ನಾವು ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಎದ್ದಾಗಿನಿಂದ ರಾತ್ರಿ ಮಲಗುವವರೆಗೆ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕೆಲಸವನ್ನು ಸಮಯದೊಂದಿಗೆ ಜೋಡಿಸಿ ನೋಡುತ್ತೇವೆ. ಗಡಿಯಾರವನ್ನು ನೋಡದೆ ನಮ್ಮ ದಿನ ಕಳೆಯುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಎಂದಾದರೂ ಗಮನಿಸಿದ್ದೀರಾ? ನಮ್ಮ ದೈನಂದಿನ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಳತೆಗಳು 10 ಅಥವಾ 100ರ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಇರುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಸಮಯದ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಬಂದರೆ ಮಾತ್ರ.. 60 ಸೆಕೆಂಡುಗಳು ಒಂದು ನಿಮಿಷ ಎಂದು, 60 ನಿಮಿಷಗಳು ಒಂದು ಗಂಟೆ ಎಂದು ಲೆಕ್ಕ ಹಾಕುತ್ತೇವೆ. ಅಸಲಿಗೆ ಈ 60 ಎಂಬ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಹಿಂದಿರುವ ರಹಸ್ಯವೇನು? ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳೋಣ.
5000 ವರ್ಷಗಳ ಇತಿಹಾಸ: ಸುಮೇರಿಯನ್ನರ ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆ
ಸಮಯವನ್ನು ಅಳೆಯುವ ಈ ಪದ್ಧತಿ ಇತ್ತೀಚಿನದಲ್ಲ. ಸುಮಾರು 5 ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಮೆಸೊಪಟೇಮಿಯಾದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಸುಮೇರಿಯನ್ನರು ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಬಿಲೋನಿಯನ್ನರು ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದರು. ನಾವು ಈಗ 10ರ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಲೆಕ್ಕ ಹಾಕುವ ‘ಡೆಸಿಮಲ್ ಸಿಸ್ಟಮ್’ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಅವರು 60ರ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಲೆಕ್ಕ ಹಾಕುವ ‘ಸೆಕ್ಸಾಂಜಿಮಲ್’ (Sexagesimal) ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಆ ಪುರಾತನ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನೇ ನಾವು ಇಂದಿಗೂ ಅನುಸರಿಸುತ್ತಿದ್ದೇವೆ.
60 ಎಂಬ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನೇ ಏಕೆ ಆರಿಸಿಕೊಂಡರು?
ಗಣಿತ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಕಾರ 60 ಎಂಬುದು ಒಂದು ‘ಮ್ಯಾಜಿಕ್ ನಂಬರ್’. ಇದಕ್ಕೆ ಒಂದು ವಿಶೇಷತೆಯಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ 10 ಎಂಬ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡರೆ, ಅದು ಕೇವಲ 2 ಮತ್ತು 5 ರಿಂದ ಮಾತ್ರ ಭಾಗಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಆದರೆ 60 ಎಂಬ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು 1, 2, 3, 4, 5, 6, 10, 12, 15, 20, 30 ಮತ್ತು 60 ಹೀಗೆ ಒಟ್ಟು 12 ಸಂಖ್ಯೆಗಳಿಂದ ಭಾಗಿಸಬಹುದು.
ಇದರಿಂದ ಆಗುವ ಲಾಭವೆಂದರೆ.. ಸಮಯವನ್ನು 30 ನಿಮಿಷಗಳು (ಅರ್ಧ), 15 ನಿಮಿಷಗಳು (ಕಾಲು), 20 ನಿಮಿಷಗಳು (ಮೂರನೇ ಒಂದು ಭಾಗ) ಹೀಗೆ ಯಾವುದೇ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿಯೂ ಭಿನ್ನರಾಶಿಗಳು (fractions) ಬರದಂತೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ಲೆಕ್ಕ ಹಾಕಬಹುದು. ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಬ್ಯಾಬಿಲೋನಿಯನ್ನರು ಈ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಪ್ರಮಾಣಿತವಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು.
ನಿಮಿಷ, ಸೆಕೆಂಡ್.. ಈ ಹೆಸರುಗಳು ಹೇಗೆ ಬಂದವು?
ಸಮಯದ ವಿಭಾಗಗಳ ಹೆಸರುಗಳು ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಭಾಷೆಯಿಂದ ಬಂದಿವೆ:
- ನಿಮಿಷ (Minute): ಲ್ಯಾಟಿನ್‌ನಲ್ಲಿ ಗಂಟೆಯ ಮೊದಲ ಸಣ್ಣ ವಿಭಾಗವನ್ನು ‘ಪಾರ್ಸ್ ಮಿನುಟಾ ಪ್ರೈಮಾ’ (Pars minuta prima) ಎನ್ನುತ್ತಿದ್ದರು. ಅಂದರೆ ‘ಮೊದಲ ಸಣ್ಣ ಭಾಗ’. ಅದೇ ಕಾಲಾನಂತರದಲ್ಲಿ ‘ಮಿಮಿಟ್’ ಆಯಿತು.
- ಸೆಕೆಂಡ್ (Second): ನಿಮಿಷದ ಮುಂದಿನ ವಿಭಾಗವನ್ನು ಅಂದರೆ ಎರಡನೇ ಸಣ್ಣ ಭಾಗವನ್ನು ‘ಪಾರ್ಸ್ ಮಿನುಟಾ ಸೆಕುಂಡಾ’ (Pars minuta secunda) ಎನ್ನುತ್ತಿದ್ದರು. ‘ಸೆಕುಂಡಾ’ ಎಂಬ ಪದದಿಂದಲೇ ನಮಗೆ ‘ಸೆಕೆಂಡ್’ ಎಂಬ ಪದ ಬಂದಿದೆ.
ವೃತ್ತಕ್ಕೆ 360 ಡಿಗ್ರಿ ಇರಲು ಕೂಡ ಇದೇ ಕಾರಣ..
ಕೇವಲ ಸಮಯ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಗಣಿತದಲ್ಲಿ ವೃತ್ತದ ಕೋನ 360 ಡಿಗ್ರಿ ಇರಲು ಕೂಡ ಈ ಬ್ಯಾಬಿಲೋನಿಯನ್ನರೇ ಕಾರಣ. 60 ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು 6 ರಿಂದ ಗುಣಿಸಿದಾಗ ಬರುವ 360 ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಅವರು ವೃತ್ತಾಕಾರದ ಅಳತೆಗಳಿಗೆ ಆಧಾರವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡರು. ಇದು ಖಗೋಳ ಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಗ್ರಹಗಳ ಚಲನೆಯನ್ನು ಲೆಕ್ಕಹಾಕಲು ಅವರಿಗೆ ತುಂಬಾ ಸುಲಭವಾಗಿತ್ತು.
ನೂರಾರು ವರ್ಷಗಳು ಕಳೆದರೂ, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಬದಲಾದರೂ ನಮ್ಮ ಪೂರ್ವಜರು ಕಂಡುಹಿಡಿದ ಈ ’60’ರ ಮ್ಯಾಜಿಕ್ ಮಾತ್ರ ಬದಲಾಗಿಲ್ಲ. ನಮ್ಮ ಗಡಿಯಾರದ ಮುಳ್ಳು ತಿರುಗಿದ ಪ್ರತಿ ಬಾರಿಯೂ 5000 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದಿನ ಬ್ಯಾಬಿಲೋನಿಯನ್ನರ ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆ ನಮಗೆ ನೆನಪಾಗುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತದೆ.
