ನವದೆಹಲಿ: ಇದೇ ತಿಂಗಳ 20 ರಂದು ಆರಂಭವಾಗಲಿರುವ ಸಂಸತ್ತಿನ ಮುಂಗಾರು ಅಧಿವೇಶನವು ಅತ್ಯಂತ ಕುತೂಹಲ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ತೀವ್ರತೆಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ.
ಕೇವಲ ಶಾಸನಬದ್ಧ ಚರ್ಚೆಗಳಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ಲೋಕಸಭೆ ಸ್ಪೀಕರ್ ಓಂ ಬಿರ್ಲಾ ಅವರು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಿರುವ ಒಂದು ನಿರ್ಣಾಯಕ ತೀರ್ಪು ಇಡೀ ದೇಶದ ಗಮನವನ್ನು ಸೆಳೆಯಲಿದೆ.
ತೃಣಮೂಲ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ (TMC) ಮತ್ತು ಶಿವಸೇನೆ (ಉದ್ಧವ್ ಬಾಳಾಸಾಹೇಬ್ ಠಾಕ್ರೆ ಬಣ) ಪಕ್ಷಗಳ ಬಂಡಾಯ ಸಂಸದರ ಅನರ್ಹತೆ ಮತ್ತು ವಿಲೀನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಪೀಕರ್ ಯಾವ ನಿಲುವು ತಳೆಯಲಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದು ಈಗ ರಾಜಕೀಯ ವಲಯದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಚರ್ಚೆಯಾಗಿದೆ.
ಈ ಇಡೀ ಪ್ರಕರಣವು ಸಂವಿಧಾನದ 10ನೇ ಅನುಸೂಚಿಯ (ಪಕ್ಷಾಂತರ ನಿಷೇಧ ಕಾಯ್ದೆ) ಸುತ್ತ ಸುತ್ತುತ್ತದೆ.
ತೃಣಮೂಲ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ (TMC)
ಟಿಎಂಸಿಯ ಕೆಲ ಸಂಸದರು ಪಕ್ಷದ ವಿಪ್ ಉಲ್ಲಂಘಿಸಿ ಅಥವಾ ಪಕ್ಷದ ನಿಲುವಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ವರ್ತಿಸಿರುವುದು ಹಾಗೂ ಅವರ ‘ವಿಲೀನ’ದ ವಾದವು ಕಾನೂನುಬದ್ಧವೇ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಉದ್ಭವಿಸಿದೆ.
ಶಿವಸೇನೆ (UBT)
ಶಿವಸೇನೆಯಲ್ಲಿನ ವಿಭಜನೆಯ ನಂತರ, ಉದ್ಧವ್ ಠಾಕ್ರೆ ಬಣವು ತಮ್ಮ ಬಣಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಸಂಸದರು ಮೂಲ ಪಕ್ಷದವರೇ ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತಿದೆ. ಬಂಡಾಯ ಗುಂಪು ನಡೆಸಿರುವ ವಿಲೀನ ಅಥವಾ ಪಕ್ಷಾಂತರದ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಅಸಿಂಧುಗೊಳಿಸುವಂತೆ ಸ್ಪೀಕರ್ ಅವರಿಗೆ ಮನವಿ ಸಲ್ಲಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಸ್ಪೀಕರ್ ಮುಂದಿರುವ ಸವಾಲುಗಳು
ಸ್ಪೀಕರ್ ಅವರ ಮೇಲಿರುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಕೇವಲ ಕಾನೂನಾತ್ಮಕವಲ್ಲ, ಅದು ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದದ್ದಾಗಿದೆ.
ಪಕ್ಷಾಂತರ ನಿಷೇಧ ಕಾಯ್ದೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, ಪಕ್ಷದ ಮೂರನೇ ಎರಡರಷ್ಟು ಸದಸ್ಯರು ವಿಲೀನವಾದರೆ ಮಾತ್ರ ಅದು ಮಾನ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಆ ಸಂಖ್ಯಾಬಲ ಇದೆಯೇ ಎಂಬುದು ತಾಂತ್ರಿಕವಾಗಿ ತಪಾಸಣೆಗೆ ಒಳಪಡಬೇಕಿದೆ.
ಅಧಿವೇಶನ ಆರಂಭಕ್ಕೂ ಮುನ್ನವೇ ಈ ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟನೆ ನೀಡುವಂತೆ ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷಗಳು ಒತ್ತಾಯಿಸುತ್ತಿವೆ. ಯಾವುದೇ ನಿರ್ಧಾರವು ತಡವಾದರೆ, ಅದು ಸದನದ ಒಳಗೆ ಗದ್ದಲಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು.
ಇಂತಹ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಪೀಕರ್ ಅವರ ನಿರ್ಧಾರವು ಅಂತಿಮವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪದ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನೂ ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಸ್ಪೀಕರ್ ತೀರ್ಪು ನೀಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.
ಈ ತೀರ್ಪು ಮುಂಬರುವ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ದೇಶದ ರಾಜಕೀಯ ಧ್ರುವೀಕರಣದ ಮೇಲೆ ಭಾರಿ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಲಿದೆ.
ಪ್ರತಿಪಕ್ಷಗಳಾದ ‘ಇಂಡಿಯಾ’ (I.N.D.I.A) ಮೈತ್ರಿಕೂಟಕ್ಕೆ ಸ್ಪೀಕರ್ ಅವರ ತೀರ್ಪು ಒಂದು ಪರೀಕ್ಷೆಯಾಗಲಿದೆ. ಒಂದು ವೇಳೆ ತೀರ್ಪು ತಮ್ಮ ವಿರುದ್ಧ ಬಂದರೆ, ಪ್ರತಿಪಕ್ಷಗಳು ಅದನ್ನು ದೊಡ್ಡ ಮಟ್ಟದ ಹೋರಾಟಕ್ಕೆ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ.
ಸಂವಿಧಾನದ 10ನೇ ಅನುಸೂಚಿಯನ್ನು ಹೇಗೆ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಪಕ್ಷಾಂತರಗಳನ್ನು ತಡೆಯುವಲ್ಲಿ ದಿಕ್ಸೂಚಿಯಾಗಲಿದೆ.
ಮುಂಗಾರು ಅಧಿವೇಶನವು ಕೇವಲ ಮಸೂದೆಗಳ ಅಂಗೀಕಾರಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಾಗದೆ, ಸಂಸದೀಯ ಮೌಲ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಪೀಕರ್ ಅವರ ಅಧಿಕಾರದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸುವ ಅಖಾಡವಾಗಲಿದೆ. ಓಂ ಬಿರ್ಲಾ ಅವರ ತೀರ್ಪು ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳೊಳಗಿನ ಶಿಸ್ತು ಮತ್ತು ಸಂವಿಧಾನಾತ್ಮಕ ನಿಷ್ಠೆಯ ನಡುವಿನ ಸಮತೋಲನವನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸಲಿದೆ.ಪಕ್ಷಾಂತರ ನಿಷೇಧ ಕಾಯ್ದೆಯಡಿ (Anti-Defection Law) ಇಂತಹ ಪ್ರಕರಣಗಳು ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಚರ್ಚೆಗಳಿಗೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತವೆ.
ಪಕ್ಷಾಂತರ ನಿಷೇಧ ಕಾಯ್ದೆ (10ನೇ ಅನುಸೂಚಿ)
ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನದ 10ನೇ ಅನುಸೂಚಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಒಬ್ಬ ಸಂಸದ ಅಥವಾ ಶಾಸಕರು ತಮ್ಮ ಪಕ್ಷದ ವಿಪ್ (Whip) ಉಲ್ಲಂಘಿಸಿದರೆ ಅಥವಾ ಪಕ್ಷದ ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ನಡೆದುಕೊಂಡರೆ, ಅವರು ಅನರ್ಹತೆಗೆ ಗುರಿಯಾಗಬಹುದು.
ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಅನರ್ಹತೆಯ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಪೀಕರ್ ಅವರ ನಿರ್ಧಾರವೇ ಅಂತಿಮವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಪೀಕರ್ ಅವರ ನಿರ್ಧಾರಗಳ ಮೇಲೆ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಪರಿಶೀಲನೆ (Judicial Review) ನಡೆಯುವ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳಿರುವುದರಿಂದ, ಈ ನಿರ್ಧಾರಗಳು ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ ಅತ್ಯಂತ ಬಲವಾಗಿರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.
ಪಕ್ಷದ ಒಂದು ಗುಂಪು ವಿಲೀನವಾಗಿದೆಯೇ ಅಥವಾ ಬಂಡಾಯವೆದ್ದು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿದೆಯೇ ಎಂಬುದು ಈ ವಿವಾದದ ತಿರುಳು. ಪಕ್ಷದ ಆಂತರಿಕ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ಮತ್ತು ಸಂವಿಧಾನದ ಪ್ರಕಾರ, ಯಾರು ನಿಜವಾದ ಪಕ್ಷದ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದು ಸ್ಪೀಕರ್ ನೀಡುವ ತೀರ್ಪಿನ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ.
ತೃಣಮೂಲ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಮತ್ತು ಶಿವಸೇನೆಯ (UBT) ಬಂಡಾಯ ಸಂಸದರ ಕುರಿತ ತೀರ್ಪು, ಮುಂಬರುವ ಸಂಸತ್ ಅಧಿವೇಶನದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಪಕ್ಷಗಳ ಸಂಖ್ಯಾಬಲದ ಮೇಲೆ ನೇರ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಲಿದೆ.
ಸ್ಪೀಕರ್ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ನಿರ್ಧಾರವು ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ಪ್ರಕರಣಗಳು ಎದುರಾದಾಗ ಕಾನೂನು ನಿದರ್ಶನವಾಗಿ (Precedent) ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
ಸಂಸದೀಯ ಮರ್ಯಾದೆ: ಸ್ಪೀಕರ್ ಕಚೇರಿಯು ಪಕ್ಷಪಾತವಿಲ್ಲದಂತೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದೆಯೇ ಎಂಬುದರ ಕುರಿತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಚರ್ಚೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿವೆ.
ಈ ರೀತಿಯ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಪೀಕರ್ ಅವರು ಕೇವಲ ಸಂಖ್ಯೆಗಳನ್ನು ನೋಡುವುದಲ್ಲದೆ, ಪಕ್ಷದ ಸಂವಿಧಾನ, ಪಕ್ಷಾಂತರ ನಿಷೇಧ ಕಾಯ್ದೆಯ ನಿಬಂಧನೆಗಳು ಮತ್ತು ಈ ಹಿಂದೆ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ನೀಡಿರುವ ತೀರ್ಪುಗಳನ್ನು (ಉದಾಹರಣೆಗೆ: ಕಿಹೋಟೊ ಹೊಲೋಹನ್ ಪ್ರಕರಣ) ಗಣನೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.
