ಶ್ರೀಹರಿಕೋಟಾ- ಭಾರತದ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಮತ್ತೊಂದು ಮಹತ್ವದ ಘಟ್ಟದತ್ತ ಸಾಗುತ್ತಿದೆ.
2021ರಲ್ಲಿ ತಾಂತ್ರಿಕ ವೈಫಲ್ಯದಿಂದ ಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳದೆ ಉಳಿದಿದ್ದ GISAT-1 ಮಿಷನ್‌ನ ಮುಂದುವರಿದ ಪ್ರಯತ್ನವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತಿರುವ EOS-05 ಭೂ-ವೀಕ್ಷಣಾ ಉಪಗ್ರಹವನ್ನು ಹೊತ್ತ GSLV-F17 ರಾಕೆಟ್ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 4ರಂದು ನಭಕ್ಕೆ ಚಿಮ್ಮಲಿದೆ. ಭಾರತೀಯ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆ (ISRO) ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಉಡಾವಣೆಯನ್ನು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 4ರ ಮುಂಜಾನೆ 2:55ಕ್ಕೆ ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದೆ. ಉಡಾವಣೆ ಶ್ರೀಹರಿಕೋಟಾದ ಸತೀಶ್ ಧವನ್ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಕೇಂದ್ರದ ಎರಡನೇ ಉಡಾವಣಾ ಪ್ಯಾಡ್‌ನಿಂದ ನಡೆಯಲಿದೆ.
2021ರ ಆಗಸ್ಟ್ 12ರಂದು GSLV-F10 ಮೂಲಕ GISAT-1, ಅಂದರೆ EOS-03, ಉಪಗ್ರಹವನ್ನು ಉಡಾವಣೆ ಮಾಡಲು ISRO ಮುಂದಾಗಿತ್ತು. ಆರಂಭಿಕ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ರಾಕೆಟ್‌ನ ಮೊದಲ ಹಾಗೂ ಎರಡನೇ ಹಂತಗಳು ನಿರೀಕ್ಷೆಯಂತೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದರೂ, ಕ್ರಯೋಜೆನಿಕ್ ಮೇಲ್ದರ್ಜೆಯ ಎಂಜಿನ್ ನಿರೀಕ್ಷಿತ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಇಗ್ನಿಷನ್ ಆಗದ ಕಾರಣ ಮಿಷನ್ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಲಿಲ್ಲ. ISRO ದಾಖಲೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಹಾರಾಟದ 307ನೇ ಸೆಕೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಆನ್‌ಬೋರ್ಡ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಮಿಷನ್‌ನ್ನು ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಿತು.
ನಂತರ ರಚಿಸಲಾದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದ Failure Analysis Committee (FAC) ಈ ವೈಫಲ್ಯಕ್ಕೆ ಕಾರಣಗಳನ್ನು ಆಳವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಿತು. ತನಿಖೆಯಲ್ಲಿ ಕ್ರಯೋಜೆನಿಕ್ ಮೇಲ್ದರ್ಜೆಯ ದ್ರವ ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಟ್ಯಾಂಕ್‌ನ ಒತ್ತಡ ನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲಿ ಅಸಹಜತೆ ಕಂಡುಬಂದಿದ್ದು, Vent and Relief Valveನಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ್ದ ಸೋರಿಕೆಯೇ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣವಾಗಿರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಸಮಿತಿ ಗುರುತಿಸಿತು. ಈ ಸಮಸ್ಯೆಯಿಂದ Fuel Booster Turbo Pump ಸರಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸದೆ ಎಂಜಿನ್‌ಗೆ ಅಗತ್ಯ ಪ್ರಮಾಣದ ದ್ರವ ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಪೂರೈಕೆಯಾಗಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ISRO ತಿಳಿಸಿದೆ.
ವೈಫಲ್ಯದಿಂದ ಪಾಠ, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಸುಧಾರಣೆ
ವೈಫಲ್ಯದಿಂದ ಪಾಠ, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಸುಧಾರಣೆ
ಈ ಘಟನೆ ನಂತರ GSLVಯ ಕ್ರಯೋಜೆನಿಕ್ ಮೇಲ್ದರ್ಜೆಯ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಹಲವು ತಾಂತ್ರಿಕ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಲಾಯಿತು. ದ್ರವ ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಟ್ಯಾಂಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಸೂಕ್ತ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸುವ ಸಕ್ರಿಯ pressurisation ವ್ಯವಸ್ಥೆ, Vent and Relief Valve ಹಾಗೂ ಸಂಬಂಧಿತ ದ್ರವ ಸರ್ಕ್ಯೂಟ್‌ಗಳ ಬಲವರ್ಧನೆ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಕ್ರಯೋಜೆನಿಕ್ ಹಂತದ ನಿಯತಾಂಕಗಳ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುವಂತೆ ಸಮಿತಿ ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿತ್ತು.
ಆ ಬಳಿಕ GSLV ಕುಟುಂಬದ ಮಿಷನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ISRO ತನ್ನ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿಕೊಂಡು ಬಂದಿದೆ. GSLV-F12 ಮೂಲಕ NVS-01 ಅನ್ನು 2023ರಲ್ಲಿ, GSLV-F14 ಮೂಲಕ INSAT-3DS ಅನ್ನು 2024ರಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ GSLV-F15 ಮೂಲಕ NVS-02 ಅನ್ನು 2025ರಲ್ಲಿ ಉಡಾವಣೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. 2025ರ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ GSLV-F16 ಮೂಲಕ NASA-ISRO ಸಹಯೋಗದ NISAR ಉಪಗ್ರಹವನ್ನೂ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಕಕ್ಷೆಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. ISROಯ ಅಧಿಕೃತ GSLV ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲೂ ಈ ಮಿಷನ್‌ಗಳು ಯಶಸ್ವಿ ಸರಣಿಯಾಗಿ ದಾಖಲಾಗಿವೆ.
EOS-05: ಸಾಮಾನ್ಯ ಭೂ-ವೀಕ್ಷಣಾ ಉಪಗ್ರಹಕ್ಕಿಂತ ಭಿನ್ನ
EOS-05: ಸಾಮಾನ್ಯ ಭೂ-ವೀಕ್ಷಣಾ ಉಪಗ್ರಹಕ್ಕಿಂತ ಭಿನ್ನ
ಈ ಬಾರಿ GSLV-F17 ಹೊತ್ತೊಯ್ಯಲಿರುವ EOS-05 ಸಾಮಾನ್ಯ ಭೂ-ವೀಕ್ಷಣಾ ಉಪಗ್ರಹವಲ್ಲ. ISROಯ ಪ್ರಕಾರ ಇದು ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಜಿಯೋಸಿಂಕ್ರೋನಸ್ ಕಕ್ಷೆಯ ಇಮೇಜಿಂಗ್ ಉಪಗ್ರಹವಾಗಲಿದೆ. GSLV-F17 ಇದನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಜಿಯೋಸ್ಟೇಷನರಿ ಕಕ್ಷೆಗೆ ಸೇರಿಸುವ ಬದಲು **Sub-Geosynchronous Transfer Orbit (Sub-GTO)**ಗೆ ನಿಯೋಜಿಸಲಿದೆ.
ಭೂಮಿಯಿಂದ ಸುಮಾರು 36,000 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದ ಜಿಯೋಸಿಂಕ್ರೋನಸ್ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಇಂತಹ ಉಪಗ್ರಹಕ್ಕೆ ಭಾರತದ ಉಪಖಂಡದ ವಿಶಾಲ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಮರುಮರು ವೀಕ್ಷಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ದೊರೆಯಲಿದೆ. ಇದರ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶ ಭೂ-ವೀಕ್ಷಣೆ ಹಾಗೂ ವಿವಿಧ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ವೇಗವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲು ನೆರವಾಗುವುದಾಗಿದೆ.
ವಿಪತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆಯಿಂದ ಗಡಿ ನಿಗಾವರೆಗೆ
ವಿಪತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆಯಿಂದ ಗಡಿ ನಿಗಾವರೆಗೆ
EOS-05ನಂತಹ ನಿರಂತರ ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪುನರಾವರ್ತನೆಯ ವೀಕ್ಷಣಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿರುವ ಉಪಗ್ರಹಗಳು ಪ್ರಕೃತಿ ವಿಕೋಪಗಳ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ, ಪರಿಸರ ಬದಲಾವಣೆ, ಕೃಷಿ, ಜಲಸಂಪನ್ಮೂಲ, ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳ ವಿಸ್ತರಣೆ ಹಾಗೂ ವಿಪತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆಯಂತಹ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿಗೆ ಮಹತ್ವದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸಬಲ್ಲವು. ISROಯ ಭೂ-ವೀಕ್ಷಣಾ ಉಪಗ್ರಹಗಳ ದತ್ತಾಂಶವನ್ನು ಈಗಾಗಲೇ ಕೃಷಿ, ಜಲಸಂಪನ್ಮೂಲ, ನಗರ ಯೋಜನೆ, ಅರಣ್ಯ, ಸಾಗರ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಮತ್ತು ವಿಪತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.
ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತೆಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದಲೂ ಇಂತಹ ನಿರಂತರ ಭೂ-ವೀಕ್ಷಣಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿದೆ. ಗಡಿ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ವೇಗವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲು ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಆಧಾರಿತ ಚಿತ್ರಣ ಮತ್ತು ದತ್ತಾಂಶ ನೆರವಾಗಬಹುದು. ಆದರೆ ಉಪಗ್ರಹದ ನಿಖರ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆ ಹಾಗೂ ಲಭ್ಯವಾಗುವ ದತ್ತಾಂಶದ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಮಿಷನ್ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡ ಬಳಿಕವೇ ಸಮಗ್ರವಾಗಿ ಅಂದಾಜಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.
ಐದು ವರ್ಷಗಳ ಅಂತರದ ಬಳಿಕ ಹೊಸ ನಿರೀಕ್ಷೆ
ಐದು ವರ್ಷಗಳ ಅಂತರದ ಬಳಿಕ ಹೊಸ ನಿರೀಕ್ಷೆ
2021ರ GISAT-1 ಮಿಷನ್ ವೈಫಲ್ಯವು ISROಗೆ ದೊಡ್ಡ ಸವಾಲಾಗಿದ್ದರೂ, ಅದರ ವೈಫಲ್ಯದ ಕಾರಣವನ್ನು ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿ ತಾಂತ್ರಿಕ ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿರುವುದು ಈ ಬಾರಿಯ ಮಿಷನ್‌ಗೆ ವಿಶೇಷ ಮಹತ್ವ ನೀಡಿದೆ. ಅಧಿಕೃತ ದಾಖಲೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ EOS-03 2021ರಲ್ಲಿ ಉಡಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗದೆ ಉಳಿದಿತ್ತು; ಇದೀಗ EOS-05 ಹೊಸ ಪ್ರಯತ್ನವಾಗಿ ಅದೇ ವಿಶಾಲ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುತ್ತಿದೆ.
ಹೀಗಾಗಿ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 4ರ GSLV-F17/EOS-05 ಉಡಾವಣೆ ಕೇವಲ ಮತ್ತೊಂದು ಉಪಗ್ರಹ ಉಡಾವಣೆಯಲ್ಲ. ಐದು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದಿನ ವೈಫಲ್ಯದಿಂದ ಪಡೆದ ಪಾಠ, ಕ್ರಯೋಜೆನಿಕ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಕೈಗೊಂಡ ಸುಧಾರಣೆ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಭೂ-ವೀಕ್ಷಣಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ವಿಸ್ತರಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನ—ಈ ಮೂರನ್ನೂ ಒಂದೇ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪರೀಕ್ಷಿಸುವ ಮಹತ್ವದ ಮಿಷನ್ ಇದಾಗಿದೆ.
ಮಿಷನ್ ಯಶಸ್ವಿಯಾದರೆ, ಜಿಯೋಸಿಂಕ್ರೋನಸ್ ಕಕ್ಷೆಯಿಂದ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುವ ಭಾರತದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕೆ ಹೊಸ ಆಯಾಮ ದೊರೆಯಲಿದ್ದು, ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಆಧಾರಿತ ಭೂ-ವೀಕ್ಷಣೆ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ದೇಶದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಮತ್ತಷ್ಟು ವಿಸ್ತರಿಸಲಿದೆ.
