ಬೆಂಗಳೂರು : ಕೇಂದ್ರ ಬಜೆಟ್ 2026-27ರ ಕುರಿತು ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಸಿದ್ದರಾಮಯ್ಯ ಅವರು ತೀವ್ರ ಅಸಮಾಧಾನ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದು, ಇದನ್ನು “ನಿರಾಶಾದಾಯಕ ಬಜೆಟ್” ಎಂದು ಕರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಬಜೆಟ್ ‘ವಿಕಸಿತ ಭಾರತ’ ಮತ್ತು ‘ಕರ್ತವ್ಯ’ದಂತಹ ಆಕರ್ಷಕ ಘೋಷಣೆಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಯೋಜನೆಗಳ ಅನುಷ್ಠಾನ, ಕಾಲಮಿತಿ ಅಥವಾ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಯಾವುದೇ ಸ್ಪಷ್ಟತೆ ಇಲ್ಲ ಎಂದು ಅವರು ಟೀಕಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಎಕ್ಸ್ ಖಾತೆಯಲ್ಲಿ ಟ್ವೀಟ್ ಮಾಡಿದ ಸಿಎಂ ಸಿದ್ದರಾಮಯ್ಯ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ವಿರುದ್ಧ ವಾಗ್ಧಾಳಿ ನಡೆಸಿದ್ದಾರೆ.
“ಈ ಬಜೆಟ್ ‘ವಿಕಸಿತ ಭಾರತ’ ಮತ್ತು ‘ಕರ್ತವ್ಯ’ದಂತಹ ಘೋಷಣೆಗಳ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚು ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆ, ಆದರೆ ಯೋಜನೆಗಳ ಜಾರಿ, ಕಾಲಮಿತಿ ಅಥವಾ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಯಾವುದೇ ಸ್ಪಷ್ಟತೆ ನೀಡಿಲ್ಲ. ಇದು ಆಶಯಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಮಂತವಾಗಿದೆ ಆದರೆ ವಿತ್ತೀಯ ಬದ್ಧತೆಯಲ್ಲಿ ಬಡವಾಗಿದೆ; ದೂರದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಘೋಷಿಸುತ್ತಾ ಅನುಷ್ಠಾನವನ್ನು ಮುಂದೂಡುತ್ತದೆ. ಕಾಂಕ್ರೀಟ್ ಯೋಜನೆಗಳು ಮತ್ತು ಹಂಚಿಕೆಗಳ ಬದಲಿಗೆ, ಇದು ‘ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸುವುದು’, ‘ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುವುದು’ ಮತ್ತು ‘ಬೆಂಬಲಿಸುವುದು’ ಎಂಬಂತಹ ಅಸ್ಪಷ್ಟ ಭರವಸೆಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ, ಇದು ಜವಾಬ್ದಾರಿಯ ದಾಖಲೆಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ವಾಕ್ಚಾತುರ್ಯದ ದಾಖಲೆಯಾಗಿದೆ.
ಕೇಂದ್ರ ಬಜೆಟ್ ಕೇವಲ ಪದಗಳ ಮೂಲಕ ಗ್ರಹಿಕೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಬಾರದು, ಬದಲಿಗೆ ಹಂಚಿಕೆಯ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ ವಿಶ್ವಾಸವನ್ನು ಮೂಡಿಸಬೇಕು.ನ್ಯಾಯಕ್ಕಾಗಿ ಕರ್ನಾಟಕದ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ, ಇದು ಸ್ಪಷ್ಟ ಅನ್ಯಾಯವಾಗಿದೆ. ರಾಜ್ಯಗಳ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳು ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದ್ದರೂ ತೆರಿಗೆ ಹಂಚಿಕೆಯನ್ನು ಶೇ. 41ಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹಂಚಿಕೆ ಮಾಡಲಾಗದ ಸೆಸ್‌ಗಳು ಆದಾಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಹೊಂದಿವೆ, ಕೇಂದ್ರ ಪ್ರಾಯೋಜಿತ ಯೋಜನೆಗಳು ವೆಚ್ಚವನ್ನು ರಾಜ್ಯಗಳ ಮೇಲೆ ವರ್ಗಾಯಿಸುತ್ತಿವೆ ಮತ್ತು ಜಿಎಸ್‌ಟಿ ನಿರ್ಧಾರಗಳನ್ನು ಕೇಂದ್ರವು ಏಕಪಕ್ಷೀಯವಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ. ಸಹಕಾರಿ ಒಕ್ಕೂಟ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಸ್ಫೂರ್ತಿಯಲ್ಲಿ, ರಾಜ್ಯಗಳು ತಮ್ಮ ಪಾಲನ್ನು ಕನಿಷ್ಠ ಶೇ. 50ಕ್ಕೆ ಏರಿಸಬೇಕೆಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಿದ್ದವು – ಆದರೆ ಇದನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ.
16ನೇ ಹಣಕಾಸು ಆಯೋಗದ ಫಲಿತಾಂಶವು ತೀವ್ರ ನಿರಾಶಾದಾಯಕವಾಗಿದೆ. ಕರ್ನಾಟಕದ ಪಾಲನ್ನು 14ನೇ ಹಣಕಾಸು ಆಯೋಗದಲ್ಲಿದ್ದ ಶೇ. 4.71ರಿಂದ ಶೇ. 4.131ಕ್ಕೆ ಕಡಿತಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ, ಇದರಿಂದಾಗಿ ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ₹10,000–15,000 ಕೋಟಿ ನಷ್ಟವಾಗುತ್ತಿದೆ. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಕರ್ನಾಟಕದ ಕೊಡುಗೆ ಹೆಚ್ಚಿದ್ದರೂ, ನಮ್ಮ ಕಲ್ಯಾಣ, ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ, ನೀರಾವರಿ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಇದು ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸಿದೆ.
2025–26ರಲ್ಲಿ ಶೇ. 4.4ರಷ್ಟು ವಿತ್ತೀಯ ಕೊರತೆಯನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳುವ ಹಕ್ಕು ಸಾಧನೆಗಳು ಉತ್ತಮ ಆಡಳಿತದಿಂದಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಕಡಿಮೆ ಖರ್ಚು ಮಾಡುವ ಮತ್ತು ಬದ್ಧತೆಗಳನ್ನು ಮುಂದೂಡುವ ಮೂಲಕ ಸಾಧಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕೇಂದ್ರ ಪ್ರಾಯೋಜಿತ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ₹5.41 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ ಬಜೆಟ್ ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾಗಿದ್ದರೂ, ಪರಿಷ್ಕೃತ ಅಂದಾಜಿನ ಪ್ರಕಾರ ಕೇವಲ ₹4.20 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ ಖರ್ಚು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಮುಂದೂಡಲ್ಪಟ್ಟ ಭರವಸೆಗಳ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ವಿತ್ತೀಯ ಶಿಸ್ತು ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ.
ಹೈದರಾಬಾದ್–ಬೆಂಗಳೂರು ಮತ್ತು ಚೆನ್ನೈ–ಬೆಂಗಳೂರು ಹೈ-ಸ್ಪೀಡ್ ರೈಲು ಕಾರಿಡಾರ್‌ಗಳು ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಆರ್ಥಿಕತೆಗೆ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಸುಲಭಗೊಳಿಸುವ ಮೂಲಕ ನೆರೆಹೊರೆಯ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಯೋಜನವನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ಕರ್ನಾಟಕಕ್ಕೆ ಇದರಿಂದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಲಾಭವಿಲ್ಲ. ಬೆಂಗಳೂರು–ಮುಂಬೈ ಅಥವಾ ಬೆಂಗಳೂರು–ಪುಣೆ ಕಾರಿಡಾರ್ ಸಮತೋಲಿತ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಏಕೀಕರಣವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತಿತ್ತು; ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಗಳು ಹಾದುಹೋಗುವ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಬೇಕೇ ಹೊರತು ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸಬಾರದು.
ಈ ಬಜೆಟ್ ರೈತರು ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣ ಆರ್ಥಿಕತೆಗೆ ತೀವ್ರ ನಿರಾಶಾದಾಯಕವಾಗಿದೆ. ಕಬ್ಬು ಬೆಳೆಗಾರರು, ತೊಗರಿ ಬೆಳೆಗಾರರು ಅಥವಾ ಬೇಳೆಕಾಳು ಮತ್ತು ಆಹಾರ ಧಾನ್ಯಗಳ ಉತ್ಪಾದಕರಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಕಾಂಕ್ರೀಟ್ ಪರಿಹಾರವನ್ನು ನೀಡಿಲ್ಲ. ಹಳೆಯ ಘೋಷಣೆಗಳಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯಿಲ್ಲ, ಬೆಳೆ ರೋಗಗಳಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಿಲ್ಲ, ಸಮಯೋಚಿತ ಪರಿಹಾರದ ಭರವಸೆಯಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಸಂಪರ್ಕ ಅಥವಾ ಬೆಲೆ ನಿರ್ಧಾರದ ಬಲವರ್ಧನೆಯೂ ಇಲ್ಲ.
ಕರ್ನಾಟಕದ ನೀರಾವರಿ ಆದ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮೇಕೆದಾಟು ಯೋಜನೆಗೆ ಅನುಮೋದನೆ ಸಿಕ್ಕಿಲ್ಲ, ಭದ್ರಾ ಮೇಲ್ದಂಡೆ ಯೋಜನೆಗೆ ಅನುದಾನ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿಲ್ಲ, ಕೃಷ್ಣಾ ಮೇಲ್ದಂಡೆ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ, ಯಾವುದೇ ಯೋಜನೆಗೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಯೋಜನೆಯ ಸ್ಥಾನಮಾನ ನೀಡಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ದೀರ್ಘಕಾಲದಿಂದ ಬಾಕಿ ಇರುವ ಮಹದಾಯಿ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ – ಇದು ನೀರಿನ ಭದ್ರತೆ ಮತ್ತು ರೈತರ ಜೀವನೋಪಾಯವನ್ನು ಕುಂದಿಸಿದೆ.
ಜಲ ಜೀವನ್ ಮಿಷನ್ ಅಡಿಯ ಪರಿಷ್ಕೃತ ಅಂದಾಜುಗಳು ಭರವಸೆ ಮತ್ತು ಜಾರಿಯ ನಡುವಿನ ಅಂತರವನ್ನು ಬಯಲು ಮಾಡುತ್ತವೆ: ₹67,000 ಕೋಟಿ ಅಂದಾಜಿನ ವಿರುದ್ಧ ಕೇವಲ ₹17,000 ಕೋಟಿ ವೆಚ್ಚವಾಗಲಿದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ₹13,004 ಕೋಟಿ ಬಾಕಿ ಇದೆ. ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿನ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಕಡಿತಗೊಳಿಸುವುದು ವಿಶ್ವಾಸ ಮತ್ತು ಸಹಕಾರಿ ಒಕ್ಕೂಟ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹದಗೆಡಿಸುತ್ತದೆ.
ಕೇಂದ್ರ ಪ್ರಾಯೋಜಿತ ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿನ ತೀವ್ರ ಕಡಿತವು ಬಜೆಟ್ ಕೇವಲ ಪ್ರದರ್ಶನವಿಲ್ಲದ ಭರವಸೆಗಳು ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ, ಇದು ರಾಜ್ಯಗಳ ಮೇಲೆ ಆರ್ಥಿಕ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಹೇರುತ್ತದೆ. ಚಾಮರಾಜನಗರದಂತಹ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಖನಿಜ ನಿಕ್ಷೇಪಗಳಿದ್ದರೂ ಕರ್ನಾಟಕವನ್ನು ‘ರೇರ್ ಅರ್ಥ್ ಕಾರಿಡಾರ್’ಗಳಲ್ಲಿ (Rare Earth Corridors) ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆಯಕಟ್ಟಿನ ಉಪಕ್ರಮಗಳು ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ವಾಸ್ತವತೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿರಬೇಕೇ ಹೊರತು ರಾಜಕೀಯ ಅನುಕೂಲಕ್ಕಲ್ಲ. ಈ ಬಜೆಟ್ ತೀವ್ರ ನಿರಾಶಾದಾಯಕವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಸಹಕಾರಿ ಒಕ್ಕೂಟ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಅಡಿಪಾಯವನ್ನೇ ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.” ಎಂದಿದ್ದಾರೆ
