ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ಕಳೆದ 12 ಹಣಕಾಸು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿ (SC) ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನಕ್ಕಾಗಿ ₹51,474.57 ಕೋಟಿ ಹಣವನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದೆ. 2014-15ರಿಂದ 2025-26ರವರೆಗೆ ಪೂರ್ವ-ಮೆಟ್ರಿಕ್ ಮತ್ತು ಪೋಸ್ಟ್-ಮೆಟ್ರಿಕ್ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನ ಯೋಜನೆಗಳ ಮೂಲಕ 912 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಇದರ ಪ್ರಯೋಜನ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ಸಬಲೀಕರಣ ಸಚಿವಾಲಯ ತಿಳಿಸಿದೆ.
ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನದ ವಿತರಣೆಯಲ್ಲಿ ಪಾರದರ್ಶಕತೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ನೇರ ಲಾಭ ವರ್ಗಾವಣೆ (DBT), ಆಧಾರ್ ಆಧಾರಿತ ದೃಢೀಕರಣ, ಬಯೋಮೆಟ್ರಿಕ್ ಪರಿಶೀಲನೆ ಮತ್ತು e-KYC ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಡಿಜಿಟಲ್ ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿದೆ.
₹51,474 ಕೋಟಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನ
2014-15ರಿಂದ 2025-26ರವರೆಗೆ SC ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಪೂರ್ವ-ಮೆಟ್ರಿಕ್ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನ ಯೋಜನೆಗೆ ₹4,893.03 ಕೋಟಿ ಕೇಂದ್ರದ ಅನುದಾನ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 299.66 ಲಕ್ಷ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಪ್ರಯೋಜನ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. 2025-26ರಲ್ಲೇ ₹562.36 ಕೋಟಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಗಿದ್ದು, 26.79 ಲಕ್ಷ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ನೆರವಾಗಿದೆ.
ಇನ್ನು ಪೋಸ್ಟ್-ಮೆಟ್ರಿಕ್ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನ ಯೋಜನೆಗೆ ₹46,581.54 ಕೋಟಿ ಕೇಂದ್ರದ ನೆರವು ದೊರೆತಿದೆ. ಈ ಯೋಜನೆಯಡಿ 12 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ 612.98 ಲಕ್ಷ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಪ್ರಯೋಜನ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. 2025-26ರಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ₹6,186.95 ಕೋಟಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಗಿದ್ದು, 47.53 ಲಕ್ಷ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ನೆರವಾಗಿದೆ.
DBT ಮೂಲಕ ನೇರವಾಗಿ ಖಾತೆಗೆ ಹಣ
2021-22ರಿಂದ ಪೋಸ್ಟ್-ಮೆಟ್ರಿಕ್ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನ ಯೋಜನೆಯನ್ನು DBT ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದರ ಮೂಲಕ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನದ ಹಣವನ್ನು ಆಧಾರ್‌ಗೆ ಲಿಂಕ್ ಮಾಡಿರುವ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತೆಗಳಿಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಜಮೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಇದರಿಂದ ಹಣ ವಿತರಣೆಯಲ್ಲಿನ ವಿಳಂಬ ಮತ್ತು ಸೋರಿಕೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಸಚಿವಾಲಯ ತಿಳಿಸಿದೆ.
ನಕಲಿ ಮತ್ತು ಡುಪ್ಲಿಕೇಟ್ ಫಲಾನುಭವಿಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲು ಡೀ-ಡುಪ್ಲಿಕೇಶನ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಜಾರಿಗೆ ತರಲಾಗಿದೆ. ಫಲಾನುಭವಿಗಳು ಹಾಗೂ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಪರಿಶೀಲನೆಗಾಗಿ ಬಯೋಮೆಟ್ರಿಕ್ ದೃಢೀಕರಣ ಮತ್ತು e-KYC ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನೂ ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿದೆ.
DigiLocker, API SETU ಮೂಲಕ ದಾಖಲೆ ಪರಿಶೀಲನೆ
ಸರ್ಕಾರದ DigiLocker ಮತ್ತು API SETU ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಏಕೀಕರಣ ಮಾಡಲಾಗಿದ್ದು, ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಡಿಜಿಟಲ್ ಮೂಲಕ ಪರಿಶೀಲಿಸಲು ಅನುಕೂಲವಾಗಿದೆ.
ಇದಲ್ಲದೆ, One-Time Registration (OTR) ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೂಲಕ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ವಿವರಗಳನ್ನು ವಿವಿಧ ಯೋಜನೆಗಳು ಮತ್ತು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಟ್ರ್ಯಾಕ್ ಮಾಡಲು ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.
ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಹಾಗೂ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ದಾಖಲೆಗಳ ಪರಿಶೀಲನೆಗಾಗಿ AISHE, UDISE, NCVT ಮತ್ತು SCVT ಡೇಟಾಬೇಸ್‌ಗಳನ್ನೂ ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಗಿದೆ.
₹51,474 ಕೋಟಿ ನೆರವಿನ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳು
-
ಒಟ್ಟು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನ ಬಿಡುಗಡೆ: ₹51,474.57 ಕೋಟಿ
-
ಪ್ರಯೋಜನ ಪಡೆದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು: 912 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು
-
ಪೂರ್ವ-ಮೆಟ್ರಿಕ್ ಯೋಜನೆ: ₹4,893.03 ಕೋಟಿ
-
ಪೋಸ್ಟ್-ಮೆಟ್ರಿಕ್ ಯೋಜನೆ: ₹46,581.54 ಕೋಟಿ
-
2025-26ರ ಪೋಸ್ಟ್-ಮೆಟ್ರಿಕ್ ಬಿಡುಗಡೆ: ₹6,186.95 ಕೋಟಿ
-
2025-26ರಲ್ಲಿ ಪೋಸ್ಟ್-ಮೆಟ್ರಿಕ್ ಫಲಾನುಭವಿಗಳು: 47.53 ಲಕ್ಷ
ಯಾರಿಗೆ ಈ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನ?
ಪೂರ್ವ-ಮೆಟ್ರಿಕ್ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನವು ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿಗೆ ಸೇರಿದ ಮಕ್ಕಳ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ಉದ್ದೇಶ ಹೊಂದಿದೆ. ಸಾಕ್ಷರತೆ ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು, ಶಾಲೆ ಬಿಡುವ ಪ್ರಮಾಣ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದು ಹಾಗೂ ಶಿಕ್ಷಣ ಮುಂದುವರಿಸಲು ನೆರವಾಗುವುದು ಇದರ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ.
ಪೋಸ್ಟ್-ಮೆಟ್ರಿಕ್ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನವು ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಹಿಂದುಳಿದ SC ಕುಟುಂಬಗಳ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಪಿಯುಸಿ ನಂತರದ ಹಾಗೂ ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆಯಲು ಆರ್ಥಿಕ ನೆರವು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣದ ವೆಚ್ಚದ ಹೊರೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದು ಮತ್ತು SC ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಶಿಕ್ಷಣ ಮುಂದುವರಿಕೆಗೆ ಉತ್ತೇಜನ ನೀಡುವುದು ಇದರ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ.
ಇದರ ಜೊತೆಗೆ OBC, EBC ಹಾಗೂ DNT ಸಮುದಾಯಗಳ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೂ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನ, ವಸತಿ ಸೌಲಭ್ಯ, ವಿದೇಶಿ ಶಿಕ್ಷಣ ನೆರವು, ಫೆಲೋಶಿಪ್ ಮತ್ತು ಕೋಚಿಂಗ್ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ನೆರವುಗಳನ್ನು ಇಲಾಖೆ ಒದಗಿಸುತ್ತಿದೆ.
