ಹಣ ಅಂದ್ರೆ ಕಾಗದ ಅಂದುಕೊಂಡಿದ್ದೀರಾ? ನೋಟಿನ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ಆ ವಿಶೇಷ ವಸ್ತು ಯಾವುದು ಗೊತ್ತಾ?

ನವದೆಹಲಿ: ಹಣ ಅಂದಮೇಲೆ ಅದು ಕಾಗದ ಎಂಬುದು ಎಲ್ಲರ ಸಾಮಾನ್ಯ ನಂಬಿಕೆ. ಆದರೆ, ಭಾರತೀಯ ಕರೆನ್ಸಿ ನೋಟುಗಳ ಅಸಲಿ ಕಥೆಯೇ ಬೇರೆ ನಾವು ದಿನನಿತ್ಯ ಬಳಸುವ 10, 500 ರೂಪಾಯಿ ನೋಟುಗಳು ತಯಾರಾಗುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾಗದದಿಂದಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಶೇ. 100 ರಷ್ಟು ಶುದ್ಧ ಹತ್ತಿಯಿಂದ

ಹತ್ತಿಯನ್ನೇ ಏಕೆ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ?

ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾಗದಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಹತ್ತಿಯನ್ನು ಬಳಸಲು ಬಲವಾದ ಕಾರಣಗಳಿವೆ:

ದೀರ್ಘ ಬಾಳಿಕೆ: ಹತ್ತಿ ಕಾಗದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ನೋಟುಗಳು ಸುಲಭವಾಗಿ ಹರಿಯುವುದಿಲ್ಲ.ನೀರಿನಲ್ಲಿ ನೆನೆದರೂ ಹಾಳಾಗದು: ಕಾಗದ ನೀರಿಗೆ ಬಿದ್ದರೆ ಕರಗಿ ಹೋಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಹತ್ತಿಯಿಂದ ತಯಾರಾದ ನೋಟುಗಳು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ನೆನೆದರೂ ತನ್ನ ಗುಣಮಟ್ಟ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ.

ವಿಶೇಷ ಮಿಶ್ರಣ: ಹತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಫೈಬರ್ ಲಿನೆನ್ ಎಂಬ ಅಂಶವಿರುತ್ತದೆ. ತಯಾರಿಕಾ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಇದಕ್ಕೆ ಜೆಲಾಟಿನ್ ಅಂಟನ್ನು ಸೇರಿಸುವುದರಿಂದ ನೋಟುಗಳು ವರ್ಷಗಟ್ಟಲೆ ಫ್ರೆಶ್ ಆಗಿರುತ್ತವೆ.

ನೋಟು ಮುದ್ರಣದ ಪವರ್ ಯಾರ ಕೈಯಲ್ಲಿದೆ?

ಭಾರತದಲ್ಲಿ ನೋಟುಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುವ ಅಧಿಕಾರ ಕೇವಲ ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ (RBI) ಗೆ ಮಾತ್ರ ಇದೆ.

ಸೆಕ್ಷನ್ 22: RBI ಕಾಯಿದೆಯ ಈ ಸೆಕ್ಷನ್ ಪ್ರಕಾರ ಬ್ಯಾಂಕ್ ನೋಟು ವಿತರಣೆಯ ಹಕ್ಕನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

ಸರ್ಕಾರದ ಪಾತ್ರ: ಎಷ್ಟು ಮೌಲ್ಯದ ನೋಟುಗಳನ್ನು ಮುದ್ರಿಸಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದೊಂದಿಗೆ ಚರ್ಚಿಸಿ ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ನಮ್ಮ ನೋಟುಗಳು ಎಲ್ಲಿ ತಯಾರಾಗುತ್ತವೆ?

ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ನಾಲ್ಕು ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ನೋಟುಗಳ ಮುದ್ರಣಾಲಯಗಳಿವೆ:

ಮೈಸೂರು (ನಮ್ಮ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲೇ ಇದೆ!)

ನಾಶಿಕ್ (ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ)

ದೇವಾಸ್ (ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ)

ಸಾಲ್ಬೋನಿ (ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ)

ತಿಳಿದಿರಲಿ: ನೋಟುಗಳನ್ನು RBI ಮುದ್ರಿಸಿದರೆ, ನಾಣ್ಯಗಳನ್ನು (Coins) ಟಂಕಿಸುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಮಾತ್ರ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಮೇಲಿರುತ್ತದೆ. ಮುಂಬೈ, ಕೋಲ್ಕತ್ತಾ, ಹೈದರಾಬಾದ್ ಮತ್ತು ನೋಯ್ಡಾಗಳಲ್ಲಿ ನಾಣ್ಯಗಳು ಸಿದ್ಧವಾಗುತ್ತವೆ.