ಹಗಲಿಡೀ ಉತ್ಸಾಹದಿಂದಿರುವ ನಾವು, ರಾತ್ರಿ ಪಕ್ಕೆಯ ಮೇಲೆ ಮಲಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಮನಸ್ಸು ಭಾರವಾಗಲು ಶುರುವಾಗುತ್ತದೆ. ಹಳೆಯ ನೆನಪುಗಳು, ಭವಿಷ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಆತಂಕಗಳು, ಸಣ್ಣ ಪುಟ್ಟ ವಿಷಯಗಳು ಕೂಡ ಬೆಟ್ಟದಷ್ಟು ದೊಡ್ಡದಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತವೆ.ಮನೋವಿಜ್ಞಾನಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ನಮ್ಮ ಮೆದುಳಿನ ಕಾರ್ಯವೈಖರಿ ಮತ್ತು ಹಾರ್ಮೋನ್ಗಳ ಬದಲಾವಣೆಯೇ ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣ.
ಇಡೀ ದಿನ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿದ್ದರೂ ರಾತ್ರಿ ಮೇಲೆ ಮಲಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಹಳೆಯ ಕಹಿ ನೆನಪುಗಳು, ಭವಿಷ್ಯದ ಆತಂಕಗಳು ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ವಿಷಯಗಳೂ ದೊಡ್ಡದಾಗಿ ಕಾಡಲು ಆರಂಭಿಸುತ್ತವೆ. ಮನೋವಿಜ್ಞಾನಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ರಾತ್ರಿ ವೇಳೆ ಮೆದುಳಿನ ‘ಅಮಿಗ್ಡಾಲಾ’ ಭಾಗವು ಹೆಚ್ಚು ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿರುವುದು ಮತ್ತು ‘ಕಾರ್ಟಿಸೋಲ್’ ಹಾರ್ಮೋನ್ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿನ ಏರುಪೇರು ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣ. ಹಗಲಿನಲ್ಲಿ ಕೆಲಸದ ನಡುವೆ ಮರೆಯಾಗಿದ್ದ ಭಾವನೆಗಳು ರಾತ್ರಿಯ ನಿಶ್ಯಬ್ದದಲ್ಲಿ ಹೊರಬಂದು ಮನಸ್ಸಿನ ಮೇಲೆ ಹೇಗೆ ಒತ್ತಡ ಹೇರುತ್ತವೆ ಎಂಬುದರ ಸಂಪೂರ್ಣ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ವಿವರ ಇಲ್ಲಿದೆ.
ರಾತ್ರಿ ವೇಳೆ ಮನಸ್ಸು ಭಾರವಾಗಲು 5 ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣಗಳು:
- ಏಕಾಂತ ಮತ್ತು ನಿಶ್ಯಬ್ದ: ಹಗಲಿನಲ್ಲಿ ಕೆಲಸಗಳು, ಮಾತುಗಳು, ಹೊರಗಿನ ಶಬ್ದಗಳಿಂದ ನಮ್ಮ ಮೆದುಳು ಬ್ಯುಸಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ರಾತ್ರಿ ವೇಳೆ ಪ್ರಶಾಂತವಾದ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಅಡಚಣೆ ಇಲ್ಲದಿರುವುದರಿಂದ, ಮೆದುಳು ಅಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಪಕ್ಕಕ್ಕೆ ಇಟ್ಟಿದ್ದ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಹೊರಹಾಕಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತದೆ.
- ಹಾರ್ಮೋನ್ಗಳ ಏರುಪೇರು: ಹಗಲಿನಲ್ಲಿ ನಮ್ಮನ್ನು ಚೈತನ್ಯವಂತರನ್ನಾಗಿ ಇಡಲು ‘ಕಾರ್ಟಿಸೋಲ್’ (Cortisol) ಹಾರ್ಮೋನ್ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ರಾತ್ರಿ ವೇಳೆ ಈ ಹಾರ್ಮೋನ್ ಮಟ್ಟ ಕಡಿಮೆಯಾದಾಗ, ಮೆದುಳು ಭಾವನೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ಸಣ್ಣ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಕೂಡ ದೊಡ್ಡದಾಗಿ ಅನಿಸುತ್ತವೆ.
- ಅಮಿಗ್ಡಾಲಾ ಪ್ರಭಾವ: ಮೆದುಳಿನಲ್ಲಿರುವ ‘ಅಮಿಗ್ಡಾಲಾ’ ಎಂಬ ಭಾಗವು ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ರಾತ್ರಿ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇದು ಹೆಚ್ಚು ಚುರುಕಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಹಳೆಯ ನೋವುಗಳು ಅಥವಾ ಆತಂಕಗಳು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಕಾಡುತ್ತವೆ.
- ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಪರಿಹಾರದ ಧೋರಣೆ: ಮಲಗುವ ಮುನ್ನ ನಾಳೆಯ ಕೆಲಸಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಯೋಚಿಸುವುದು ಮೆದುಳನ್ನು ‘ಪ್ರಾಬ್ಲಮ್ ಸಾಲ್ವಿಂಗ್’ (Problem Solving) ಮೋಡ್ಗೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುತ್ತದೆ. ಇದು ನಿದ್ರೆಗೆ ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸಿ ಮನಸ್ಸಿನ ಮೇಲೆ ಒತ್ತಡ ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ.
- ಬ್ಲೂ ಲೈಟ್ ಪ್ರಭಾವ: ನಿದ್ರಿಸುವ ಮುನ್ನ ಮೊಬೈಲ್ ಬಳಸುವುದರಿಂದ ಬರುವ ‘ಬ್ಲೂ ಲೈಟ್’, ಮೆಲಟೋನಿನ್ (ನಿದ್ರೆಯ ಹಾರ್ಮೋನ್) ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ತಡೆದು ಮೆದುಳನ್ನು ಅತಿಯಾಗಿ ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತದೆ.
ಮನಸ್ಸನ್ನು ಹಗುರಗೊಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಲಹೆಗಳು:
- ‘ವರಿ ಲಿಸ್ಟ್’ (Worry List) ತಯಾರು ಮಾಡಿ: ಮಲಗುವ ಒಂದು ಗಂಟೆ ಮೊದಲು ನಿಮ್ಮನ್ನು ಕಾಡುತ್ತಿರುವ ಆತಂಕಗಳನ್ನು ಒಂದು ಡೈರಿಯಲ್ಲಿ ಬರೆಯಿರಿ. ಇದರಿಂದ ಆ ವಿಷಯಗಳು ‘ಭದ್ರವಾಗಿವೆ’ ಎಂಬ ಸಂದೇಶ ಮೆದುಳಿಗೆ ಹೋಗಿ, ನೀವು ಪ್ರಶಾಂತವಾಗಿರುತ್ತೀರಿ.
- 4-7-8 ಉಸಿರಾಟದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ: 4 ಸೆಕೆಂಡುಗಳ ಕಾಲ ಉಸಿರು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಿ, 7 ಸೆಕೆಂಡುಗಳ ಕಾಲ ತಡೆಹಿಡಿಯಿರಿ ಮತ್ತು 8 ಸೆಕೆಂಡುಗಳ ಕಾಲ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಹೊರಬಿಡಿ. ಇದು ನರಮಂಡಲವನ್ನು ಶಾಂತಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.
- ಕೃತಜ್ಞತೆ ಸಲ್ಲಿಸಿ: ದಿನದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಕೆಟ್ಟ ಘಟನೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಯೋಚಿಸುವ ಬದಲು, ಆ ದಿನ ನಡೆದ ಕನಿಷ್ಠ ಮೂರು ಒಳ್ಳೆಯ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಿ.
- ಡಿಜಿಟಲ್ ಡಿಟಾಕ್ಸ್: ನಿದ್ರಿಸುವ ಕನಿಷ್ಠ 30 ನಿಮಿಷಗಳ ಮೊದಲು ಫೋನ್ ಮತ್ತು ಲ್ಯಾಪ್ಟಾಪ್ಗಳನ್ನು ಪಕ್ಕಕ್ಕೆ ಇರಿಸಿ.
