ಬೆಂಗಳೂರು: ವಿಘ್ನ ವಿನಾಯಕನ ಆರಾಧನೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಹಬ್ಬವಾದ ಗಣೇಶ ಚತುರ್ಥಿಯನ್ನು 2026ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 14ರಂದು ಸೋಮವಾರ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಭಾದ್ರಪದ ಮಾಸದ ಶುಕ್ಲ ಪಕ್ಷದ ಚತುರ್ಥಿ ತಿಥಿಯಂದು ಗಣೇಶನನ್ನು ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿ ಪೂಜಿಸುವುದು ಸಂಪ್ರದಾಯ. ಈ ಬಾರಿ ಗಣಪತಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪನೆಗೆ ವಿಶೇಷ ಶುಭ ಮುಹೂರ್ತವಿದ್ದು, ಪೂಜಾ ವಿಧಾನದ ಜೊತೆಗೆ ಚಂದ್ರದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಯೂ ಇದೆ.
ಗಣೇಶ ಚತುರ್ಥಿ 2026ರ ಶುಭ ಮುಹೂರ್ತ
-
ಗಣೇಶ ಚತುರ್ಥಿ: ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 14, ಸೋಮವಾರ
-
ಚತುರ್ಥಿ ತಿಥಿ ಆರಂಭ: ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 14 ಬೆಳಗ್ಗೆ 7:06
-
ಚತುರ್ಥಿ ತಿಥಿ ಮುಕ್ತಾಯ: ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 15 ಬೆಳಗ್ಗೆ 7:44
-
ಗಣಪತಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪನೆಗೆ ಶುಭ ಸಮಯ: ಬೆಳಗ್ಗೆ 11:20ರಿಂದ ಮಧ್ಯಾಹ್ನ 1:48ರವರೆಗೆ
-
ಶುಭ ಮುಹೂರ್ತದ ಅವಧಿ: 2 ಗಂಟೆ 28 ನಿಮಿಷ
-
ಅನಂತ ಚತುರ್ದಶಿ: ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 25, ಶುಕ್ರವಾರ
ಗಣೇಶ ಚತುರ್ಥಿಯನ್ನು ಏಕೆ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ?
ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಗಣೇಶ ಚತುರ್ಥಿಯನ್ನು ಭಗವಾನ್ ಗಣೇಶನ ಜನ್ಮದಿನವಾಗಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಗಣೇಶನು ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆ, ಸಮೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಸೌಭಾಗ್ಯದ ಸಂಕೇತ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗುತ್ತದೆ. ಯಾವುದೇ ಶುಭ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಆರಂಭಿಸುವ ಮೊದಲು ಗಣೇಶನನ್ನು ಪೂಜಿಸುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವೂ ಇದೆ.
ಗಣೇಶನನ್ನು ಪೂಜಿಸುವುದರಿಂದ ಆರಂಭಿಸುವ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ವಿಘ್ನಗಳು ದೂರವಾಗುತ್ತವೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯಿದೆ. ಗಣೇಶೋತ್ಸವವನ್ನು ಹಲವು ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ 10 ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಆಚರಿಸಿ ಅನಂತ ಚತುರ್ದಶಿಯಂದು ವಿಸರ್ಜನೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಗಣೇಶ ಚತುರ್ಥಿಯಂದು ಪೂಜೆ ಮಾಡುವುದು ಹೇಗೆ?
1. ಪೂಜಾ ಸ್ಥಳ ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸಿ:
ಮೊದಲು ದೇವರ ಕೋಣೆ ಅಥವಾ ಪೂಜಾ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸಬೇಕು. ಮರದ ಪೀಠ ಅಥವಾ ಚಾಪೆಯ ಮೇಲೆ ಕೆಂಪು ಅಥವಾ ಹಳದಿ ಬಟ್ಟೆಯನ್ನು ಹಾಸಿ ಅಕ್ಷತೆ ಇಡಬೇಕು.
2. ಗಣೇಶನ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪನೆ:
ಗಣೇಶನ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಪೀಠದ ಮೇಲೆ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿ ದೀಪ ಮತ್ತು ಧೂಪ ಬೆಳಗಬೇಕು. ಬಳಿಕ ‘ಓಂ ಗಂ ಗಣಪತಯೇ ನಮಃ’ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಪಠಿಸಿ ಪೂಜೆ ಆರಂಭಿಸಬಹುದು.
3. ಗಣೇಶನಿಗೆ ಅಲಂಕಾರ:
ಗಣೇಶನಿಗೆ ಅರಿಶಿನ, ಕುಂಕುಮ, ಶ್ರೀಗಂಧ ಹಾಗೂ ಅಕ್ಷತೆ ಅರ್ಪಿಸಿ, ಕೆಂಪು ಹೂವು ಮತ್ತು ಹೂವಿನ ಹಾರವನ್ನು ಸಮರ್ಪಿಸಬೇಕು.
4. ನೈವೇದ್ಯ ಅರ್ಪಣೆ:
ಗಣೇಶನಿಗೆ ಪ್ರಿಯವಾದ 21 ಗಂಟು ದೂರ್ವೆ ಅಥವಾ ಗರಿಕೆ ಅರ್ಪಿಸುವುದು ಸಂಪ್ರದಾಯ. ಜೊತೆಗೆ ಮೋದಕ ಮತ್ತು ಲಡ್ಡುವನ್ನು ನೈವೇದ್ಯವಾಗಿ ಸಮರ್ಪಿಸಬಹುದು.
5. ಆರತಿ:
ನೈವೇದ್ಯ ಅರ್ಪಿಸಿದ ಬಳಿಕ ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯರೆಲ್ಲರೂ ಸೇರಿ ಗಣೇಶನ ಆರತಿ ಮಾಡಬೇಕು. ಪೂಜೆಯಲ್ಲಿ ತಿಳಿದೋ ತಿಳಿಯದೆಯೋ ಆಗಿರುವ ತಪ್ಪುಗಳಿಗೆ ಕ್ಷಮೆ ಕೋರಿ, ಸುಖ, ಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ಸಮೃದ್ಧಿಗಾಗಿ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಬಹುದು.
ಗಣೇಶನ ಮೂರ್ತಿ ಹೇಗಿರಬೇಕು?
ಮನೆಯ ಗಣೇಶ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪನೆಗೆ ಸಣ್ಣ ಗಾತ್ರದ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುವುದು ಸೂಕ್ತ ಎಂದು ವರದಿಯಲ್ಲಿ ತಿಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸುಮಾರು 5ರಿಂದ 12 ಇಂಚು ಎತ್ತರದ ಮೂರ್ತಿ ಉತ್ತಮ ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. ದೊಡ್ಡ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿದರೆ ವಿಶೇಷ ಪೂಜಾ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸಬೇಕಾಗಬಹುದು ಮತ್ತು ಪುರೋಹಿತರ ನೆರವು ಪಡೆಯುವುದು ಸೂಕ್ತ.
ಅದೇ ರೀತಿ ಎಡಮುರಿ ಗಣೇಶನ ಮೂರ್ತಿ, ಅಂದರೆ ಸೊಂಡಿಲು ಎಡಭಾಗಕ್ಕೆ ಬಾಗಿರುವ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸುವುದು ಶುಭ ಎಂಬ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಯಿದೆ.
ಗಣೇಶ ಚತುರ್ಥಿಯಂದು ಚಂದ್ರನನ್ನು ಏಕೆ ನೋಡಬಾರದು?
ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಗಣೇಶ ಚತುರ್ಥಿಯಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರನನ್ನು ನೋಡುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಬೇಕು. ಈ ದಿನ ಚಂದ್ರನನ್ನು ನೋಡಿದರೆ ಸುಳ್ಳು ಆರೋಪ ಅಥವಾ ಕಳಂಕ ಎದುರಾಗಬಹುದು ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಇದೆ. 2026ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 14ರಂದು ಬೆಳಗ್ಗೆ 9:06ರಿಂದ ರಾತ್ರಿ 8:04ರವರೆಗೆ ಚಂದ್ರದರ್ಶನ ಮಾಡಬಾರದು ಎಂದು ಪಂಚಾಂಗದ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರವನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ವರದಿ ತಿಳಿಸಿದೆ.
ತಪ್ಪಾಗಿ ಚಂದ್ರನನ್ನು ನೋಡಿದರೆ ಏನು ಮಾಡಬೇಕು?
ತಪ್ಪಾಗಿ ಚಂದ್ರದರ್ಶನವಾದರೆ ಕೆಳಗಿನ ಸ್ಯಮಂತಕ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಪಠಿಸಬಹುದು ಎಂಬ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಯಿದೆ:
“ಸಿಂಹಃ ಪ್ರಸೇನಮವಧೀತ್ಸಿಂಹೋ ಜಾಂಬವತಾ ಹತಃ।
ಸುಕುಮಾರಕ ಮಾ ರೋದಿ ತವ ಹ್ಯೇಷ ಸ್ಯಮಂತಕಃ॥”
ಈ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಪಠಿಸುವುದರಿಂದ ಚಂದ್ರದರ್ಶನದಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗುವ ಕಳಂಕ ನಿವಾರಣೆಯಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಇದೆ.
ಗಣೇಶ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪನೆ ವಿಧಾನ: ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಬಪ್ಪನನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸುವ ಸರಳ ಕ್ರಮ
ಗಣೇಶ ಚತುರ್ಥಿಯಂದು ಮೊದಲು ಪೂಜಾ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸಿ, ಪೀಠದ ಮೇಲೆ ಕೆಂಪು ಅಥವಾ ಹಳದಿ ಬಟ್ಟೆ ಹಾಸಿ ಗಣೇಶನ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಬೇಕು. ನಂತರ ಸಂಕಲ್ಪ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಗಣಪತಿಗೆ ಅಭಿಷೇಕ, ಅಲಂಕಾರ, ಪುಷ್ಪಾರ್ಚನೆ, ನೈವೇದ್ಯ ಹಾಗೂ ಆರತಿ ಮಾಡುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಪೂಜಾ ಕ್ರಮವಾಗಿದೆ.
1. ಪೂಜಾ ಸ್ಥಳ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿ
-
ಪೂಜಾ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸಿ ರಂಗೋಲಿ ಹಾಕಿ.
-
ಮರದ ಪೀಠ ಅಥವಾ ಹಲಗೆಯ ಮೇಲೆ ಕೆಂಪು/ಹಳದಿ ಬಟ್ಟೆ ಹಾಸಿ.
-
ಬಟ್ಟೆಯ ಮೇಲೆ ಅಕ್ಷತೆ ಹಾಕಿ ಗಣೇಶನ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಇರಿಸಿ.
-
ಗಣೇಶನ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಪೂರ್ವಾಭಿಮುಖವಾಗಿ ಇಡುವುದು ಒಂದು ಪ್ರಚಲಿತ ಪದ್ಧತಿ.
2. ಕಲಶ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪನೆ
ಪೂಜಾ ಪೀಠದ ಬಳಿ ಅಕ್ಕಿಯ ಮೇಲೆ ಕಲಶವಿಟ್ಟು ಅದರಲ್ಲಿ ಶುದ್ಧ ನೀರು ತುಂಬಬೇಕು. ಕಲಶಕ್ಕೆ ವೀಳ್ಯದೆಲೆ ಮತ್ತು ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ ಇಟ್ಟು, ಅರಿಶಿನ-ಕುಂಕುಮ ಹಚ್ಚಿ ಪೂಜಿಸಬಹುದು.
3. ಗಣೇಶನ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪನೆ
ಗಣೇಶನ ಮೂರ್ತಿಗೆ ಗಂಗಾಜಲ ಅಥವಾ ಶುದ್ಧ ನೀರಿನಿಂದ ಅಭಿಷೇಕ ಮಾಡಿ, ಶ್ರೀಗಂಧ, ಅರಿಶಿನ, ಕುಂಕುಮ, ಅಕ್ಷತೆ ಹಾಗೂ ಹೂವುಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಬೇಕು.
ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ:
“ಓಂ ಗಂ ಗಣಪತಯೇ ನಮಃ”
ಎಂದು ಜಪಿಸುತ್ತಾ ಗಣಪತಿಯನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಬಹುದು.
4. ಪ್ರಾಣ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆಯ ಸಂಕಲ್ಪ
ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಪ್ರಾಣಪ್ರತಿಷ್ಠೆಯ ಮಂತ್ರೋಚ್ಚಾರಣೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಸರಳವಾಗಿ ಪೂಜೆ ಮಾಡುವವರು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಗಣೇಶನನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಿ, ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸುಖ, ಶಾಂತಿ, ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಸಮೃದ್ಧಿ ಕರುಣಿಸುವಂತೆ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಬಹುದು.
5. ಗಣೇಶನಿಗೆ ಪ್ರಿಯವಾದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿ
ಗಣಪತಿಗೆ ದೂರ್ವೆ, ಕೆಂಪು ಹೂವು, ಮೋದಕ, ಲಡ್ಡು, ಹಣ್ಣು, ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ ಮುಂತಾದ ನೈವೇದ್ಯಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಬಹುದು. 21 ಮೋದಕ ಅಥವಾ ಕಡುಬುಗಳನ್ನು ನೈವೇದ್ಯವಾಗಿ ಅರ್ಪಿಸುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವೂ ಇದೆ.
6. ಷೋಡಶೋಪಚಾರ ಪೂಜೆ
ವಿಸ್ತೃತವಾಗಿ ಪೂಜೆ ಮಾಡುವವರು ಷೋಡಶೋಪಚಾರ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಗಣೇಶನಿಗೆ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸಬಹುದು. ಇದರಲ್ಲಿ ಧ್ಯಾನ, ಆವಾಹನೆ, ಆಸನ, ಪಾದ್ಯ, ಅರ್ಘ್ಯ, ಸ್ನಾನ, ವಸ್ತ್ರ, ಗಂಧ, ಪುಷ್ಪ, ಧೂಪ, ದೀಪ, ನೈವೇದ್ಯ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಉಪಚಾರಗಳು ಸೇರಿವೆ.
7. ಆರತಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಾರ್ಥನೆ
ಪೂಜೆಯ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಗಣೇಶನಿಗೆ ಆರತಿ ಮಾಡಿ, ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯರು ಪ್ರಸಾದ ಸ್ವೀಕರಿಸಬೇಕು. ಪೂಜೆಯಲ್ಲಿ ತಿಳಿದೋ ತಿಳಿಯದೆಯೋ ತಪ್ಪುಗಳಾಗಿದ್ದರೆ ಕ್ಷಮಿಸುವಂತೆ ಗಣಪತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಬಹುದು.
ಸೂಚನೆ: ಮೇಲಿನ ಪೂಜಾ ವಿಧಾನ, ಶುಭ ಮುಹೂರ್ತ ಮತ್ತು ಚಂದ್ರದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮಾಹಿತಿಗಳು ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳು ಹಾಗೂ ಪಂಚಾಂಗದ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿವೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ಆಚರಣೆ ಅಥವಾ ಕುಟುಂಬದ ಸಂಪ್ರದಾಯಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳಿರಬಹುದು.
