದೇಪದೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವರ ದೈಹಿಕ ರಚನೆ ಮತ್ತು ದೈನಂದಿನ ಕೆಲವು ಅಭ್ಯಾಸಗಳು ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣವಾಗಿವೆ. ಆರಂಭದಲ್ಲೇ ಎಚ್ಚರ ವಹಿಸದಿದ್ದರೆ ಈ ಸೋಂಕು ಗಂಭೀರ ಸ್ವರೂಪ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇರುತ್ತದೆ.
ಮಹಿಳೆಯರಲ್ಲಿ ಈ ಸಮಸ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಕಾರಣಗಳೇನು?
-
ದೈಹಿಕ ರಚನೆ: ಮಹಿಳೆಯರ ಮೂತ್ರನಾಳವು (Urethra) ಪುರುಷರಿಗಿಂತ ಚಿಕ್ಕದಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾಗಳು ಸುಲಭವಾಗಿ ಹಾಗೂ ವೇಗವಾಗಿ ಮೂತ್ರಕೋಶವನ್ನು ತಲುಪುತ್ತವೆ. ಜತೆಗೆ, ಗುದದ್ವಾರ ಮತ್ತು ಮೂತ್ರನಾಳದ ನಡುವಿನ ಅಂತರ ಕಡಿಮೆಯಿರುವುದರಿಂದ ಮಲದ ಮೂಲಕ ಬರುವ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾ ಹರಡುವ ಅಪಾಯ ಹೆಚ್ಚು.
-
ಹಾರ್ಮೋನ್ ಬದಲಾವಣೆಗಳು: ಗರ್ಭಾವಸ್ಥೆಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಮೆನೋಪಾಸ್ (ಮುಟ್ಟು ನಿಲ್ಲುವ ಹಂತ) ನಂತರ ಈಸ್ಟ್ರೋಜನ್ ಹಾರ್ಮೋನ್ ಮಟ್ಟ ಕಡಿಮೆಯಾಗುವುದರಿಂದ ಮೂತ್ರನಾಳದ ಸುತ್ತಲಿನ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆಯಾಗಿ ಸೋಂಕು ಹೆಚ್ಚಾಗಬಹುದು.
-
ಲೈಂಗಿಕ ಸಂಪರ್ಕ: ದೈಹಿಕ ಸಂಪರ್ಕದ ವೇಳೆ ಘರ್ಷಣೆಯಿಂದಾಗಿ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾಗಳು ಮೂತ್ರನಾಳ ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಹೆಚ್ಚು. ಕೆಲವು ಗರ್ಭನಿರೋಧಕ ಮುಲಾಮುಗಳ (Spermicides) ಬಳಕೆಯೂ ಕೆಲವರಲ್ಲಿ ಸೋಂಕಿಗೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಡಬಹುದು.
ಸೋಂಕಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುವ ದೈನಂದಿನ ತಪ್ಪುಗಳು
-
ದಿನವಿಡೀ ಸಾಕಷ್ಟು ನೀರು ಕುಡಿಯದಿರುವುದು.
-
ಮೂತ್ರದ ತುರ್ತು ಇದ್ದರೂ ದೀರ್ಘಕಾಲ ತಡೆಹಿಡಿದುಕೊಳ್ಳುವುದು.
-
ಶೌಚಾಲಯ ಬಳಕೆ ನಂತರ ಮುಂಭಾಗದಿಂದ ಹಿಂಭಾಗಕ್ಕೆ ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸುವ ಬದಲು ಹಿಂಭಾಗದಿಂದ ಮುಂಭಾಗಕ್ಕೆ ಒರೆಸುವುದು (ಇದು ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾವನ್ನು ಮೂತ್ರನಾಳಕ್ಕೆ ಹರಡುತ್ತದೆ).
-
ಮೂತ್ರಕೋಶವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಖಾಲಿ ಮಾಡದಿರುವುದು.
-
ಮಧುಮೇಹ (Diabetes) ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲದಿರುವುದು.
ಕಂಡುಬರುವ ಪ್ರಮುಖ ಲಕ್ಷಣಗಳು:
-
ಮೂತ್ರ ವಿಸರ್ಜನೆ ಮಾಡುವಾಗ ತೀವ್ರ ಉರಿ ಅಥವಾ ನೋವು.
-
ಪದೇಪದೆ ಮೂತ್ರಕ್ಕೆ ಹೋಗಬೇಕೆನಿಸುವುದು (ಸ್ವಲ್ಪವೇ ಹೋದರೂ ಮತ್ತೆ ತುರ್ತು ಎನಿಸುವುದು).
-
ಕೆಳಹೊಟ್ಟೆ ಅಥವಾ ಬೆನ್ನಿನ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ನೋವು ಹಾಗೂ ಸೆಳೆತ.
-
ಮೂತ್ರದ ಬಣ್ಣ ಮಸುಕಾಗುವುದು ಅಥವಾ ದುರ್ವಾಸನೆ ಬೀರುವುದು.
-
ಗಂಭೀರ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಮೂತ್ರದಲ್ಲಿ ರಕ್ತದ ಅಂಶ ಕಂಡುಬರುವುದು.
ಸೋಂಕು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಅನುಸರಿಸಬೇಕಾದ ಸರಳ ನಿಯಮಗಳು
-
ಹೆಚ್ಚು ನೀರು ಕುಡಿಯಿರಿ: ದಿನಕ್ಕೆ ಕನಿಷ್ಠ 2.5 ರಿಂದ 3 ಲೀಟರ್ ನೀರು ಅಥವಾ ದ್ರವಾಹಾರ ಸೇವಿಸಿ. ಇದು ಮೂತ್ರನಾಳದಲ್ಲಿರುವ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾಗಳನ್ನು ಹೊರಹಾಕಲು (Flush out) ನೆರವಾಗುತ್ತದೆ.
-
ಮೂತ್ರ ತಡೆಹಿಡಿಯಬೇಡಿ: ಮೂತ್ರ ವಿಸರ್ಜನೆಯ ತುರ್ತು ಬಂದ ತಕ್ಷಣ ಶೌಚಾಲಯಕ್ಕೆ ತೆರಳಿ.
-
ಸರಿಯಾದ ನೈರ್ಮಲ್ಯ: ಶೌಚಾಲಯದ ನಂತರ ಸದಾ ಮುಂಭಾಗದಿಂದ ಹಿಂಭಾಗಕ್ಕೆ (Front to Back) ಮಾತ್ರ ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸಿ.
-
ಲೈಂಗಿಕ ಕ್ರಿಯೆಯ ನಂತರ: ದೈಹಿಕ ಸಂಪರ್ಕದ ಬಳಿಕ ಮೂತ್ರ ವಿಸರ್ಜನೆ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಮೂತ್ರನಾಳ ಸೇರಿದ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾಗಳು ಹೊರಹೋಗುತ್ತವೆ.
-
ಉಡುಪಿನ ಆಯ್ಕೆ: ಬಿಗಿಯಾದ ಉಡುಪುಗಳ ಬದಲು ಹತ್ತಿಯ (Cotton) ಹಾಗೂ ಗಾಳಿಯಾಡುವ ಒಳಉಡುಪುಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿ. ಒದ್ದೆಯಾದ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಧರಿಸಬೇಡಿ.
-
ರಾಸಾಯನಿಕ ಮುಕ್ತ ಬಳಕೆ: ಜನನಾಂಗದ ಭಾಗವನ್ನು ಅತಿಯಾಗಿ ತೊಳೆಯುವುದು ಅಥವಾ ತೀವ್ರ ಸುವಾಸನೆಯುಕ್ತ ಸಾಬೂನು/ಸ್ಪ್ರೇಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದು ಸೂಕ್ತವಲ್ಲ.
ವೈದ್ಯರ ಭೇಟಿ ಯಾವಾಗ ಅನಿವಾರ್ಯ?
ಮೂತ್ರದಲ್ಲಿ ಉರಿಯ ಜತೆಗೆ ಜ್ವರ, ಚಳಿ, ವಾಂತಿ ಅಥವಾ ಬೆನ್ನಿನ ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ವಿಪರೀತ ನೋವು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರೆ ಸೋಂಕು ಮೂತ್ರಪಿಂಡಕ್ಕೆ (Kidney) ಹರಡಿರುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಇಂತಹ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ತಕ್ಷಣವೇ ವೈದ್ಯರನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಬೇಕು.
ಸ್ವಯಂ ಚಿಕಿತ್ಸೆ (Self-medication) ಅಥವಾ ಮೆಡಿಕಲ್ ಶಾಪ್ಗಳಲ್ಲಿ ನೇರವಾಗಿ ಆ್ಯಂಟಿಬಯೋಟಿಕ್ ಮಾತ್ರೆಗಳನ್ನು ಪಡೆದು ತಿನ್ನುವುದು ಅತ್ಯಂತ ಅಪಾಯಕಾರಿ. ಸೂಕ್ತ ಯುರಿನ್ ಪರೀಕ್ಷೆ (Urine Routine/Culture Test) ಮಾಡಿಸಿ, ವೈದ್ಯರ ಸಲಹೆಯ ಮೇರೆಗಷ್ಟೇ ಔಷಧ ಸೇವಿಸುವುದು ಸುರಕ್ಷಿತ.

