ನವದೆಹಲಿ- ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯ ವಿಶೇಷ ತೀವ್ರ ಪರಿಷ್ಕರಣೆ—SIR—ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ದೇಶದ ಹಲವು ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರಿದಿರುವ ನಡುವೆಯೇ, ಬೂತ್ ಮಟ್ಟದ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು—BLOಗಳು—ಬಳಸುವ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗದ BLOAppನಲ್ಲಿ ‘Mark VIP’ ಎಂಬ ಹೊಸ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಗಿರುವುದು ಗಮನ ಸೆಳೆದಿದೆ.
ಈ ಸೌಲಭ್ಯವನ್ನು ಆ್ಯಪ್‌ಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದ್ದು, SIR ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಮತದಾರರನ್ನು ‘VIP’ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಿ ಅವರ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇದರಿಂದ ಲಭ್ಯವಾಗಿದೆ.
ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗದ ಆ್ಯಪ್‌ನ App Store ದಾಖಲೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಜುಲೈ 30ರ ಆವೃತ್ತಿಯ ನಂತರ ಆಗಸ್ಟ್ 4ರ ಅಪ್‌ಡೇಟ್‌ನಲ್ಲಿ “Mark VIP elector related changes” ಎಂಬ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ, ಲಭ್ಯವಿರುವ Android ಆ್ಯಪ್ ಆವೃತ್ತಿಯ ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲೂ ಜುಲೈ 31ರ ವೇಳೆಗೆ VIP electors ಅನ್ನು ಗುರುತಿಸುವ ಆಯ್ಕೆ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಗಿರುವುದಾಗಿ ದಾಖಲಾಗಿದೆ.
ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದಲ್ಲಿ ಧ್ವನಿವೇಧವಿಲ್ಲದ ವಿಶಿಷ್ಟತೆ
ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದ SIR ಬಳಿಕ ಹೊಸ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ
ಈ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶವೆಂದರೆ, 2025ರಲ್ಲಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದಲ್ಲಿ ನಡೆದ SIR ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ BLOAppನಲ್ಲಿ ‘Mark VIP’ ಸೌಲಭ್ಯ ಇರಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ಅಲ್ಲಿನ BLOಗಳ ಹೇಳಿಕೆಗಳು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ.
ಆದರೆ 2026ರ SIR ಹಂತದಲ್ಲಿ ದೆಹಲಿ ಮತ್ತು ಹರಿಯಾಣ ಸೇರಿದಂತೆ ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳ BLOAppನಲ್ಲಿ ಈ ಮಾಡ್ಯೂಲ್ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿರುವುದನ್ನು BLOಗಳು ದೃಢಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಅಂದರೆ, VIP ಮತದಾರರನ್ನು ಗುರುತಿಸುವ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಹೊಸದಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, SIR ನಡೆಯುತ್ತಿರುವಾಗಲೇ ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಡಿಜಿಟಲ್ ಮಾಡ್ಯೂಲ್ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಗಿರುವುದು ಈ ಬಾರಿ ವಿಶೇಷ ಗಮನಕ್ಕೆ ಬಂದಿದೆ.
‘Marked Elector’ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಹಿನ್ನೆಲೆ
2018ರಿಂದಲೇ ‘Marked Elector’ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ
ಇಲ್ಲಿ ಹಿಂದಿನ ವಾಸ್ತವಿಕತೆಯನ್ನು ಗಮನಿಸುವುದು ಮುಖ್ಯ. VIP ಅಥವಾ ‘marked electors’ ಎಂಬ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ 2026ರಲ್ಲಿ ಏಕಾಏಕಿ ಸೃಷ್ಟಿಯಾದದ್ದಲ್ಲ. ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗದ ನಿಯಮಗಳು ಮತ್ತು ಚುನಾವಣಾ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕೈಪಿಡಿಗಳಲ್ಲಿ 2018ರಿಂದಲೇ ಕೆಲವು ವರ್ಗದ ಮತದಾರರನ್ನು ‘marked electors’ ಎಂದು ಗುರುತಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇದೆ.
2023ರ Electoral Rolls Manualನಲ್ಲಿ ಸಂಸದರು, ಶಾಸಕರು, ವಿಧಾನ ಪರಿಷತ್ ಸದಸ್ಯರು, ಕೆಲವು ಘೋಷಿತ ಹುದ್ದೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವವರು ಹಾಗೂ ಕಲೆ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮ, ಕ್ರೀಡೆ, ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸೇವೆ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಗಣ್ಯರನ್ನು ‘marked electors’ ಎಂದು ಗುರುತಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಇಂತಹ ಮತದಾರರು ಕರಡು ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ EROಗಳು ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳಬೇಕೆಂದು ಕೈಪಿಡಿ ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.
ಹೀಗಾಗಿ, ‘VIP’ ಗುರುತು ಎಂಬ ಮೂಲ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಹಳೆಯದು; ಆದರೆ ಅದನ್ನು BLOಗಳ ಮೊಬೈಲ್ ಆ್ಯಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಗುರುತಿಸುವ ಡಿಜಿಟಲ್ ಸೌಲಭ್ಯವೇ ಪ್ರಸಕ್ತ ಹೊಸ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಎಂಬುದು ಮುಖ್ಯ ವ್ಯತ್ಯಾಸ.
‘Mark VIP’ ಮಾಡ್ಯೂಲ್ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನ
‘Mark VIP’ ಹೇಗೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ?
ವರದಿಯಾಗಿರುವ ಮಾಹಿತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, BLO ಮನೆಮನೆ ಪರಿಶೀಲನೆ ನಡೆಸುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಮತದಾರರನ್ನು ಆ್ಯಪ್‌ನಲ್ಲಿ VIP ಎಂದು ಗುರುತಿಸಬಹುದು. ನಂತರ ಆ ಗುರುತನ್ನು AERO ಮತ್ತು ERO ಹಂತದಲ್ಲಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಿ, ಮುಂದಿನ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ ಚುನಾವಣಾಧಿಕಾರಿ ಕಚೇರಿಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲೂ ಪರಿಶೀಲಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇದೆ ಎಂದು ದೆಹಲಿ ಚುನಾವಣಾ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಇದರಿಂದ VIP ಮತದಾರರ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಕ್ರೋಢೀಕರಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಚುನಾವಣಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದು ಸುಲಭವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ವಿವರಣೆ.
ದೆಹಲಿ CEO ಕಚೇರಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ರಾಜಧಾನಿಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 3,000 VIP electors ಇರುವುದಾಗಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ನವದೆಹಲಿ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಸುಮಾರು 1,000 ಮಂದಿ ಇಂತಹ ಮತದಾರರಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಹಿರಿಯ ಅಧಿಕಾರಿಯೊಬ್ಬರು ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.
VIP ಗುರುತಿಗೆ ಸಂಭಾವ್ಯ ವಿನಾಯಿತಿಗಳು?
ಆದರೆ VIP ಎಂದರೆ ಮತದಾರರ ಹಕ್ಕುಗಳಿಗೆ ವಿನಾಯಿತಿಯೇ?
ಇಲ್ಲಿಯೇ ಪ್ರಸಕ್ತ SIR ವಿವಾದದ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಶ್ನೆ ಎದುರಾಗುತ್ತದೆ.
‘VIP’ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಿರುವುದರಿಂದ ಆ ಮತದಾರರಿಗೆ ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯ ಪರಿಶೀಲನೆಯಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿನಾಯಿತಿ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಅಧಿಕಾರಿಗಳೇ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ನಿಯಮಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಅಂತಹ ಮತದಾರರನ್ನು ಕರಡು ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇದ್ದರೂ ಹಕ್ಕು ಮತ್ತು ಆಕ್ಷೇಪಣೆಗಳ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ಅವರು ಸಂಪೂರ್ಣ ಹೊರತಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
ಅಗತ್ಯವಿದ್ದರೆ ಮಾಹಿತಿಯಲ್ಲಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ನೋಟಿಸ್‌ಗಳನ್ನೂ ನೀಡಬಹುದು.
ಇದೇ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ರೇಖಾ ಗುಪ್ತಾ, ಮಾಜಿ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಅರವಿಂದ್ ಕೇಜ್ರಿವಾಲ್, ಮಾಜಿ ಉಪಪ್ರಧಾನಿ ಎಲ್.ಕೆ. ಅಡ್ವಾಣಿ, ವಿದೇಶಾಂಗ ಸಚಿವ ಎಸ್. ಜೈಶಂಕರ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಗಣ್ಯರಿಗೆ SIR ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ‘logical discrepancy’ ಸಂಬಂಧಿತ ನೋಟಿಸ್‌ಗಳು ನೀಡಿರುವ ವಿಚಾರವೂ ಚರ್ಚೆಗೆ ಬಂದಿದೆ.
ಚರ್ಚೆಯ ಪ್ರಮುಖ ತತಾ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು
ಸಾಮಾನ್ಯ ಮತದಾರ–VIP ಮತದಾರ: ಚರ್ಚೆಯ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದು
SIRನ ಮೂಲ ಉದ್ದೇಶ ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ ಅರ್ಹ ಮತದಾರರನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದಾಗಿದೆ. ಮನೆಮನೆ ಸಮೀಕ್ಷೆ, ದಾಖಲೆ ಪರಿಶೀಲನೆ, ಹೆಸರು–ವಿಳಾಸ–ವಯಸ್ಸು ಹಾಗೂ ಹಿಂದಿನ ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಾಣಿಕೆ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮತದಾರರ ಮಾಹಿತಿ ಪರಿಶೀಲನೆಯಾಗುತ್ತಿದೆ.
ಇಂತಹ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಮತದಾರರನ್ನು ‘VIP’ ಎಂದು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಗುರುತಿಸುವುದರಿಂದ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಅನುಕೂಲ ಮಾತ್ರವೇ ಸಿಗುತ್ತದೆಯೇ ಅಥವಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ವಿಭಿನ್ನ ಆದ್ಯತೆ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗುತ್ತದೆಯೇ? ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಈಗ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಚರ್ಚೆಯಲ್ಲಿದೆ.
ಈ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುವ ಉದ್ದೇಶ ಮತ್ತು ಅದರ ನಿಖರ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಆಧಾರದ ಕುರಿತು ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗದ ಅಧಿಕೃತ ಸ್ಪಷ್ಟನೆ ಇನ್ನೂ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಲಭ್ಯವಾಗಿಲ್ಲ .
ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ, ಮತ್ತೊಂದು ತನಿಖಾ ವರದಿ BLOAppನಲ್ಲಿ VIP ಗುರುತಿಗಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಮಾಡ್ಯೂಲ್ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿದ್ದು, BLO ಶಿಫಾರಸಿನ ನಂತರ ಮೇಲಧಿಕಾರಿಗಳ ಪರಿಶೀಲನೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದೆ.
ಈ ವರದಿಯಲ್ಲಿನ ಕೆಲವು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಗಳು ಮತ್ತು ‘ವಿಶೇಷ ಸೌಲಭ್ಯ’ ಕುರಿತ ಆರೋಪಗಳು ವರದಿಗಾರಿಕೆಯ ಕಂಡುಹಿಡಿತಗಳು; ಅವುಗಳನ್ನು ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗದ ಅಧಿಕೃತ ನಿಲುವು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
SIR ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸ
SIR ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಪಾತ್ರ
2026ರ SIRನಲ್ಲಿ BLOApp ಮತ್ತು ಇತರ ಚುನಾವಣಾ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್‌ಗಳ ಪಾತ್ರ ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿದೆ. ಜುಲೈ ತಿಂಗಳಲ್ಲೇ ಆ್ಯಪ್‌ನಲ್ಲಿ logical discrepancy, notice delivery, mapping, ದಾಖಲೆ ಅಪ್‌ಲೋಡ್, ಮೊಬೈಲ್ ಮಾಹಿತಿ ಮತ್ತು ಇತರ ಹಲವು ಬದಲಾವಣೆಗಳು ನಡೆದಿವೆ. ‘Mark VIP’ ಕೂಡ ಇದೇ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಅಪ್‌ಡೇಟ್ ಆಗಿದೆ.
