ಚಿಕ್ಕ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ ವಿಜ್ಞಾನದ ಬಗ್ಗೆ ಆಸಕ್ತಿ ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡ 16 ವರ್ಷದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯೊಬ್ಬರು ಕಡಿಮೆ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ವಿನೂತನ ಒಲೆಯೊಂದನ್ನು ತಯಾರಿಸಿ ಗಮನ ಸೆಳೆದಿದ್ದಾರೆ. ಕೇವಲ ₹600 ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಈ ‘ನೀರು–ಸೀಮೆಎಣ್ಣೆ’ ಹೈಬ್ರಿಡ್ ಒಲೆ ಸೀಮೆಎಣ್ಣೆ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಶೇ.20ರವರೆಗೆ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ತಜ್ಞರು ಅಂದಾಜಿಸಿದ್ದಾರೆ. ರಾಜ್ಯ ಮಟ್ಟದ ವಿಜ್ಞಾನ ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲೂ ಈ ಆವಿಷ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಪ್ರಥಮ ಬಹುಮಾನ ಲಭಿಸಿದೆ.
ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶದ ದೇವ್‌ಸರ್‌ನ ವ್ಯಾಸ್‌ಜಿ ಮಿಶ್ರಾ ಅವರಿಗೆ ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೇ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಅದರ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಬಳಕೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಅಪಾರ ಆಸಕ್ತಿ ಇತ್ತು. ಹಲವು ವಿಜ್ಞಾನ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದ ಅವರು ಈ ಹಿಂದೆ ಹನಿ ನೀರಾವರಿ (ಡ್ರಿಪ್ ಇರಿಗೇಷನ್) ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮಾದರಿಯೊಂದನ್ನೂ ತಯಾರಿಸಿದ್ದರು.
ಆ ಯೋಜನೆಗೆ ವಿಜ್ಞಾನ ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ಬಹುಮಾನ ಪಡೆದಿದ್ದರು. ಮಿಶ್ರಾ ತಯಾರಿಸಿದ ಈ ಸಾಧನ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸೀಮೆಎಣ್ಣೆ ಒಲೆಯಿಂದ ಭಿನ್ನವಾಗಿತ್ತು. ಎರಡು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸೀಮೆಎಣ್ಣೆ ಒಲೆಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಿ, ಅದರಲ್ಲಿ ಮೂರು ನಿಯಂತ್ರಕಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿದ್ದರು.
ಒಂದು ನಿಯಂತ್ರಕ ಸೀಮೆಎಣ್ಣೆಯ ಹರಿವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ಮತ್ತೊಂದು ನೀರಿನ ಹರಿವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ಮೂರನೇ ನಿಯಂತ್ರಕವನ್ನು ಬರ್ನರ್‌ ಅನ್ನು ಆನ್‌ ಅಥವಾ ಆಫ್ ಮಾಡಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಒಲೆಯಲ್ಲಿ ಸೀಮೆಎಣ್ಣೆಗೆ ಒಂದು ಟ್ಯಾಂಕ್‌ ಹಾಗೂ ನೀರಿಗೆ ಮತ್ತೊಂದು ಟ್ಯಾಂಕ್‌ ಇರುತ್ತದೆ. ಎರಡೂ ಟ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳನ್ನು ಒಂದೇ ಬರ್ನರ್‌ಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಗಿದೆ. ನೀರಿನಿಂದ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುವ ಆವಿಯು ದಹನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುವಂತೆ ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಸೀಮೆಎಣ್ಣೆ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ ಶೇ.20ರವರೆಗೆ ಉಳಿತಾಯ
ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಒಲೆಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಸೀಮೆಎಣ್ಣೆ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಹೊಗೆಯ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನೂ ತಗ್ಗಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಮಿಶ್ರಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ಸಹೋದರನ ಸಹಾಯದಿಂದ ಈ ಮಾದರಿಯನ್ನು ತಯಾರಿಸಿದರು.
ನಂತರ ಐಐಟಿ ಗುವಾಹಟಿ ತಜ್ಞರು ಈ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಿ ಮತ್ತಷ್ಟು ಸುಧಾರಿಸಿದರು. ಅವರ ಅಂದಾಜಿನ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ಒಲೆ ಸುಮಾರು ಶೇ.20ರವರೆಗೆ ಇಂಧನ ಉಳಿತಾಯ ಮಾಡಬಲ್ಲದು.
ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ಮೊದಲ ಮಾದರಿಯನ್ನು (ಪ್ರೋಟೋಟೈಪ್) ತಯಾರಿಸಲು ಕೇವಲ ₹600ರಷ್ಟು ವೆಚ್ಚವಾಗಿತ್ತು. ಹೀಗಾಗಿ ಸೀಮೆಎಣ್ಣೆಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುವ ಕಡಿಮೆ ಆದಾಯದ ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೂ ಇದು ಕೈಗೆಟುಕುವ ಪರಿಹಾರವಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ.
ವಿಜ್ಞಾನ ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ಬಹುಮಾನ
ಮಿಶ್ರಾ ಅವರು ತಯಾರಿಸಿದ ಈ ಹೈಬ್ರಿಡ್ ಒಲೆ ಸ್ಥಳೀಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು ಹಾಗೂ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಗಮನ ಸೆಳೆಯಿತು. ಬಳಿಕ 2003ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ರಾಜ್ಯ ಮಟ್ಟದ ವಿಜ್ಞಾನ ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಈ ಆವಿಷ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಪ್ರಥಮ ಬಹುಮಾನ ಲಭಿಸಿತು.
ಆಗಿನ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಚಿವ ಇಂದ್ರಜಿತ್ ಕುಮಾರ್ ಪಟೇಲ್ ಅವರಿಂದ ಮಿಶ್ರಾ ಅವರು ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು. ಈ ಮಾನ್ಯತೆಯ ಬಳಿಕ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಇನ್ನೋವೇಶನ್ ಫೌಂಡೇಷನ್ (NIF) ಹಾಗೂ ಗ್ರಾಸ್‌ರೂಟ್ಸ್ ಇನ್ನೋವೇಶನ್ಸ್ ಆಗ್ಮೆಂಟೇಷನ್ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್ (GIANs) ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಈ ಆವಿಷ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ನೀಡಿದವು.
ನೀರು–ಸೀಮೆಎಣ್ಣೆ ಒಲೆ ಸೇರಿದಂತೆ ಇನ್ನೂ ಮೂರು ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳ ಪ್ರೋಟೋಟೈಪ್ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಸಂಶೋಧನೆಗಾಗಿ ಮೈಕ್ರೋ ವೆಂಚರ್ ಇನ್ನೋವೇಶನ್ ಫಂಡ್‌ನಿಂದ ₹37,250 ಅನುದಾನ ನೀಡಲಾಯಿತು.
ಗ್ರಾಮೀಣ ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ಉಪಯುಕ್ತವಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ
ಸೀಮೆಎಣ್ಣೆಯ ಬೆಲೆ ಏರಿಕೆ ಹಾಗೂ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಸೀಮೆಎಣ್ಣೆ ಹೊಗೆಯಿಂದ ಉಂಟಾಗಬಹುದಾದ ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ, ಕಡಿಮೆ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಇಂಧನ ಬಳಕೆಯನ್ನು ತಗ್ಗಿಸುವ ಇಂತಹ ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳು ಸಾಕಷ್ಟು ಉಪಯುಕ್ತವಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ.
ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಗ್ರಾಮೀಣ ಮತ್ತು ಅರೆನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸೀಮೆಎಣ್ಣೆಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುವ ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ಇಂತಹ ತಾಂತ್ರಿಕ ಪರಿಹಾರಗಳು ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಹೊಗೆಯ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಬಹುದು.
ಚಿಕ್ಕ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ, ಅದಕ್ಕೆ ಕಡಿಮೆ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಪರಿಹಾರ ಕಂಡುಕೊಂಡ ವ್ಯಾಸ್‌ಜಿ ಮಿಶ್ರಾ ಅವರ ಈ ಆವಿಷ್ಕಾರವು ಯುವಜನರಲ್ಲಿ ವಿಜ್ಞಾನದ ಬಗ್ಗೆ ಆಸಕ್ತಿ ಮೂಡಿಸಲು ಉತ್ತಮ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ.
