ಮನೆ ಆಕೆಯದೇ, ಆ ಮನೆಗೆ ಆಕೆಯೇ ಯಜಮಾನಿ. ಮುಂಜಾನೆ ಎದ್ದಾಗಿನಿಂದ ಪತಿ, ಮಕ್ಕಳು, ಅತ್ತೆ-ಮಾವ ಹೀಗೆ ಇಡೀ ಕುಟುಂಬದ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಆಕೆಗೆ ಉಸಿರಾಡಲೂ ಪುರಸೊತ್ತಿಲ್ಲದಷ್ಟು ಕೆಲಸ. ಆದರೆ, ಇಷ್ಟೆಲ್ಲಾ ಜನರ ನಡುವೆ ಇದ್ದರೂ ಆಕೆ ಒಂಟಿತನದ ಹೊರೆಯನ್ನು ಹೊರುತ್ತಿದ್ದಾಳೆ. ಹೊರಗೆ ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳಲಾಗದ ನೋವು ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸಿನ ನಿಶ್ಯಬ್ದ ಆಕೆಯನ್ನು ಆವರಿಸುತ್ತಿದೆ. ಶರೀರದಲ್ಲಿನ ಬದಲಾವಣೆಗಳು, ಕುಟುಂಬದ ಒತ್ತಡ, ಆರ್ಥಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಂದಾಗಿ ಅನೇಕ ಮಹಿಳೆಯರು ಖಿನ್ನತೆಗೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತಿದ್ದು, ಇದು ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಯಂತಹ ತೀವ್ರ ನಿರ್ಧಾರಗಳಿಗೆ ಪ್ರೇರೇಪಿಸುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ವರದಿಗಳು ಎಚ್ಚರಿಸಿವೆ.
ಐವತ್ತು ವರ್ಷದ ಕಿರಣ್ಮಯಿ ಚೆನ್ನೈನಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಮಗಳ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಗೆ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದಳು. ಪತಿ ನಿವೃತ್ತರಾದ ನಂತರ ಆಕೆ ಮಗಳ ಕುಟುಂಬದೊಂದಿಗೆ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಳೆ. ಒಂದು ದಿನ ನಿದ್ರೆ ಮಾತ್ರೆಗಳನ್ನು ನುಂಗಿ ಆತ್ಮಹತ್ಯಾ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಿದಳು. ಸರಿಯಾದ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಆಕೆಯನ್ನು ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಸೇರಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಪ್ರಾಣಾಪಾಯದಿಂದ ಪಾರಾದಳು. ಯಾಕಿಂತ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದೆ ಎಂದು ಕೇಳಿದರೆ – ‘ನನ್ನ ಮನೆಯಲ್ಲೇ ನಾನು ಕಾಣಿಸದಂತೆ ಹೋಗಿದ್ದೇನೆ ಎನಿಸಿತು. ನನ್ನ ಮಾತಿಗೆ ಎಲ್ಲಿಯೂ ಬೆಲೆ ಇಲ್ಲ’ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾ ಬಹಳ ವ್ಯಥೆಪಟ್ಟಳು.
ಮೆನೋಪಾಸ್ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆಕೆ ಭಾವೋದ್ರೇಕ ಸಂಬಂಧಿತ ಬದಲಾವಣೆಗಳು, ಕಿರಿಕಿರಿ, ನಿದ್ರಾಹೀನತೆಯಂತಹ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಿದಳು. ತನ್ನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಯಾರಿಗಾದರೂ ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳಲು ಹೋದರೆ ‘ಅತಿಯಾಗಿ ಯೋಚಿಸುತ್ತಿದ್ದೀಯಾ, ಅಷ್ಟೇ’ ಎಂದು ಸುಲಭವಾಗಿ ತಳ್ಳಿಹಾಕುತ್ತಿದ್ದರು ಮನೆಯಲ್ಲಿ. ಅದಕ್ಕೇ, ಆಕೆ ಆ ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಳು.
ರವೀನಾ ಶರಣ್ ಎಂಬ ವಕೀಲರಿಗೆ ನಾಲ್ಕನೇ ತಿಂಗಳ ಗರ್ಭಿಣಿಯಾಗಿದ್ದಾಗ ಗರ್ಭಪಾತವಾಯಿತು. ಆ ನೋವಿಗಿಂತ ‘ನಾವು ಮೊದಲೇ ಹೇಳಿದ್ದೆವು, ಜಾಗ್ರತೆಯಾಗಿ ಇರಬೇಕೆಂದು..’ ಎಂಬ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಪದೇ ಪದೇ ಕೇಳಬೇಕಾಗಿ ಬಂದದ್ದೇ ದೊಡ್ಡ ನೋವು. ಅದನ್ನು ಮೀರಿ ಬರಲಾಗದೆ… ಯಾರೊಂದಿಗೂ ಬೆರೆಯಲಾಗದೆ ಒಂಟಿತನದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಾ ‘ಈ ಅಪರಾಧ ಪ್ರಜ್ಞೆಯಿಂದ (Guilt) ನಾನು ಸತ್ತುಹೋಗುತ್ತಿದ್ದೆ’ ಎನ್ನುತ್ತಿದ್ದಾಳೆ.
ಈ ಮಹಿಳೆಯರ ವಯಸ್ಸು, ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳು ಬೇರೆಯಾದರೂ, ಅವರ ನೋವು ಒಂದೇ. ಭಾರತ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ಒತ್ತಡಗಳು, ಹಾರ್ಮೋನ್ ಬದಲಾವಣೆಗಳು, ಲಿಂಗ ತಾರತಮ್ಯ, ಆರ್ಥಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಪ್ರಧಾನ ಕಾರಣಗಳಾಗುತ್ತಿವೆ. ಕೆಲವು ಆರೋಗ್ಯ ಸಮೀಕ್ಷೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಮಹಿಳೆಯರಲ್ಲಿ ಡಿಪ್ರೆಷನ್ (ಖಿನ್ನತೆ), ಆತಂಕ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತಿವೆ. ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಕೂಡ ಪುರುಷರಿಗಿಂತ ಮಹಿಳೆಯರಲ್ಲೇ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆಯಂತೆ.
ನಿಶ್ಶಬ್ದಕ್ಕೆ ಬ್ರೇಕ್… ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಗಳಲ್ಲಿ 15-34 ವರ್ಷದೊಳಗಿನ ಮಹಿಳೆಯರು ಶೇಕಡಾ 63 ರಷ್ಟಿದ್ದರೆ, ತಾಯಂದಿರ ಮರಣಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರಮಾಣ ಶೇಕಡಾ 39 ರಷ್ಟಿದೆ. ಪ್ರತಿ 5 ಜನರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ತಾಯಿ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಳೆ. ಶೇಕಡಾ 70-80 ರಷ್ಟು ಜನರಿಗೆ ಸರಿಯಾದ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಸಿಗುತ್ತಿಲ್ಲ. ಮಹಿಳೆಯರು ಮೌನವಾಗಿ ನೋವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾ ‘ಬಲವಾಗಿ’ ಇರಬೇಕೆಂದು ಹೇಳುವ ಹಳೆಯ ಕಾಲದ ಸೂಕ್ತಿಗಳ ಕಾರಣದಿಂದ ಕೂಡ ಹೊರಗೆ ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳಲಾಗದ ಮಥನದಲ್ಲಿ ಕಾಲ ಕಳೆಯುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದು ತಜ್ಞರ ಮಾತು. ಮಹಿಳೆಯರಲ್ಲಿ ಸಬಲೀಕರಣ ಹೆಚ್ಚಾದರೆ, ಒಂಟಿತನದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಇಳಿಮುಖವಾಗುತ್ತವೆ.
ಗುರುತಿಸದೇ ಇರುವುದೇ ಅಸಲು ಸಮಸ್ಯೆ… ನಮ್ಮ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರ ಸಂಖ್ಯೆ ಬಹಳ ಕಡಿಮೆಯಿದೆ. ಮಾನಸಿಕ ಕಾಯಿಲೆಗಳ ಆರ್ಥಿಕ ಹೊರೆ ದೇಶದಲ್ಲಿ 2030 ರ ವೇಳೆಗೆ ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ ದಾಟುವ ಅವಕಾಶವಿದೆಯೆಂದು ವರದಿಗಳು ಸೂಚಿಸುತ್ತಿವೆ. ಆಶ್ಚರ್ಯವೆಂದರೆ ಮಹಿಳೆಯರ ಮಾನಸಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಒಂದು ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗಿ ಗುರುತಿಸದೇ ಇರುವುದು ಕೂಡ ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರಧಾನ ಕಾರಣ.
ಏಕೆ ಒಂಟಿತನ ಎಂದರೆ… ಜೀವನವನ್ನೆಲ್ಲಾ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೇ ಅಂಕಿತ ಮಾಡುವುದು. ವೈಯಕ್ತಿಕ ಆಸಕ್ತಿಗಳು, ಸ್ನೇಹಿತರನ್ನು, ಕೆರಿಯರ್ ಅನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಬಿಡುವುದು. ಪತಿ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ಮಗ್ನರಾಗಿದ್ದು, ಎಮೋಷನಲ್ ಆಗಿ ಕನೆಕ್ಟ್ ಆಗದೇ ಇರುವುದು. ಸುತ್ತಲೂ ಎಲ್ಲರೂ ಇದ್ದರೂ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಯಾರೂ ಇಲ್ಲದಂತೆ ಅನ್ನಿಸುವುದು. ಇದು ಬಹಳ ಸಣ್ಣ ವಿಷಯ, ಯಾರೋ ಇದಕ್ಕಿಂತ ದೊಡ್ಡ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸುವುದು. ಇವು ಹೀಗೆಯೇ ಮುಂದುವರಿದರೆ, ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಉತ್ಸಾಹದ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ನಿಶ್ಯಕ್ತಿ ಆವರಿಸುತ್ತದೆ.
ಹೇಗೆ ಮೀರಿ ಬರಬೇಕೆಂದರೆ.. ಮೊದಲು ತನಗೆ ತಾನು ಪ್ರಾಧಾನ್ಯತೆ ನೀಡಬೇಕು. ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಒಂದು ಬಲಹೀನತೆಯಾಗಿ ನೋಡಬಾರದು. ಇಷ್ಟವಾದ ಕೆಲಸಗಳತ್ತ ದೃಷ್ಟಿ ಹರಿಸಬೇಕೆಂದು ಹೇಳುವ ಒಂದು ಸಂಕೇತದಂತೆ ಭಾವಿಸಬೇಕು. ಸ್ವಯಂ ಆಸಕ್ತಿಗಳು, ಅಭಿರುಚಿಗಳತ್ತ ಮನಸ್ಸನ್ನು ತಿರುಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಹೊಸ ಗುಂಪುಗಳೊಂದಿಗೆ ಕನೆಕ್ಟ್ ಆಗಬೇಕು. ಅಂದರೆ, ಮುಂಜಾನೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಯೋಗ, ವಾಕಿಂಗ್ ಗ್ರೂಪ್ಗಳಿಗೆ ಸೇರುವುದು, ಅಭಿರುಚಿಗೆ ತಕ್ಕ ಕ್ಲಾಸ್ಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದರೆ ಹೊಸ ನೈಪುಣ್ಯಗಳತ್ತ ದೃಷ್ಟಿ ಹರಿಸಬಹುದು, ಹೊಸ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಪರಿಚಯ ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಇದರಿಂದ ಮೈಂಡ್ನಲ್ಲಿ ಉಂಟಾದ ಗ್ಯಾಪ್ ಮೆಲ್ಲ ಮೆಲ್ಲಗೆ ತುಂಬಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಉದ್ಯೋಗಸ್ಥ ಮಹಿಳೆಯಾದರೆ ಸಾಯಂಕಾಲ ಮನೆಗೆ ಬಂದ ತಕ್ಷಣ ತನ್ನ ಒಂಟಿ ಪ್ರಪಂಚಕ್ಕೆ ಹೋಗದೆ, ಗಂಟೆಯ ಕಾಲವಾದರೂ ಮನೆಯಲ್ಲಿರುವವರ ಜೊತೆ ಹರಟೆ ಹೊಡೆಯಬೇಕು. ಅಥವಾ, ಮಗಳ ಜೊತೆ ಫೋನ್ನಲ್ಲಿಯಾದರೂ ಮನಸ್ಸು ಬಿಚ್ಚಿ ಮಾತನಾಡಬೇಕು. ಎಷ್ಟೇ ದೊಡ್ಡವರಾದರೂ ತನ್ನ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಯಾರೊಂದಿಗಾದರೂ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಇಷ್ಟವಾದ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಬರೆಯುವುದು, ಓದುವುದರಂತಹ ಕೆಲಸಗಳು ಕೂಡ ಒಂಟಿತನವನ್ನು ದೂರ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಮಹಿಳೆಯರು ಯಾವಾಗಲೂ ಇತರರಿಗಾಗಿ ಬದುಕುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ, ತಮಗಾಗಿ ತಾವು ಬದುಕುವುದನ್ನು ಕಲಿತಾಗ ಜೀವನಶೈಲಿ ಕೂಡ ಸುಧಾರಿಸುತ್ತದೆ.
ಹೊಸ ಗ್ರೂಪ್ಗಳೊಂದಿಗೆ ಕನೆಕ್ಟ್ ಆಗಬೇಕು
ಮನುಷ್ಯ ಮನೆಯಲ್ಲಿದ್ದರೂ ಮನಸ್ಸು ಎಲ್ಲೋ ಇದ್ದಂತೆ ಅನಿಸಿದರೆ ಒಂಟಿತನವನ್ನು ಹೊರುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದೇ ಅರ್ಥ. ಮನುಷ್ಯ ಎಷ್ಟೇ ದೂರದಲ್ಲಿದ್ದರೂ ಮನಸ್ಸು ತಮ್ಮವರಿಗೆ ಹತ್ತಿರವಾಗಿದ್ದರೆ ಒಂಟಿಯಲ್ಲ ಎಂದೇ ಅರ್ಥ. ಮನೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಪ್ರಾಧಾನ್ಯತೆ ಕಡಿಮೆಯಾಯಿತೆಂದೋ, ಯಾರೂ ಗಮನಿಸುತ್ತಿಲ್ಲವೆಂದೋ, ಏನೋ ಒಂದು ಅಪರಾಧ ಪ್ರಜ್ಞೆಯೋ, ಆತ್ಮೀಯರು ದೂರವಾದರೆಂದೋ, ಆರ್ಥಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಚೆನ್ನಾಗಿಲ್ಲವೆಂದೋ, ಬದುಕು ಭಾರವಾಯಿತೆಂದೋ.. ಎಲ್ಲರ ಮಧ್ಯೆ ಇದ್ದೂ ಒಂಟಿತನ ಅನುಭವಿಸುವ ದಿನಗಳು ಹೆಚ್ಚಾದರೆ, ಇನ್ನು ಜೀವನವನ್ನು ಕೊನೆಗಾಣಿಸಬೇಕೆಂಬ ಆಲೋಚನೆಗಳು ಕೂಡ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತಿರುತ್ತವೆ. ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಯ ಪ್ರವೃತ್ತಿ (Suicide tendency) ಇರುವವರು ಎರಡು ತಿಂಗಳ ಮೊದಲಿನಿಂದಲೇ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದಾಗಿ ಯಾವುದೋ ಒಂದು ರೂಪದಲ್ಲಿ ಹೇಳುತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ. ಇಂತಹ ಮಾತುಗಳು ಕೇಳಿಬಂದಾಗ ಮನೆಯವರೂ, ಆತ್ಮೀಯರೂ ಅಲರ್ಟ್ ಆಗಿ, ಕೌನ್ಸಿಲರ್ ಸಹಾಯ ಪಡೆದರೆ ಈ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಮೀರಿ ಬರಬಹುದು.
ಗಮನಿಸಿ: ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಯ ಆಲೋಚನೆ ಇರುವವರು ಕನಿಷ್ಠ ಎರಡು ತಿಂಗಳ ಮೊದಲೇ ಯಾವುದೋ ಒಂದು ರೂಪದಲ್ಲಿ ಸುಳಿವು ನೀಡುತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ. ಇಂತಹ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕುಟುಂಬದವರು ಎಚ್ಚೆತ್ತುಕೊಂಡು ಅವರಿಗೆ ಮಾನಸಿಕ ತಜ್ಞರ (Counselor) ನೆರವು ಕೊಡಿಸಬೇಕು.
