ಬೆಂಗಳೂರು- ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಲ್ಲಿ ನಾಯಕತ್ವ ಗುಣ, ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಹಾಗೂ ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಕರ್ನಾಟಕದ ಕಾಲೇಜು ಮತ್ತು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಸಂಘಗಳ ಚುನಾವಣೆಗಳನ್ನು 2026-27ನೇ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ವರ್ಷದಿಂದ ಪುನರಾರಂಭಿಸಲು ರಾಜ್ಯ ಸಚಿವ ಸಂಪುಟ ಅನುಮೋದನೆ ನೀಡಿದೆ. ಸುಮಾರು 37 ವರ್ಷಗಳ ಬಳಿಕ ರಾಜ್ಯದ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಚುನಾವಣೆ ರಾಜಕೀಯಕ್ಕೆ ಮತ್ತೆ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸುವ ಈ ನಿರ್ಧಾರ ಇದೀಗ ಶಿಕ್ಷಣ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಚರ್ಚೆ ಹಾಗೂ ಪೋಷಕರಲ್ಲಿ ಆತಂಕಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.
ಸರ್ಕಾರದ ಪ್ರಸ್ತಾವದಂತೆ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಸಂಘಗಳಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷ, ಇಬ್ಬರು ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರು, ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ, ಇಬ್ಬರು ಜಂಟಿ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಗಳು ಹಾಗೂ ಆರು ಮಂದಿ ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ಸಮಿತಿ ಸದಸ್ಯರು ಇರಲಿದ್ದಾರೆ. ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರ ಪೈಕಿ ಒಬ್ಬರು, ಜಂಟಿ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಗಳ ಪೈಕಿ ಒಬ್ಬರು ಹಾಗೂ ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ಸಮಿತಿಯ ಇಬ್ಬರು ಸ್ಥಾನಗಳು ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಮೀಸಲಾಗಿರಲಿವೆ. ಜಾತಿ ಆಧಾರಿತ ಮೀಸಲಾತಿ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳು ಅಥವಾ ಅವುಗಳ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಸಂಘಟನೆಗಳ ಬ್ಯಾನರ್ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಚುನಾವಣಾ ಪ್ರಚಾರ ನಡೆಸುವುದಕ್ಕೂ ನಿರ್ಬಂಧ ಇರಲಿದೆ.
ಆದರೆ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ರಾಜಕೀಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಸಂಘಟನೆಗಳ ಸದಸ್ಯರಾಗಿರುವುದನ್ನು ಮಾತ್ರ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿಷೇಧಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ. ಅಂಥ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ವೈಯಕ್ತಿಕವಾಗಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಬಹುದು; ಆದರೆ ರಾಜಕೀಯ ಸಂಘಟನೆಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಅದರ ಅಧಿಕೃತ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ ಚುನಾವಣೆಗೆ ಇಳಿಯಲು ಅವಕಾಶವಿರುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಸರ್ಕಾರದ ನಿಲುವಾಗಿದೆ. ಈ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ವ್ಯತ್ಯಾಸವೇ ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ನಿಯಮಗಳ ಅನುಷ್ಠಾನ ಹೇಗೆ ನಡೆಯಲಿದೆ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಮುನ್ನೆಲೆಗೆ ತಂದಿದೆ.
1989ರ ನಿಷೇಧದ ನೆರಳು
*1989ರ ನಿಷೇಧದ ನೆರಳು*
ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಸಂಘಗಳ ಚುನಾವಣೆಗಳ ಇತಿಹಾಸ ಹೊಸದಲ್ಲ. ಆದರೆ 1989ರಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿನ ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಘಟನೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಘರ್ಷಗಳ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಸಂಘ ಚುನಾವಣೆಗಳಿಗೆ ನಿರ್ಬಂಧ ಹೇರಲಾಗಿತ್ತು. ಈಗ 37 ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಅದೇ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಮರುಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.
ಅಂದಿನ ನಿರ್ಬಂಧದ ಪ್ರಮುಖ ಹಿನ್ನೆಲೆಯೇ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ರಾಜಕೀಯ ಶಿಕ್ಷಣದ ವಾತಾವರಣದ ಮೇಲೆ ಬೀರುವ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿತ್ತು. ಚುನಾವಣೆಗಳು ಹಿಂಸಾಚಾರ, ಹಣದ ಬಳಕೆ, ಗುಂಪುಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಬಾರದು ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಆಗಲೂ ಇತ್ತು; ಇಂದಿಗೂ ಅದೇ ಪ್ರಶ್ನೆ ಪ್ರಸ್ತುತವಾಗಿದೆ.
ಆದರೆ ಕಾಲ ಬದಲಾಗಿದೆ. ಜಾಗತೀಕರಣ, ಖಾಸಗೀಕರಣ ಹಾಗೂ ಡಿಜಿಟಲ್ ಕ್ರಾಂತಿಯ ನಂತರ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಮುಂದೆ ಇರುವ ಅವಕಾಶಗಳು ಹಲವು ಪಟ್ಟು ವಿಸ್ತರಿಸಿವೆ. ಒಂದೆಡೆ ಜಾಗತಿಕ ಉದ್ಯೋಗ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ, ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ, ಸ್ಟಾರ್ಟ್‌ಅಪ್‌ಗಳು, ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಹೊಸ ವೃತ್ತಿ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು ಯುವಜನತೆಗೆ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ತೆರೆದಿದ್ದರೆ, ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣ, ಆನ್‌ಲೈನ್ ಪ್ರಭಾವ ಮತ್ತು ಕ್ಷಣಿಕ ಖ್ಯಾತಿಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯೂ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಬದುಕಿನ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಇಂದಿನ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ರಾಜಕೀಯವನ್ನು 1980ರ ದಶಕದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ರಾಜಕೀಯದ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಅಳೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.
ಲಿಂಗ್ಡೋ ಸಮಿತಿ ಹೇಳಿದ್ದೇನು?
*ಲಿಂಗ್ಡೋ ಸಮಿತಿ ಹೇಳಿದ್ದೇನು?*
ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಸಂಘಗಳ ಚುನಾವಣೆ ಕುರಿತ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದ ಪ್ರಮುಖ ಚರ್ಚೆ 2005-06ರಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ನಿರ್ದೇಶನದ ಮೇರೆಗೆ ಮಾಜಿ ಮುಖ್ಯ ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕ್ತ ಜೆ.ಎಂ. ಲಿಂಗ್ಡೋ ಅವರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಸಮಿತಿ ರಚನೆಯಾಗಿತ್ತು. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಚುನಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಪರಾಧೀಕರಣ, ಹಣದ ಬಳಕೆ, ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳ ಅರ್ಹತೆ, ಚುನಾವಣಾ ವೆಚ್ಚ, ರಾಜಕೀಯ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ ಹಾಗೂ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ವಾತಾವರಣದ ಮೇಲೆ ಬೀರುವ ಪರಿಣಾಮ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಸಮಿತಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಿತು.
2006ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 22ರಂದು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಲಿಂಗ್ಡೋ ಸಮಿತಿಯ ಶಿಫಾರಸುಗಳನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿ, ದೇಶದ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಕಾಲೇಜುಗಳ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಪ್ರತಿನಿಧಿ ಚುನಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವಂತೆ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿತು. ಶಾಂತಿಯುತ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತ ಚುನಾವಣೆ ನಡೆಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದ ವಾತಾವರಣವಿದ್ದರೆ, ಚುನಾಯಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಬದಲಿಗೆ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ ಆಧಾರಿತ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಪ್ರತಿನಿಧಿತ್ವವನ್ನು ಬಳಸಬಹುದೆಂಬ ಅಂಶವೂ ಶಿಫಾರಸುಗಳಲ್ಲಿ ಇತ್ತು.
ಹೀಗಾಗಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಚುನಾವಣೆ ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ಮತದಾನ ಮತ್ತು ಗೆಲುವು-ಸೋಲಿನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲ. ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ವಾತಾವರಣ, ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳ ಅರ್ಹತೆ, ಹಣದ ಮಿತಿ, ಶಿಸ್ತು, ರಾಜಕೀಯದಿಂದ ದೂರವಿರುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಚುನಾವಣಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಪಾರದರ್ಶಕತೆ ಕೂಡ ಅದರ ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಭಾಗಗಳಾಗಿವೆ.
ಬೆಂಗಳೂರು ಅನುಭವವೂ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ನೀಡುತ್ತಿದೆಯೇ?
*ದೆಹಲಿ ಅನುಭವವೂ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ನೀಡುತ್ತಿದೆಯೇ?*
ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಚುನಾವಣೆಗಳು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ತರಬೇತಿ ವೇದಿಕೆಯಾಗಬಹುದು ಎಂಬ ವಾದದ ಜೊತೆಗೆ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ನಿಯಂತ್ರಣ ತಪ್ಪಿದರೆ ಎದುರಾಗಬಹುದಾದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳೂ ಇವೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ದೆಹಲಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಸಂಘದ ಚುನಾವಣೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ದೆಹಲಿ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ರಾಜಕೀಯ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ, ವಾಹನಗಳ ಕವಾಯತು, ನಿಯಮ ಉಲ್ಲಂಘನೆ, ಹಿಂಸಾಚಾರ ಹಾಗೂ ಕಾನೂನು ಸುವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಕುರಿತು ಕಠಿಣವಾಗಿ ಗಮನ ಸೆಳೆದಿದೆ. ವಿಜಯೋತ್ಸವ ಮೆರವಣಿಗೆಗಳಿಗೂ ನಿರ್ಬಂಧ ವಿಧಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಅದೇ ವೇಳೆ, ದೆಹಲಿ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಸಂಘಟನೆಯ ಸದಸ್ಯತ್ವವೊಂದೇ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷದ ಅಧಿಕೃತ ಸಂಬಂಧಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಲ್ಲ ಎಂಬ ವಿಚಾರವನ್ನೂ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ. ಅಂದರೆ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ರಾಜಕೀಯ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಅಥವಾ ಸಂಘಟನಾ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿರಾಕರಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ, ಚುನಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಪಕ್ಷಗಳ ನೇರ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪವನ್ನು ತಡೆಯುವ ನಿಯಮಗಳೇ ಮುಖ್ಯ ಎಂಬ ಕಾನೂನು ಚರ್ಚೆಯೂ ಮುಂದುವರಿದಿದೆ.
ಪೋಷಕರ ಆತಂಕಕ್ಕೆ ಕಾರಣವೇನು?
**ಪೋಷಕರ ಆತಂಕಕ್ಕೆ* *ಕಾರಣವೇನು?*
ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಸಂಘಗಳ ಚುನಾವಣೆಗಳು ನಾಯಕತ್ವ ಬೆಳೆಸಬಹುದು. ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುವುದು, ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದು, ಚರ್ಚೆ ನಡೆಸುವುದು, ಪ್ರತಿನಿಧಿತ್ವ ಮಾಡುವುದು ಹಾಗೂ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸುವಂತಹ ಕೌಶಲ್ಯಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸಲು ಅವು ವೇದಿಕೆಯಾಗಬಹುದು.
ಆದರೆ ಶಿಕ್ಷಣವೇ ಮುಖ್ಯ ಗುರಿಯಾಗಿರುವ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ರಾಜಕೀಯ ಗುಂಪುಗಾರಿಕೆ, ಹಣದ ಸ್ಪರ್ಧೆ, ಪ್ರಚಾರ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮದ ಪ್ರಭಾವ ಅಥವಾ ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಗುಂಪು ಸಂಸ್ಕೃತಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗೆ ಅಡ್ಡಿಯಾಗಬಹುದೆಂಬ ಆತಂಕವೂ
ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಲಾಗದು
ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಸಂಘಗಳಿಂದ ಭವಿಷ್ಯದ ರಾಜಕೀಯ ನಾಯಕತ್ವ ಬೆಳೆಬಹುದು ಎಂಬುದು ಒಂದು ಸಾಧ್ಯತೆ. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ದೇಶಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಎಂಜಿನಿಯರ್‌ಗಳು, ವೈದ್ಯರು, ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು, ವಕೀಲರು, ಸಂಶೋಧಕರು, ಉದ್ಯಮಿಗಳು, ಸಾಹಿತಿಗಳು ಹಾಗೂ ವಿವಿಧ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ವೃತ್ತಿಪರರನ್ನೂ ಬೆಳೆಸಬೇಕಾಗಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಚುನಾವಣೆಗಳ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಕೇವಲ ಎಷ್ಟು ಮಂದಿ ರಾಜಕೀಯ ನಾಯಕರಾದರು ಎಂಬುದರಿಂದ ಅಳೆಯುವುದಕ್ಕಿಂತ, ಶಿಕ್ಷಣದ ಗುಣಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಧಕ್ಕೆಯಾಗದೆ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಪ್ರತಿನಿಧಿತ್ವ ಎಷ್ಟು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಯಿತು ಎಂಬುದರಿಂದ ಅಳೆಯಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.
*
ಚುನಾವಣೆ ಬೇಕೇ ಬೇಡವೇ ಎನ್ನುವುದಕ್ಕಿಂತ, ಹೇಗೆ ನಡೆಯಬೇಕು?
*ಚುನಾವಣೆ ಬೇಕೇ* *ಬೇಡವೇ ಎನ್ನುವುದಕ್ಕಿಂತ, ಹೇಗೆ ನಡೆಯಬೇಕು?*
*
ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಸಂಘ ಚುನಾವಣೆಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ರಾಜಕೀಯದ ಪರ ಅಥವಾ ವಿರೋಧದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಲ್ಲಿ ನೋಡುವುದಕ್ಕಿಂತ, ಅವು ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ವಾತಾವರಣಕ್ಕೆ ಪೂರಕವಾಗುವಂತೆ ಹೇಗೆ ರೂಪಿಸಬೇಕು ಎಂಬ ಚರ್ಚೆಯೇ ಈಗ ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ.
ಸರ್ಕಾರವು 2026-27ರಿಂದ ಚುನಾವಣೆಗಳನ್ನು ಮರುಸ್ಥಾಪಿಸುವ ನಿರ್ಧಾರ ಕೈಗೊಂಡಿದೆ. ಆದರೆ ಚುನಾವಣೆ ನಡೆದ ಬಳಿಕ ಅದರ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಕೂಡ ಅಗತ್ಯ. ಹಿಂಸಾಚಾರ, ಹಣದ ದುರ್ಬಳಕೆ ಅಥವಾ ಹೊರಗಿನ ರಾಜಕೀಯ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ ಕಂಡುಬಂದರೆ ತಕ್ಷಣ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳುವ ಸ್ವತಂತ್ರ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಅದೇ ರೀತಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ನೈಜ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ—ಶಿಕ್ಷಣದ ಗುಣಮಟ್ಟ, ಶುಲ್ಕ, ಹಾಸ್ಟೆಲ್, ಸಾರಿಗೆ, ಪರೀಕ್ಷೆ, ಉದ್ಯೋಗ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಂಪಸ್ ಸುರಕ್ಷತೆ—ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಸಂಘಗಳು ವೇದಿಕೆಯಾಗುವಂತೆಯೂ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಿದೆ.
37 ವರ್ಷಗಳ ಬಳಿಕ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಸಂಘ ಚುನಾವಣೆ ಮರಳುತ್ತಿರುವುದು ಕೇವಲ ಚುನಾವಣಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಪುನರಾರಂಭವಲ್ಲ; ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಮರುನಿರ್ವಚಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನವೂ ಹೌದು. ಸರ್ಕಾರದ ಉದ್ದೇಶ ನಾಯಕತ್ವ ಮತ್ತು ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸುವುದಾದರೆ, ಅದನ್ನು ಸಾಧಿಸುವ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ ಕೇವಲ ಮತದಾನದ ದಿನಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಾಗಬಾರದು.
