ಗಣರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಸಂಭ್ರಮವು ಕೇವಲ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಹಬ್ಬವಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಅದು ಕಿವಿಯ ಮೂಲಕ ಕೇಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಒಂದು ಅದ್ಭುತ ಅನುಭವವೂ ಹೌದು. ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳು ರಾಷ್ಟ್ರಧ್ವಜವನ್ನು ಹಾರಿಸುವ ಮುನ್ನ ಕೇಳಿಬರುವ 21 ಗನ್ ಸೆಲ್ಯೂಟ್‌ಗಳ ಘರ್ಜನೆ ಮೈನವಿರೇಳಿಸುತ್ತದೆ. ಸರಿಯಾಗಿ ‘ಜನ ಗಣ ಮನ’ ರಾಷ್ಟ್ರಗೀತೆ ಆರಂಭವಾದ ಮೊದಲ ಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಮೊದಲ ಫಿರಂಗಿ ಹಾರುತ್ತದೆ. ರಾಷ್ಟ್ರಗೀತೆ ಮುಗಿಯುವ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಸರಿಯಾಗಿ 21ನೇ ರೌಂಡ್ ಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಅಸಲಿಗೆ ಈ 21-ಗನ್ ಸೆಲ್ಯೂಟ್ ಇತಿಹಾಸವೇನು? ಇದನ್ನು ಯಾವಾಗಲಿಂದ ಅನುಸರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂಬ ಕುತೂಹಲಕಾರಿ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ತಿಳಿಯೋಣ.
ಗಣತಂತ್ರ ದಿನದ ಪರೇಡ್‌ನಲ್ಲಿ 21 ಗನ್ ಸೆಲ್ಯೂಟ್ ನೀಡುವ ಸಂಪ್ರದಾಯ 17ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲೇ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಇದು ಅಂದಿನ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಲಸೆಶಾಹಿ ನೌಕಾಪಡೆಯ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದಾಗಿದೆ. ಯುದ್ಧನೌಕೆಗಳು ತಾವು ಶಾಂತಿಯನ್ನು ಬಯಸುತ್ತಿದ್ದೇವೆ ಎಂದು ತೋರಿಸಲು, ತಮ್ಮಲ್ಲಿರುವ ಮದ್ದುಗುಂಡುಗಳನ್ನು ಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ ಹಾರಿಸಿ ಖಾಲಿ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದವು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ನೌಕಾ ಹಡಗುಗಳು ತಮ್ಮ ಶಾಂತಿಯುತ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲು 7 ಬಾರಿ ಗುಂಡು ಹಾರಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಇದಕ್ಕೆ ಜ್ಯೋತಿಷ್ಯ ಮತ್ತು ಬೈಬಲ್ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಲ್ಲೂ ಉಲ್ಲೇಖವಿದೆ.
ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ, ತೀರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿದ್ದವರು ಹಡಗು ಹಾರಿಸಿದ ಪ್ರತಿ ಶೆಲ್‌ಗೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ 3 ಬಾರಿ ಗುಂಡು ಹಾರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು (7×3=21). ಹೀಗೆ 21 ಗನ್ ಸೆಲ್ಯೂಟ್ ಗೌರವದ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬಂದಿತು. 1818ರ ವೇಳೆಗೆ ಅಮೆರಿಕದ ನೌಕಾ ನಿಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಇದರ ಮೊದಲ ಲಿಖಿತ ಉಲ್ಲೇಖ ಕಂಡುಬಂದಿತು. 1875ರ ವೇಳೆಗೆ ಅಮೆರಿಕ ಇದನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಿತು. ನಂತರ ಬ್ರಿಟನ್, ಫ್ರಾನ್ಸ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಇತರ ದೇಶಗಳು ಇದನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದವು.
ಅಂದು 31.. ಇಂದು 21..
ಸ್ವತಂತ್ರ ಭಾರತದಲ್ಲಿ 1950 ರಿಂದ ಈ ಸಂಪ್ರದಾಯ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತಿದೆ. ಅಂದಿನ ಮೊದಲ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಡಾ. ರಾಜೇಂದ್ರ ಪ್ರಸಾದ್ ಅವರು ಅಧಿಕಾರ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದಾಗ 31 ಫಿರಂಗಿಗಳ ಮೂಲಕ ಗೌರವ ವಂದನೆ ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು. ಜನವರಿ 26 ರಂದು ಅವರು ತಮ್ಮ ಚಿನ್ನದ ಬಗ್ಗಿಯಲ್ಲಿ ರಾಜ್‌ಪಥ್ (ಈಗಿನ ಕರ್ತವ್ಯ ಪಥ್) ಗೆ ತೆರಳುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ 31 ಗನ್ ಸೆಲ್ಯೂಟ್ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಈಗ ಅದು 21ಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಿದೆ.
ಇದು ದೇಶದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಿಗೆ ನೀಡಲಾಗುವ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಗೌರವ. ಈ 21 ರೌಂಡ್‌ಗಳನ್ನು ಸಿಡಿಸಲು ಒಟ್ಟು 7 ಫಿರಂಗಿಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿ 2.25 ಸೆಕೆಂಡಿಗೆ ಒಂದು ರೌಂಡ್‌ನಂತೆ, ಪ್ರತಿ ಗನ್‌ನಿಂದ 3 ರೌಂಡ್ ಹಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ವಿಶೇಷವಾದ ಕ್ಲಾಕ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಹಿಂದೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕಾಲದ ‘25-ಪೌಂಡರ್’ ಗನ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಆದರೆ 2024 ರಿಂದ ಭಾರತದಲ್ಲೇ ತಯಾರಾದ 105mm ಇಂಡಿಯನ್ ಫೀಲ್ಡ್ ಗನ್ (IFG) ಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.
ಅಲ್ಲದೆ, ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಮತ್ತು ಗಣತಂತ್ರ ದಿನದಂದು ಭಾರತದ ಧ್ವಜ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಇಬ್ಬರಿಗೂ 21 ಗನ್ ಸೆಲ್ಯೂಟ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಗೌರವಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಭಾರತಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವ ವಿದೇಶಿ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಿಗೂ ಈ ಗೌರವ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಜನವರಿ 15ರ ಸೇನಾ ದಿನಾಚರಣೆ ಮತ್ತು ಜನವರಿ 30ರ ಹುತಾತ್ಮರ ದಿನದಂದೂ ಈ ಗೌರವ ವಂದನೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಗನ್ ಸೆಲ್ಯೂಟ್‌ನ ಸಮಯವು ರಾಷ್ಟ್ರಗೀತೆಯ ಅವಧಿಗೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ.
ಮೇಕ್ ಇನ್ ಇಂಡಿಯಾ ಮುದ್ರೆ
ಜಬಲ್‌ಪುರದ ಗನ್ ಕ್ಯಾರೇಜ್ ಫ್ಯಾಕ್ಟರಿಯಲ್ಲಿ ತಯಾರಾದ ಈ ಫಿರಂಗಿಗಳು ನಮ್ಮ ಸ್ವದೇಶಿ ಶಕ್ತಿಗೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ. ವಲಸೆ ಆಡಳಿತದ ಗುರುತುಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅಳಿಸಿ ಹಾಕಿ, ಸ್ವದೇಶಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದೊಂದಿಗೆ ಈ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಈ ಸೆಲ್ಯೂಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ಗುಂಡುಗಳು ಕೇವಲ ಶಬ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸುವ ‘ಬ್ಲಾಂಕ್ ರೌಂಡ್ಸ್’ ಆಗಿವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಬಾಂಬ್ ಅಥವಾ ಶೆಲ್‌ಗಳಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಕೇವಲ ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಹೊಗೆ ಮತ್ತು ಭಾರಿ ಶಬ್ದ ಮಾತ್ರ ಕೇಳಿಸುತ್ತದೆ.
19-ಗನ್, 17-ಗನ್ ಸೆಲ್ಯೂಟ್ ಬಗ್ಗೆ ಕೇಳಿದ್ದೀರಾ?
ನಮ್ಮ ದೇಶದಲ್ಲಿ 21 ಗನ್ ಸೆಲ್ಯೂಟ್ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಗೌರವವಾಗಿದೆ. ಇದರೊಂದಿಗೆ ಇತರ ಗನ್ ಸೆಲ್ಯೂಟ್‌ಗಳೂ ಇವೆ. ಫಿರಂಗಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯು ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಅಧಿಕಾರ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.
- ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ರಾಜರಿಗೆ ಮಾತ್ರ 101-ಗನ್ ಸೆಲ್ಯೂಟ್ (ಇಂಪೀರಿಯಲ್ ಸೆಲ್ಯೂಟ್) ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.
- ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯರು ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಗವರ್ನರ್ ಜನರಲ್‌ಗೆ 31-ಗನ್ ಸೆಲ್ಯೂಟ್ ಇರುತ್ತಿತ್ತು.
- ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಡಳಿತದೊಂದಿಗಿನ ಸಂಬಂಧದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಭಾರತೀಯ ರಾಜರಿಗೆ 21, 19, 17, 15, 11 ಮತ್ತು 9 ಗನ್ ಸೆಲ್ಯೂಟ್‌ಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.
