ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿನಿಂದ ಸಾವಿನವರೆಗೆ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸಂಸ್ಕಾರಕ್ಕೂ ವಿಶೇಷ ಮಹತ್ವವಿದೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ದಹನ ಸಂಸ್ಕಾರವು ಜೀವನದ ಕೊನೆಯ ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ಮುಖ್ಯವಾದ ಆಚರಣೆಯಾಗಿದೆ.
ಈ ಸಂಸ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅನೇಕ ನಿಯಮಗಳು ಮತ್ತು ಆಚರಣೆಗಳನ್ನು ಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು, ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆ ಮುಗಿದ ನಂತರ ಸ್ಮಶಾನದ ಕಡೆಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿ ನೋಡಬಾರದು ಎಂಬ ನಿಯಮ. ಈ ಆಚರಣೆಯ ಹಿಂದಿರುವ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಅರ್ಥವನ್ನು ಗರುಡ ಪುರಾಣ ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ಗರುಡ ಪುರಾಣದ ಪ್ರಕಾರ, ಮರಣದ ನಂತರ ದೇಹವು ಭೂಮಿ, ನೀರು, ಅಗ್ನಿ, ಗಾಳಿ ಮತ್ತು ಆಕಾಶ ಎಂಬ ಪಂಚಭೂತಗಳಲ್ಲಿ ಲೀನವಾಗುತ್ತದೆ. ದೇಹ ನಾಶವಾದರೂ, ಆತ್ಮ ನಾಶವಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಶಾಸ್ತ್ರಗಳು ಹೇಳುತ್ತವೆ. ಭಗವದ್ಗೀತೆಯಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಕೂಡ “ನೈನಂ ಛಿಂದಂತಿ ಶಸ್ತ್ರಾಣಿ, ನೈನಂ ದಹತಿ ಪಾವಕಃ” ಎಂದು ಆತ್ಮದ ಅಮರತ್ವವನ್ನು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾನೆ.
ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯ ನಂತರ ಹಿಂದಿರುಗಿ ನೋಡಬಾರದೇಕೆ? ಗರುಡ ಪುರಾಣದ ವಿವರಣೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಮೃತಪಟ್ಟ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಆತ್ಮವು ತನ್ನ ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯರ ಮೇಲಿರುವ ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ಮಮಕಾರದಿಂದಾಗಿ, ಸ್ವಲ್ಪ ಕಾಲ ಅವರೊಂದಿಗೇ ಇರಲು ಬಯಸಬಹುದು. ಈ ಬಾಂಧವ್ಯವು ಆತ್ಮವು ತನ್ನ ಮುಂದಿನ ಪ್ರಯಾಣವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ಅಡ್ಡಿಯಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ.
ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ದಹನ ಸಂಸ್ಕಾರದ ನಂತರ ಸಂಬಂಧಿಕರು ಸ್ಮಶಾನದ ಕಡೆಗೆ ತಿರುಗಿ ನೋಡದೆ ನೇರವಾಗಿ ಮನೆಗೆ ಹೋಗುವುದು ಸಂಪ್ರದಾಯವಾಗಿದೆ. ಇದು ಮೃತಪಟ್ಟ ಆತ್ಮಕ್ಕೆ, “ಈ ಲೋಕದೊಂದಿಗೆ ನಿನ್ನ ಬಂಧ ಮುಗಿದಿದೆ, ಈಗ ನಿನ್ನ ಮುಂದಿನ ಪ್ರಯಾಣವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸು” ಎಂದು ನೀಡುವ ಸಂದೇಶವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಹದಿಮೂರನೇ ದಿನದವರೆಗಿನ ಕರ್ಮಗಳ ಮಹತ್ವ ಹಿಂದೂ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಪ್ರಕಾರ, ಮರಣಾನಂತರ ಪಿಂಡ ಪ್ರದಾನ, ಶ್ರಾದ್ಧ ಮುಂತಾದ ಕರ್ಮಕಾಂಡಗಳನ್ನು ಹದಿಮೂರನೇ ದಿನದವರೆಗೆ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಆಚರಣೆಗಳ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶ ಮೃತಪಟ್ಟ ಆತ್ಮಕ್ಕೆ ಶಾಂತಿ ನೀಡುವುದು ಮತ್ತು ಆತ್ಮ ಹಾಗೂ ಕುಟುಂಬ ಸದಸ್ಯರ ನಡುವಿನ ಲೌಕಿಕ ಬಾಂಧವ್ಯಗಳನ್ನು ಕ್ರಮೇಣ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದು ಎಂದು ಶಾಸ್ತ್ರಗಳು ಹೇಳುತ್ತವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಸ್ಮಶಾನದ ಕಡೆಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿ ನೋಡಬಾರದು ಎಂಬ ಆಚರಣೆಯು ಕೇವಲ ಸಂಪ್ರದಾಯ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ; ಆತ್ಮವು ತನ್ನ ಮುಂದಿನ ಗಮ್ಯಕ್ಕೆ ಅಡೆತಡೆಯಿಲ್ಲದೆ ಸಾಗಲಿ ಎಂಬ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮಗ್ರಂಥಗಳು ವಿವರಿಸುತ್ತವೆ.
(ಗಮನಿಸಿ : ಇಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾದ ಮಾಹಿತಿಯು ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯ ನಂಬಿಕೆಗಳ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ದೃಢೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಬೇಡಿ. ಯಾವುದೇ ವೈಯಕ್ತಿಕ ನಿರ್ಧಾರಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಮೊದಲು ಸಂಬಂಧಿತ ತಜ್ಞರನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುವುದು ಒಳ್ಳೆಯದು.)
