ಬೆಂಗಳೂರು: ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳಿಂದ ಸಾಲ ಪಡೆದು ಮರುಪಾವತಿ ಮಾಡದ ಗ್ರಾಹಕರನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿ ಕಿರುಕುಳ ನೀಡುವ ರಿಕವರಿ ಏಜೆಂಟ್‌ಗಳ ಧೋರಣೆಗೆ ಕಡಿವಾಣ ಹಾಕಲು ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ (RBI) ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ಹೊಸ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ ಸೂತ್ರಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದೆ. ಸಾಲ ಮರುಪಾವತಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಯಾವುದೇ ಕಾರಣಕ್ಕೂ ಗ್ರಾಹಕರಲ್ಲಿ ಭಯ ಹುಟ್ಟಿಸುವಂತಿರಬಾರದು ಹಾಗೂ ಅವರ ಹಕ್ಕುಗಳಿಗೆ ಧಕ್ಕೆಯಾಗಬಾರದು ಎಂಬ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಈ ಕಠಿಣ ಕ್ರಮ ಜಾರಿಯಾಗುತ್ತಿದೆ.
ಈ ನಿಯಮಗಳು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1 ರಿಂದ ಜಾರಿಯಾಗಬೇಕಿತ್ತು. ಆದರೆ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳು ತಮ್ಮ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಏಜೆಂಟ್‌ಗಳ ತರಬೇತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ನವೀಕರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಾಲಾವಕಾಶ ನೀಡಿರುವ ಆರ್‌ಬಿಐ, ಹೊಸ ನಿಯಮಗಳ ಜಾರಿಯ ಗಡುವನ್ನು 2027 ರ ಜನವರಿ 1 ಕ್ಕೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ.
ಹೊಸ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ ಸೂತ್ರಗಳ ಪ್ರಮುಖ 10 ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು:
1. IIBF ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರ ಮತ್ತು ತನಿಖೆ ಕಡ್ಡಾಯ:
ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳು ಯಾವುದೇ ರಿಕವರಿ ಏಜೆನ್ಸಿಯನ್ನು ನೇಮಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮುನ್ನ ಸೂಕ್ತ ಪರಿಶೀಲನೆ ನಡೆಸಬೇಕು. ಜೊತೆಗೆ ಏಜೆಂಟ್‌ಗಳು ‘ಇಂಡಿಯನ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಅಂಡ್ ಫೈನಾನ್ಸ್’ (IIBF) ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರ ಪಡೆದಿರುವುದು ಕಡ್ಡಾಯ.
2. ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಏಜೆಂಟ್‌ಗಳ ಅಧಿಕೃತ ಪಟ್ಟಿ:
ನಕಲಿ ಏಜೆಂಟ್‌ಗಳಿಂದ ಗ್ರಾಹಕರು ವಂಚನೆಗೊಳಗಾಗುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳು ತಾವು ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ರಿಕವರಿ ಏಜೆನ್ಸಿಗಳ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ತಮ್ಮ ಅಧಿಕೃತ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿಸಬೇಕು.
3. ಮನೆ ಭೇಟಿಗೆ 1 ದಿನ ಮುಂಚಿತ ಮಾಹಿತಿ:
ಸಾಲ ವಸೂಲಾತಿಗಾಗಿ ಏಜೆಂಟ್‌ಗಳು ಗ್ರಾಹಕರ ಮನೆ ಅಥವಾ ಕಚೇರಿಗೆ ನೇರವಾಗಿ ತೆರಳುವ ಮುನ್ನ ಕನಿಷ್ಠ ಒಂದು ದಿನ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಮುನ್ಸೂಚನೆ ನೀಡುವುದು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿದೆ.
4. ಕರೆಗಳ ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್ ಹಾಗೂ 6 ತಿಂಗಳು ಭದ್ರತೆ:
ರಿಕವರಿ ಏಜೆಂಟ್ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಹಕರ ನಡುವಿನ ಎಲ್ಲಾ ಸಂಭಾಷಣೆಗಳ ಧ್ವನಿ ಮುದ್ರಣ (Call Recording) ಮಾಡಬೇಕು. ಯಾವುದೇ ದೂರುಗಳು ಬಂದಾಗ ಪರಿಶೀಲಿಸಲು ಈ ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್‌ಗಳನ್ನು ಕನಿಷ್ಠ 6 ತಿಂಗಳು ಕಾಯ್ದಿರಿಸಬೇಕು.
5. ಅತಿಯಾದ ಕಲೆಕ್ಷನ್ ಟಾರ್ಗೆಟ್‌ಗೆ ತಡೆ:
ಏಜೆಂಟ್‌ಗಳಿಗೆ ಅತಿಯಾದ ಕಲೆಕ್ಷನ್ ಟಾರ್ಗೆಟ್ ನೀಡಿ ಅವರ ಮೇಲೆ ಒತ್ತಡ ಹೇರುವುದನ್ನು ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳು ತಡೆಗಟ್ಟಬೇಕು. ಇದರಿಂದ ಏಜೆಂಟ್‌ಗಳು ಗ್ರಾಹಕರ ಮೇಲೆ ಅಕ್ರಮ ಅಥವಾ ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ವಿಧಾನ ಬಳಸುವುದು ತಪ್ಪುತ್ತದೆ.
6. ಮೊಬೈಲ್ ಡಿವೈಸ್ ಲಾಕ್ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಮಿತಿ:
ಮೊಬೈಲ್ ಅಥವಾ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಸಾಧನ ಖರೀದಿಗೆ ಪಡೆದ ಸಾಲ ಪಾವತಿಯಾಗದಿದ್ದರೆ, ಕಂತು ಬಾಕಿ ಬಿದ್ದು 30 ದಿನಗಳು ಕಳೆಯುವ ಮುನ್ನ ಸಾಧನವನ್ನು ಲಾಕ್ ಮಾಡುವಂತಿಲ್ಲ. 60 ದಿನ ದಾಟಿದರೆ ಮಾತ್ರ ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ನಿರ್ಬಂಧ ವಿಧಿಸಬಹುದು.
7. ಅನ್‌ಲಾಕ್ ವಿಳಂಬವಾದರೆ ಗಂಟೆಗೆ ₹250 ದಂಡ:
ಬಾಕಿ ಹಣ ಪಾವತಿಸಿದ ಮೇಲೆಯೂ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳು ಮೊಬೈಲ್ ಅಥವಾ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಸಾಧನವನ್ನು ನಿಗದಿತ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅನ್‌ಲಾಕ್ ಮಾಡದಿದ್ದರೆ, ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಪ್ರತಿ ಗಂಟೆಗೆ ₹250 ರಂತೆ ಪರಿಹಾರ ನೀಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.
8. ವೈಯಕ್ತಿಕ ಡೇಟಾ ದುರ್ಬಳಕೆಗೆ ತಡೆ:
ಗ್ರಾಹಕರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮಾಹಿತಿ, ಕಾಾಂಟ್ಯಾಕ್ಟ್ ವಿವರಗಳು ಅಥವಾ ಖಾಸಗಿ ಡೇಟಾವನ್ನು ನಿಯಮಬಾಹಿರವಾಗಿ ರಿಕವರಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ನಿಷೇಧಿಸಲಾಗಿದೆ.
9. ಕರೆ ಮಾಡುವ ಸಮಯ ನಿಗದಿ ಹಾಗೂ ನಿಂದನೆ ನಿಷೇಧ:
ರಿಕವರಿ ಏಜೆಂಟ್‌ಗಳು ಬೆಳಿಗ್ಗೆ 8 ರಿಂದ ಸಂಜೆ 7 ಗಂಟೆಯ ನಡುವೆ ಮಾತ್ರ ಗ್ರಾಹಕರನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಬೇಕು. ಅಸಭ್ಯ ಭಾಷೆ ಬಳಸುವುದು, ಬೆದರಿಕೆ ಹಾಕುವುದು ಅಥವಾ ಸೋಶಿಯಲ್ ಮೀಡಿಯಾದಲ್ಲಿ ಅವಮಾನಿಸುವುದನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಲಾಗಿದೆ.
10. ಪ್ರತ್ಯೇಕ ದೂರು ಪರಿಹಾರ ವ್ಯವಸ್ಥೆ:
ಏಜೆಂಟ್‌ಗಳು ನಿಯಮ ಉಲ್ಲಂಘಿಸಿದರೆ ಅಥವಾ ಕಿರುಕುಳ ನೀಡಿದರೆ ದೂರು ನೀಡಲು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಬ್ಯಾಂಕ್ ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಕುಂದುಕೊರತೆ ನಿವಾರಣಾ ಘಟಕವನ್ನು (Complaint Mechanism) ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು.
ಆರ್‌ಬಿಐನ ಈ ಹೊಸ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ ಸೂತ್ರಗಳಿಂದಾಗಿ ಸಾಲ ಮರುಪಾವತಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಸೌಜನ್ಯ ಹಾಗೂ ನಿಯಮಬದ್ಧತೆ ಬರಲಿದ್ದು, ಬ್ಯಾಂಕ್ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ದೊಡ್ಡ ಮಟ್ಟದ ನೆಮ್ಮದಿ ಸಿಗಲಿದೆ.
