ಬೆಂಗಳೂರು: ಶ್ರಾವಣ ಮಾಸದ ಹುಣ್ಣಿಮೆಯಂದು ಆಚರಿಸುವ ರಕ್ಷಾಬಂಧನ ಸಹೋದರ-ಸಹೋದರಿಯರ ನಡುವಿನ ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ಬಾಂಧವ್ಯವನ್ನು ಸಾರುವ ಪ್ರಮುಖ ಹಬ್ಬ. ಈ ದಿನ ಸಹೋದರಿ ಸಹೋದರನ ಕೈಗೆ ರಾಖಿ ಕಟ್ಟಿ, ಆತನ ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ದೀರ್ಘಾಯುಷ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಹಾರೈಸುತ್ತಾಳೆ. ಸಹೋದರ ಕೂಡ ತನ್ನ ತಂಗಿ ಅಥವಾ ಅಕ್ಕನ ಬೆಂಬಲಕ್ಕೆ ನಿಲ್ಲುವ ಭರವಸೆ ನೀಡುತ್ತಾನೆ.
ರಾಖಿ ಕಟ್ಟುವ ಈ ಸಂಪ್ರದಾಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಹಲವು ಪೌರಾಣಿಕ ಕಥೆಗಳು ಹಾಗೂ ಜನಪ್ರಿಯ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿವೆ.
ರಕ್ಷಾಬಂಧನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪೌರಾಣಿಕ ಕಥೆಗಳು
ಇಂದ್ರ ಮತ್ತು ಇಂದ್ರಾಣಿ:
ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ಅಸುರರ ನಡುವಿನ ಯುದ್ಧದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಇಂದ್ರನಿಗೆ ರಕ್ಷಣೆಯ ಅಗತ್ಯ ಎದುರಾದಾಗ, ಇಂದ್ರಾಣಿ ಪವಿತ್ರ ದಾರವನ್ನು ಮಂತ್ರೋಚ್ಚಾರಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಆತನ ಕೈಗೆ ಕಟ್ಟಿದಳು ಎಂಬ ಕಥೆಯಿದೆ. ಇದನ್ನು ರಕ್ಷಣೆಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಕೃಷ್ಣ ಮತ್ತು ದ್ರೌಪದಿ:
ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ ಬೆರಳಿಗೆ ಗಾಯವಾದಾಗ ದ್ರೌಪದಿ ತನ್ನ ಸೀರೆಯ ತುಂಡನ್ನು ಹರಿದು ಕಟ್ಟಿದಳು ಎಂಬ ಮಹಾಭಾರತಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಜನಪ್ರಿಯ ಕಥೆಯಿದೆ. ನಂತರ ಕೃಷ್ಣ ದ್ರೌಪದಿಯ ಮಾನವನ್ನು ಕಾಪಾಡಿದ ಘಟನೆಯನ್ನು ಈ ಕಥೆಯೊಂದಿಗೆ ಜೋಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಇದನ್ನು ಆಧುನಿಕ ಅರ್ಥದ ರಾಖಿ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ನೇರ ಮೂಲವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುವ ಬಗ್ಗೆ ವಿವಿಧ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳಿವೆ.
ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಮತ್ತು ರಾಜ ಬಾಲಿ:
ವಾಮನ ಅವತಾರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕಥೆಗಳಲ್ಲಿ, ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ಮರಳಿ ವೈಕುಂಠಕ್ಕೆ ಕರೆತರಲು ಲಕ್ಷ್ಮಿ ದೇವಿ ರಾಜ ಬಾಲಿಗೆ ರಕ್ಷಾ ದಾರ ಕಟ್ಟಿದಳು ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯೂ ಇದೆ. ಈ ಕಥೆಯೂ ರಕ್ಷಾಬಂಧನದೊಂದಿಗೆ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿ ಬೆಸೆದುಕೊಂಡಿದೆ.
ಯಮ ಮತ್ತು ಯಮುನಾ:
ಯಮುನಾ ತನ್ನ ಸಹೋದರ ಯಮನಿಗೆ ರಕ್ಷಾ ದಾರ ಕಟ್ಟಿದಳು ಎಂಬ ಪೌರಾಣಿಕ ನಂಬಿಕೆಯಿದೆ. ಸಹೋದರ-ಸಹೋದರಿಯ ಬಾಂಧವ್ಯವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುವ ಈ ಕಥೆಯನ್ನೂ ರಕ್ಷಾಬಂಧನದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ರಾಖಿಯ ಉಲ್ಲೇಖ
ರಕ್ಷಾಬಂಧನದ ಇತಿಹಾಸಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ರಾಣಿ ಕರ್ಣಾವತಿ–ಹುಮಾಯೂನ್ ಕಥೆ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಬಹದ್ದೂರ್ ಷಾ ವಿರುದ್ಧ ನೆರವು ಕೋರಿ ಕರ್ಣಾವತಿ ಹುಮಾಯೂನ್ಗೆ ರಾಖಿ ಕಳುಹಿಸಿದ್ದಳು ಎಂಬ ಜನಪ್ರಿಯ ಕಥೆ ಇದೆ. ಆದರೆ ಈ ಘಟನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ದಾಖಲೆಗಳು ಮತ್ತು ನಂತರದ ಬರಹಗಳ ನಡುವೆ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳಿರುವುದರಿಂದ ಇದನ್ನು ಖಚಿತ ಇತಿಹಾಸವೆಂದು ಹೇಳುವಾಗ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ಅಗತ್ಯ.
ಅದೇ ರೀತಿ ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್, ಪೋರಸ್ ಮತ್ತು ರೊಕ್ಸಾನಾ ಅವರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ರಾಖಿ ಕಥೆಯೂ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ನ ಪತ್ನಿ ಪೋರಸ್ಗೆ ರಾಖಿ ಕಳುಹಿಸಿದ್ದಳು ಎಂಬ ಕಥೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದ್ದರೂ, ಇದಕ್ಕೆ ದೃಢವಾದ ಸಮಕಾಲೀನ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪುರಾವೆಗಳು ಸೀಮಿತವಾಗಿವೆ.
ಇಂದಿನ ರಕ್ಷಾಬಂಧನದ ಆಚರಣೆ ಹೇಗಿದೆ?
ಕಾಲ ಬದಲಾದಂತೆ ರಕ್ಷಾಬಂಧನದ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲೂ ಹಲವು ಬದಲಾವಣೆಗಳಾಗಿವೆ. ಸಹೋದರ-ಸಹೋದರಿಯರು ಪರಸ್ಪರ ರಾಖಿ ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡು ಸಿಹಿ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವುದು, ಉಡುಗೊರೆ ನೀಡುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದೆ. ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಕುಟುಂಬ ಸದಸ್ಯರು ವಿಡಿಯೋ ಕಾಲ್ ಅಥವಾ ಕೊರಿಯರ್ ಮೂಲಕವೂ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ.
ರಕ್ಷಾಬಂಧನದ ಮೂಲ ಸಂದೇಶ ಮಾತ್ರ ಬದಲಾಗಿಲ್ಲ. ಪರಸ್ಪರ ಕಾಳಜಿ, ಪ್ರೀತಿ, ಗೌರವ ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬದ ಬಾಂಧವ್ಯವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಗಟ್ಟಿಗೊಳಿಸುವ ದಿನವಾಗಿ ಈ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
