ಇರುವೆಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಸಂಘಜೀವಿಗಳು. ಒಟ್ಟಾಗಿ ಬದುಕುವುದು, ಆಹಾರ ಸಂಗ್ರಹಿಸುವುದು, ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಹಾಗೂ ತಮ್ಮ ಗೂಡನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವುದು ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಅವು ಸಮನ್ವಯದಿಂದ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಇರುವೆಗಳ ಈ ಸಾಮೂಹಿಕ ಜೀವನಶೈಲಿ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳನ್ನೂ ಅಚ್ಚರಿಗೊಳಿಸುತ್ತಿದೆ.
ನಾವು ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಇರುವೆಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿದಾಗ ಒಂದು ಕುತೂಹಲಕಾರಿ ದೃಶ್ಯ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಇರುವೆ ಸತ್ತಿರುವುದು ಕಂಡುಬಂದರೆ, ಕೆಲವೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇತರ ಇರುವೆಗಳು ಅಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದು ಅದನ್ನು ಎತ್ತಿಕೊಂಡು ಬೇರೆ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಅವು ಸತ್ತಿರುವೆಯನ್ನು ಏಕೆ ಹೊತ್ತೊಯ್ಯುತ್ತವೆ? ಇದರ ಹಿಂದೆ ಆಸಕ್ತಿದಾಯಕ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕಾರಣವಿದೆ.
ಇರುವೆಗಳಿಗೆ ರಾಸಾಯನಿಕ ಭಾಷೆ ಇದೆ!
ಇರುವೆಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ರಾಸಾಯನಿಕ ಸಂಕೇತಗಳ ಮೂಲಕ ಮಾಹಿತಿ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಅವುಗಳ ಸ್ಪರ್ಶೇಂದ್ರಿಯಗಳಾದ ಆಂಟೆನಾಗಳು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತವೆ.
ಆಹಾರ ಎಲ್ಲಿದೆ? ಅಪಾಯ ಎಲ್ಲಿದೆ? ಗೂಡಿನಲ್ಲಿ ಯಾರು ಇದ್ದಾರೆ? ಮುಂತಾದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ರಾಸಾಯನಿಕ ಸಂಕೇತಗಳು ಬಹಳ ಮುಖ್ಯ. ಫೆರೋಮೋನ್‌ಗಳೂ ಇದರಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಇರುವೆಗಳ ರಾಸಾಯನಿಕ ಸಂವಹನವು ಕೇವಲ ಫೆರೋಮೋನ್‌ಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿಲ್ಲ.
ಸತ್ತ ಇರುವೆಯನ್ನು ಹೇಗೆ ಗುರುತಿಸುತ್ತವೆ?
ಇರುವೆಗಳ ದೇಹದ ಮೇಲಿರುವ ಕೆಲವು ರಾಸಾಯನಿಕ ಪದಾರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ ಅವು ಸತ್ತ ನಂತರ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಸಂಭವಿಸುತ್ತವೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕೆಲವು ಜಾತಿಯ ಇರುವೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಲೆಯಿಕ್ ಆಮ್ಲ (Oleic Acid) ಸೇರಿದಂತೆ ಕೆಲವು ಕೊಬ್ಬಿನ ಆಮ್ಲಗಳು ಸತ್ತಿರುವೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸುವ ಸಂಕೇತಗಳಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ ಎಂದು ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ಸೂಚಿಸಿವೆ.
ಪ್ರಯೋಗಗಳಲ್ಲಿ ಒಲೆಯಿಕ್ ಆಮ್ಲವನ್ನು ಬಳಸಿದಾಗ ಕೆಲವು ಇರುವೆಗಳು ಸತ್ತಿರುವೆಯನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುವ ರೀತಿಯ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ತೋರಿಸಿವೆ. ಆದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ವಿಷಯವಿದೆ. ಎಲ್ಲಾ ಜಾತಿಯ ಇರುವೆಗಳಲ್ಲೂ ಒಲೆಯಿಕ್ ಆಮ್ಲವೇ ಸತ್ತಿರುವೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸುವ ಏಕೈಕ ಸಂಕೇತವಲ್ಲ. ಜಾತಿಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿ ಬೇರೆ ರಾಸಾಯನಿಕ ಪದಾರ್ಥಗಳೂ ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಪಾತ್ರವಹಿಸಬಹುದು.
ಸತ್ತಿರುವೆಯನ್ನು ಏಕೆ ಹೊರಗೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುತ್ತವೆ?
ಇರುವೆಗಳು ಸತ್ತಿರುವೆಯನ್ನು ತಮ್ಮ ಗೂಡಿನಿಂದ ಹೊರಗೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುವ ಈ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ‘ನೆಕ್ರೋಫೊರೆಸಿಸ್’ (Necrophoresis) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಇದು ಇರುವೆಗಳ ಗೂಡಿನ ಸ್ವಚ್ಛತೆ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ಸತ್ತಿರುವೆಗಳು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ರೋಗಕಾರಕ ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಿಗಳು ಅಥವಾ ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳಿಂದ ಸೋಂಕಿಗೆ ಒಳಗಾದವು, ಗೂಡಿನಲ್ಲೇ ಉಳಿದರೆ ಇತರ ಇರುವೆಗಳಿಗೆ ಅಪಾಯ ಹೆಚ್ಚಾಗಬಹುದು.
ಹೀಗಾಗಿ, ಸತ್ತಿರುವೆಗಳನ್ನು ಗೂಡಿನಿಂದ ಹೊರಗೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುವ ಮೂಲಕ ಇರುವೆಗಳು ತಮ್ಮ ಕಾಲೋನಿಯ ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಇದನ್ನು ಒಂದು ರೀತಿಯ ‘ಸಾಮಾಜಿಕ ರೋಗನಿರೋಧಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ’ (Social Immunity) ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಕೆಲವು ಸಂಶೋಧನೆಗಳಲ್ಲಿ ಶಿಲೀಂಧ್ರ ಸೋಂಕಿಗೆ ಒಳಗಾದ ಸತ್ತಿರುವೆಗಳನ್ನು ಇರುವೆಗಳು ಇನ್ನಷ್ಟು ವೇಗವಾಗಿ ಹೊರಗೆ ತೆಗೆದುಹಾಕಿರುವುದು ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. ಅಂದರೆ, ಇದು ಕೇವಲ ಸತ್ತಿರುವೆಯನ್ನು ಹೊರಗೆ ಎಸೆಯುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲ. ಕಾಲೋನಿಯಲ್ಲಿ ರೋಗಗಳ ಹರಡುವಿಕೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಸಾಮಾಜಿಕ ರಕ್ಷಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿದೆ.
ಇರುವೆಗಳ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿದೆ ಅದ್ಭುತ ಸಾಮೂಹಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ!
ನಮಗೆ ಚಿಕ್ಕದಾಗಿ ಕಾಣುವ ಇರುವೆಗಳ ಕಾಲೋನಿಯಲ್ಲಿ ಅದ್ಭುತವಾದ ಸಮನ್ವಯವಿರುತ್ತದೆ. ಯಾರು ಆಹಾರ ಹುಡುಕಬೇಕು? ಯಾರು ಗೂಡನ್ನು ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸಬೇಕು? ಯಾರು ಮರಿಗಳನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು? ಅಪಾಯ ಎದುರಾದಾಗ ಹೇಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಬೇಕು? ಎಂಬುದನ್ನು ಇರುವೆಗಳು ವಿವಿಧ ಪಾತ್ರಗಳಾಗಿ ಹಂಚಿಕೊಂಡು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ.
ಸತ್ತಿರುವೆಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುವ ಕೆಲಸವೂ ಇದೇ ಸಾಮೂಹಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿದೆ. 2024ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಸಂಶೋಧನೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಕೆಲವು ಇರುವೆಗಳ ಕಾಲೋನಿಗಳಲ್ಲಿ ಸತ್ತಿರುವೆಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುವ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ರೀತಿಯ ವರ್ತನಾ ಪಾತ್ರಗಳು ಕಂಡುಬಂದಿರುವುದು ತಿಳಿದುಬಂದಿದೆ.
ಹೀಗಾಗಿ, ಒಂದು ಇರುವೆ ಸತ್ತಾಗ ಉಳಿದ ಇರುವೆಗಳು ಅದನ್ನು ಹೊತ್ತೊಯ್ಯುವುದರ ಹಿಂದೆ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಕಾರಣವಿದೆ ಎಂದಲ್ಲ. ಬದಲಾಗಿ, ಇಡೀ ಕಾಲೋನಿಯ ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಅದ್ಭುತ ನೈಸರ್ಗಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇದರ ಹಿಂದಿದೆ.
ಚಿಕ್ಕ ಇರುವೆಗಳಿಂದ ನಾವು ಕಲಿಯಬೇಕಾದ ಪಾಠ ಒಂದೇ — ಎಲ್ಲರೂ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರೆ, ಸಣ್ಣ ಜೀವಿಗಳೂ ದೊಡ್ಡ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸಬಹುದು.
