ಮಂಗಳೂರು- ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯ ವಿಶೇಷ ತೀವ್ರ ಪರಿಷ್ಕರಣೆ (SIR) ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಆರಂಭದಿಂದಲೇ ಹಲವು ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಚರ್ಚೆಗೆ ಗ್ರಾಸವಾಗಿದ್ದು, ಇದೀಗ ಮಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಜೀವಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬರನ್ನು ‘ಮೃತ’ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಿರುವ ಪ್ರಕರಣ ಚುನಾವಣಾ ಪಟ್ಟಿಯ ಪರಿಶೀಲನಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿನ ಲೋಪಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಗಂಭೀರ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿದೆ.
ಚುನಾವಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ನಿರೀಕ್ಷಿತ ಗಡಿಬಿಡಿ
ಮಂಗಳೂರಿನ 61 ವರ್ಷದ ನಿವಾಸಿ ಡೊನಾಲ್ಡ್ ಜೋಸೆಫ್ ರೇಗೋ ಅವರ ಹೆಸರು ಆಗಸ್ಟ್ 24ರಂದು ಪ್ರಕಟಗೊಂಡ SIR ಕರಡು ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ನಾಪತ್ತೆಯಾಗಿತ್ತು. ಈ ಬಗ್ಗೆ ಪರಿಶೀಲನೆ ನಡೆಸಿದಾಗ, ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು Absent, Shifted, Duplicate, Dead and Others (ASDDO) ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿನ ‘ಮೃತ’ ವಿಭಾಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಿರುವುದು ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂದಿದೆ. ರೇಗೋ ಅವರು ಮಂಗಳೂರು ನಗರ ದಕ್ಷಿಣ ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಬೀಜೈ ನಿವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ.
ತಮ್ಮನ್ನು ಜೀವಂತವಾಗಿದ್ದರೂ ‘ಮೃತ’ ಎಂದು ಚುನಾವಣಾ ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಿರುವುದು ಆಘಾತಕಾರಿ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಎಂದು ರೇಗೋ ಅಸಮಾಧಾನ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಯಾವುದೇ ಮರಣ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರ ಅಥವಾ ಇತರ ದಾಖಲೆಗಳಿಲ್ಲದೆ ತಮ್ಮ ಹೆಸರನ್ನು ಮೃತರ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿಸಿರುವುದು ಹೇಗೆ ಸಾಧ್ಯ ಎಂಬುದೇ ಅವರ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಶ್ನೆಯಾಗಿದೆ.
ರೇಗೋ ಅವರು SIR ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅಗತ್ಯ ಎನ್ಯೂಮರೇಷನ್ ಫಾರ್ಮ್ ಭರ್ತಿ ಮಾಡಿ ಬೂತ್ ಮಟ್ಟದ ಅಧಿಕಾರಿಗೆ (BLO) ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾಗಿ ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅಲ್ಲದೆ, 2023-24ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಚುನಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಮತ ಚಲಾಯಿಸಿರುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೂ ಇದೀಗ ಮತದಾರರ ಗುರುತಿನ ಪರಿಶೀಲನೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಹೆಸರೇ ಕಾಣಿಸದಿರುವುದು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಕಾರ್ಯವೈಖರಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಆತಂಕ ಮೂಡಿಸಿದೆ.
ಪ್ರೋಟೋಕಾಲ್ ಮತ್ತು ಫಾರ್ಮಲ್ ಪರಿಹಾರವನ್ನು ಶೋಧಿಸುತ್ತಿರುವ ರೇಗೋ
ಚುನಾವಣಾ ಕಚೇರಿಯ ಸಲಹೆಯಂತೆ ರೇಗೋ ಅವರು ತಮ್ಮ ಹೆಸರನ್ನು ಮರು ಸೇರ್ಪಡೆಗೊಳಿಸಲು ಫಾರ್ಮ್-6 ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ನಡುವೆ ಅವರು BLO ಮತ್ತು ಸಹಾಯಕ ಚುನಾವಣಾ ನೋಂದಣಾಧಿಕಾರಿ (AERO) ಕಚೇರಿಗಳಿಗೆ ಹಲವು ಬಾರಿ ಭೇಟಿ ನೀಡಿರುವುದಾಗಿ ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗದ ಗಮನಕ್ಕೆ ತರಲಾಗಿದ್ದು, ತಪ್ಪಿಗೆ ಕಾರಣರಾದವರ ವಿರುದ್ಧ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳಬೇಕೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಆಯೋಗ ನಿರ್ಧರಿಸಲಿದೆ.
ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ SIR ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಜೂನ್ 30ರಂದು ಆರಂಭಗೊಂಡಿದ್ದು, ಮನೆಮನೆಗೆ ತೆರಳಿ ಮತದಾರರ ವಿವರಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುವ ಕಾರ್ಯವನ್ನು BLOಗಳು ಕೈಗೊಂಡಿದ್ದರು. ಪರಿಷ್ಕೃತ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಈ ಹಂತವನ್ನು ಆಗಸ್ಟ್ 17ರವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಆಗಸ್ಟ್ 24ರಂದು ಕರಡು ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿದ್ದು, ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 23ರವರೆಗೆ ಹಕ್ಕು ಮತ್ತು ಆಕ್ಷೇಪಣೆಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಅಂತಿಮ ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 27ರಂದು ಪ್ರಕಟಿಸಲು ವೇಳಾಪಟ್ಟಿ ನಿಗದಿಯಾಗಿದೆ.
ಈ ಬಾರಿ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ಸುಮಾರು 5.54 ಕೋಟಿ ಮತದಾರರ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು SIR ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಪೈಕಿ ಸುಮಾರು 1.08 ಕೋಟಿ ಮತದಾರರನ್ನು ASDDO ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಇವರಲ್ಲಿ ಗೈರುಹಾಜರಿ, ಸ್ಥಳಾಂತರ, ಮೃತರು, ನಕಲಿ/ಪುನರಾವರ್ತಿತ ಹೆಸರುಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಕಾರಣಗಳಿವೆ. ಸುಮಾರು 43.8 ಲಕ್ಷ ಮತದಾರರಿಗೆ ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿನ ಅಸಂಗತತೆ ಅಥವಾ ಹಿಂದಿನ ದಾಖಲೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಮ್ಯಾಪಿಂಗ್ ಆಗದಿರುವ ಕಾರಣ ನೋಟಿಸ್ ನೀಡುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಆರಂಭವಾಗಿದೆ.
ಇಂತಹ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಡೇಟಾ ಎಂಟ್ರಿ ತಪ್ಪು, ತಪ್ಪಾದ ಮ್ಯಾಪಿಂಗ್ ಅಥವಾ ಸ್ಥಳೀಯ ಮಟ್ಟದ ಪರಿಶೀಲನೆಯಲ್ಲಿನ ದೋಷದಿಂದ ಜೀವಂತ ಮತದಾರರನ್ನೇ ‘ಮೃತ’ ಎಂದು ಗುರುತಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಎದುರಾಗಿರುವುದು ರೇಗೋ ಪ್ರಕರಣದಿಂದ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ.
SIR ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಯ ಹಿಂದೆ ಇರುವ ಉದ್ದೇಶಗಳು
SIRಗೆ ಮುನ್ನವೇ ಆತಂಕಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿದ್ದ ಅಂಶಗಳು
SIR ಆರಂಭಕ್ಕೂ ಮುನ್ನವೇ ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿನ ಹೆಸರುಗಳ ಪರಿಶೀಲನೆ ಮತ್ತು ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು ನಿಖರವಾಗಿ ಅರ್ಹ ಮತದಾರರನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಕುರಿತು ಚರ್ಚೆ ನಡೆದಿತ್ತು. SIRನ ಮೂಲ ಉದ್ದೇಶವೇ ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಶುದ್ಧೀಕರಿಸುವುದು, ಮೃತರು, ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡವರು, ನಕಲಿ ಅಥವಾ ಪುನರಾವರ್ತಿತ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದು ಹಾಗೂ ಅರ್ಹ ಮತದಾರರನ್ನು ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಾಗಿದೆ. ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗವೂ ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯ ಸಮಗ್ರತೆ ಮುಕ್ತ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತ ಚುನಾವಣೆಯ ಮೂಲಭೂತ ಅಂಶವೆಂದು ತನ್ನ SIR ಆದೇಶದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದೆ.
ಆದರೆ, ಶುದ್ಧೀಕರಣದ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಅರ್ಹ ಮತ್ತು ಜೀವಂತ ಮತದಾರರೇ ಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ಹೊರಗುಳಿಯುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಎದುರಾದರೆ, ಅದು ಕೇವಲ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ತಪ್ಪಾಗಿ ಉಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ. ಮತದಾನದ ಹಕ್ಕಿನ ಮೇಲೆ ನೇರ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇರುವುದರಿಂದ ಇಂತಹ ಪ್ರಕರಣಗಳನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿದೆ.
ಆಕ್ಷೇಪಣೆ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗದ ಕಾರ್ಯಪದ್ಧತಿ
ಕರ್ನಾಟಕದ ಕರಡು ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಸರುಗಳು ನಾಪತ್ತೆಯಾಗಿರುವುದು, ‘ಮೃತ’, ‘ಸ್ಥಳಾಂತರ’, ‘ಗೈರುಹಾಜರಿ’ ಅಥವಾ ಇತರ ವರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿರುವುದು ಕಂಡುಬಂದಿರುವ ಮತದಾರರಿಗೆ ಈಗ ಹಕ್ಕು ಮತ್ತು ಆಕ್ಷೇಪಣೆ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಅವಕಾಶವಿದೆ. ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗದ ಅಧಿಕೃತ ಮತದಾರರ ಸೇವಾ ಪೋರ್ಟಲ್ನಲ್ಲಿಯೂ SIR-2026ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಹೆಸರು ಪರಿಶೀಲನೆ ಹಾಗೂ ಅಗತ್ಯ ಅರ್ಜಿಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಕಲ್ಪಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 23ರೊಳಗೆ ಪರಿಶೀಲನೆ ಅಗತ್ಯ
ಕರ್ನಾಟಕದ SIR ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಇದೀಗ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಹಂತದಲ್ಲಿದೆ. ಕರಡು ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಸರು ಇಲ್ಲದವರು, ತಮ್ಮನ್ನು ತಪ್ಪಾಗಿ ‘ಮೃತ’, ‘ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡವರು’ ಅಥವಾ ಇತರ ವರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಿರುವವರು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 23ರೊಳಗೆ ಹಕ್ಕು ಅಥವಾ ಆಕ್ಷೇಪಣೆ ಸಲ್ಲಿಸುವುದು ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿದೆ. ಅಂತಿಮ ಪಟ್ಟಿಯ ಪ್ರಕಟಣೆಗೆ ಮುನ್ನ ಚುನಾವಣಾ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಇಂತಹ ದೂರುಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ ತೀರ್ಮಾನ ಕೈಗೊಳ್ಳಬೇಕಿದೆ. ಅಂತಿಮ ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 27ರಂದು ಪ್ರಕಟವಾಗಲಿದೆ.
