ನವದೆಹಲಿ- ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ರಾಜಕೀಯ ಸೇರಿದಂತೆ ಜೀವನದ ಎಲ್ಲ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಮುಕ್ತವಾಗಿ ತಮ್ಮ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಬೇಕು ಎಂಬ ಲೋಕಸಭೆಯ ಪ್ರತಿಪಕ್ಷ ನಾಯಕ ರಾಹುಲ್ ಗಾಂಧಿಯವರ ಇತ್ತೀಚಿನ ಹೇಳಿಕೆ ಇದೀಗ ಮಹಿಳಾ ಮೀಸಲಾತಿ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ರಾಜಕೀಯ ಚರ್ಚೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ರಾಹುಲ್ ಗಾಂಧಿಯವರ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ಸ್ವಾಗತಿಸಿರುವ ಕೇಂದ್ರ ಸಂಸದೀಯ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವ ಕಿರಣ್ ರಿಜಿಜು, ಇದೇ ನಿಲುವನ್ನು ಮಹಿಳಾ ಮೀಸಲಾತಿ ಮಸೂದೆಗೆ ಬೇಷರತ್ತಾದ ಬೆಂಬಲವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಲಿ ಎಂದು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ಗೆ ಸವಾಲು ಹಾಕಿದ್ದಾರೆ.
ರಿಜಿಜು ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮದ ಪೋಸ್ಟ್ನಲ್ಲಿ, ಮಹಿಳೆಯರ ಕುರಿತು ರಾಹುಲ್ ಗಾಂಧಿಯವರ ನಿಲುವಿನಲ್ಲಿ ‘ಸ್ಪಷ್ಟ ಬದಲಾವಣೆ’ ಕಾಣುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿ, ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಮಹಿಳಾ ಮೀಸಲಾತಿ ಮಸೂದೆಯನ್ನು ಯಾವುದೇ ಷರತ್ತುಗಳಿಲ್ಲದೆ ಬೆಂಬಲಿಸಲಿದೆ ಎಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸುವುದಾಗಿ ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಹೇಳಿಕೆ ಸದ್ಯ ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಮುನ್ನೆಲೆಗೆ ಬಂದಿರುವ ಮಹಿಳಾ ಮೀಸಲಾತಿ–ಕ್ಷೇತ್ರ ಪುನರ್ವಿಂಗಡಣೆ ವಿವಾದಕ್ಕೆ ರಾಜಕೀಯ ಆಯಾಮವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಗಾಢಗೊಳಿಸಿದೆ.
ರಾಹುಲ್ ಗಾಂಧಿಯವರ ಹೇಳಿಕೆ
ರಾಹುಲ್ ಗಾಂಧಿ ಇತ್ತೀಚಿನ ವಿಡಿಯೊ ಸಂದೇಶವೊಂದರಲ್ಲಿ, ಭಾರತದ ಮಹಿಳೆಯರು ತಮ್ಮ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ಮುಕ್ತವಾಗಿ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಬೇಕು ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ್ದರು. ಮನೆ, ಉದ್ಯೋಗ, ರಾಜಕೀಯ ಹಾಗೂ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಜೀವನ ಸೇರಿದಂತೆ ಎಲ್ಲ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲೂ ಮಹಿಳೆಯರ ಧ್ವನಿಗೆ ಅವಕಾಶ ಸಿಗಬೇಕು; ಪುರುಷಪ್ರಧಾನ ಸಾಮಾಜಿಕ ನಿಯಂತ್ರಣದಿಂದ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಅಗತ್ಯ ಎಂದು ಅವರು ಒತ್ತಿ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.
ಈ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನೇ ಆಧಾರವಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ರಿಜಿಜು, ಮಹಿಳೆಯರ ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರತಿನಿಧಿತ್ವ ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಪ್ರಶ್ನೆಯಲ್ಲೂ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಇದೇ ಬದ್ಧತೆಯನ್ನು ತೋರಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಒತ್ತಾಯಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಆದರೆ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ನ ವಾದವನ್ನು ಕೇವಲ ‘ಮಹಿಳಾ ಮೀಸಲಾತಿಗೆ ವಿರೋಧ’ ಎಂದು ನೋಡುವುದು ಸಂಪೂರ್ಣ ಚಿತ್ರಣವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಹಾಗೂ ಹಲವು ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷಗಳು ಮಹಿಳಾ ಮೀಸಲಾತಿಯ ತತ್ವಕ್ಕೆ ಬೆಂಬಲ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತಲೇ ಬಂದಿವೆ. ಅವರ ಪ್ರಮುಖ ಆಕ್ಷೇಪ ಮೀಸಲಾತಿಯನ್ನು ಕ್ಷೇತ್ರ ಪುನರ್ವಿಂಗಡಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಜೋಡಿಸುವ ವಿಧಾನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ.
ಅನುಷ್ಠಾನ ಏಕೆ ವಿಳಂಬ?
2023ರಲ್ಲಿ ಸಂಸತ್ತು ಅಂಗೀಕರಿಸಿದ ನಾರಿ ಶಕ್ತಿ ವಂದನ ಅಧಿನಿಯಮ ಲೋಕಸಭೆ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ವಿಧಾನಸಭೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಮೂರನೇ ಒಂದು ಭಾಗದಷ್ಟು ಸ್ಥಾನ ಮೀಸಲಿಡುವ ಸಂವಿಧಾನಾತ್ಮಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತ್ತು. ಆದರೆ ಅದರ ಅನುಷ್ಠಾನವನ್ನು ಮುಂದಿನ ಜನಗಣತಿ ಮತ್ತು ಕ್ಷೇತ್ರ ಪುನರ್ವಿಂಗಡಣೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯೊಂದಿಗೆ ಕೊಂಡಿಹಾಕಲಾಗಿತ್ತು.
ಇದರಿಂದಾಗಿ 2023ರಲ್ಲಿ ಕಾಯ್ದೆ ಅಂಗೀಕಾರವಾದರೂ, ಅದರ ತಕ್ಷಣದ ರಾಜಕೀಯ ಪರಿಣಾಮ ಗೋಚರಿಸಲಿಲ್ಲ. ಇದೇ ಅಂಶ 2026ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ದೊಡ್ಡ ರಾಜಕೀಯ ವಿವಾದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು.
ಕ್ಷೇತ್ರ ಪುನರ್ವಿಂಗಡಣೆ?
2026ರ ಏಪ್ರಿಲ್ನಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಮಹಿಳಾ ಮೀಸಲಾತಿಯನ್ನು ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಸಂವಿಧಾನ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಸೂದೆ ಸೇರಿದಂತೆ ಕ್ಷೇತ್ರ ಪುನರ್ವಿಂಗಡಣೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮಸೂದೆಗಳನ್ನು ಲೋಕಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಮಂಡಿಸಿತು.
ಪ್ರಸ್ತಾವಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಲೋಕಸಭೆಯ ಪ್ರಸ್ತುತ 543 ಸ್ಥಾನಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿ, ಹೊಸ ಕ್ಷೇತ್ರ ಪುನರ್ವಿಂಗಡಣೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಮೂರನೇ ಒಂದು ಭಾಗದಷ್ಟು ಸ್ಥಾನ ಕಲ್ಪಿಸುವ ಉದ್ದೇಶವಿತ್ತು. ಸರ್ಕಾರದ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಗೆ ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷಗಳು ತೀವ್ರ ಆಕ್ಷೇಪ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದವು.
ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಹಾಗೂ INDIA ಮೈತ್ರಿಕೂಟದ ಪ್ರಮುಖ ವಾದವೆಂದರೆ, ಮಹಿಳಾ ಮೀಸಲಾತಿಯನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರಲು ಲೋಕಸಭೆಯ ಸ್ಥಾನಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಬದಲಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ; ಈಗಿರುವ 543 ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲೇ ಮೂರನೇ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಮೀಸಲಿಡಬಹುದು ಎಂಬುದು.
ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಹಿನ್ನಡೆ
ಈ ವಿವಾದ ಏಪ್ರಿಲ್ 17, 2026ರಂದು ನಿರ್ಣಾಯಕ ಹಂತ ತಲುಪಿತು. ಸಂವಿಧಾನದ 131ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಸೂದೆಗೆ ಲೋಕಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಅಗತ್ಯವಿದ್ದ ಮೂರನೇ ಎರಡರಷ್ಟು ಬಹುಮತ ದೊರೆಯಲಿಲ್ಲ. ಲಭ್ಯ ಮಾಹಿತಿಯ ಪ್ರಕಾರ 298 ಸದಸ್ಯರು ಪರವಾಗಿ ಮತ್ತು 230 ಸದಸ್ಯರು ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಮತ ಚಲಾಯಿಸಿದ್ದರು. ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಮಸೂದೆ ಅಂಗೀಕಾರವಾಗದೆ ಉಳಿಯಿತು; ಅದರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದ ಕ್ಷೇತ್ರ ಪುನರ್ವಿಂಗಡಣೆ ಹಾಗೂ ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಮಸೂದೆಗಳ ಮುಂದಿನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯೂ ಸ್ಥಗಿತಗೊಂಡಿತು.
ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಮಹಿಳಾ ಮೀಸಲಾತಿ ವಿಚಾರ ಮತ್ತೆ ಮೂಲ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಮರಳಿತು.
ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ತನ್ನ ನಿಲುವಿನಲ್ಲಿ ಮಹಿಳಾ ಮೀಸಲಾತಿಗೆ ವಿರೋಧವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ. ಬದಲಾಗಿ, ಮೀಸಲಾತಿಯನ್ನು ಕ್ಷೇತ್ರ ಪುನರ್ವಿಂಗಡಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಜೋಡಿಸುವುದರಿಂದ ದೇಶದ ವಿವಿಧ ರಾಜ್ಯಗಳ ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರತಿನಿಧಿತ್ವದಲ್ಲಿ ಅಸಮತೋಲನ ಉಂಟಾಗಬಹುದು ಎಂಬ ಆತಂಕವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದೆ.
ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿರುವ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯಗಳ ಪ್ರಸ್ತುತ ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯಕ್ಕೆ ಭವಿಷ್ಯದ ಕ್ಷೇತ್ರ ಪುನರ್ವಿಂಗಡಣೆಯಿಂದ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಕುರಿತು ದಕ್ಷಿಣದ ಪಕ್ಷಗಳು ಪ್ರಶ್ನೆ ಎತ್ತಿವೆ. ಇದೇ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಹಾಗೂ ಅದರ ಮಿತ್ರಪಕ್ಷಗಳು ಮಹಿಳಾ ಮೀಸಲಾತಿಯನ್ನು ಈಗಿನ ಲೋಕಸಭಾ ಸ್ಥಾನಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆಯೇ ಜಾರಿಗೆ ತರಬೇಕು ಎಂದು ವಾದಿಸಿವೆ.
ಈ ರಾಜಕೀಯ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ ನಡುವೆ ಸಂಸದೀಯ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವ ಕಿರಣ್ ರಿಜಿಜು ಮತ್ತು ರಾಹುಲ್ ಗಾಂಧಿ ನಡುವೆ ಆಗಸ್ಟ್ ಮೊದಲ ವಾರದಲ್ಲಿ ಮಾತುಕತೆಯೂ ನಡೆದಿದೆ. ಸುಮಾರು 50 ನಿಮಿಷಗಳ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಕ್ಷೇತ್ರ ಪುನರ್ವಿಂಗಡಣೆ ಮತ್ತು ಮಹಿಳಾ ಮೀಸಲಾತಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಸರ್ಕಾರದ ಪ್ರಸ್ತಾವಿತ ಸಂವಿಧಾನ ತಿದ್ದುಪಡಿಗಳ ಕುರಿತು ಚರ್ಚೆ ನಡೆದರೂ, ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ನ ಮೂಲ ನಿಲುವಿನಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆ ಕಂಡುಬಂದಿಲ್ಲ ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ.
ಆಗಸ್ಟ್ 6ರಂದು ರಾಹುಲ್ ಗಾಂಧಿ ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷಗಳ ನಿಲುವನ್ನು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ವಿವರಿಸಿದ್ದು, ಮಹಿಳಾ ಮೀಸಲಾತಿಯನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತ 543 ಸದಸ್ಯರ ಲೋಕಸಭೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಜಾರಿಗೆ ತರಬೇಕು ಎಂಬ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಮುಂದಿಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.
ಇದರ ಬೆನ್ನಲ್ಲೇ ರಿಜಿಜು ಅವರ ಇಂದಿನ ಹೇಳಿಕೆ ಬಂದಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಇದು ಕೇವಲ ಮಹಿಳಾ ಮೀಸಲಾತಿಯ ವಿಚಾರವಲ್ಲ; ಮಹಿಳಾ ಸಬಲೀಕರಣ, ಕ್ಷೇತ್ರ ಪುನರ್ವಿಂಗಡಣೆ, ರಾಜ್ಯಗಳ ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯ ಮತ್ತು 2029ರ ಲೋಕಸಭಾ ಚುನಾವಣೆಯ ಪೂರ್ವ ರಾಜಕೀಯ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ—ಎಲ್ಲವೂ ಒಂದೇ ಚರ್ಚೆಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಕೊಂಡಿವೆ.
2029ರ ಚುನಾವಣೆಗೂ ಮುನ್ನ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಪ್ರಶ್ನೆ
ಪ್ರಸ್ತುತ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಮಹಿಳಾ ಮೀಸಲಾತಿಯ ಅನುಷ್ಠಾನವು 2029ರ ಲೋಕಸಭಾ ಚುನಾವಣೆಯ ಮುನ್ನ ನಡೆಯಬಹುದೇ ಎಂಬುದು ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಶ್ನೆಯಾಗಿದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಸಂವಿಧಾನಾತ್ಮಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಮೀಸಲಾತಿಯ ಜಾರಿಗೆ ಜನಗಣತಿ ಮತ್ತು ಕ್ಷೇತ್ರ ಪುನರ್ವಿಂಗಡಣೆಯ ಅಂಶಗಳು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿವೆ. 2027ರ ಜನಗಣತಿಯ ನಂತರದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರೆ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾನೂನು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲೇ ಮುಂದುವರಿದರೆ 2029ರ ಚುನಾವಣೆಗೆ ಮುನ್ನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುವುದು ಸವಾಲಿನ ಸಂಗತಿ ಎಂದು ಸಂಸದೀಯ ಸಂಶೋಧನಾ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗಳು ಸೂಚಿಸಿವೆ.
ಹೀಗಾಗಿ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಮುಂದೆ ಎರಡು ರಾಜಕೀಯ ಆಯ್ಕೆಗಳಿವೆ—ಮಹಿಳಾ ಮೀಸಲಾತಿಯನ್ನು ಕ್ಷೇತ್ರ ಪುನರ್ವಿಂಗಡಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಜೋಡಿಸುವ ತನ್ನ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುವುದು ಅಥವಾ ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷಗಳೊಂದಿಗೆ ಒಮ್ಮತ ಸಾಧಿಸಿ ಪ್ರಸ್ತುತ ಲೋಕಸಭಾ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಅನುಷ್ಠಾನಕ್ಕೆ ಪರ್ಯಾಯ ಮಾರ್ಗ ಹುಡುಕುವುದು.
ರಿಜಿಜು–ರಾಹುಲ್ ವಾಗ್ವಾದದ ಅರ್ಥವೇನು?
ರಿಜಿಜು ಅವರ ‘ಬೇಷರತ್ತಾದ ಬೆಂಬಲ’ದ ಸವಾಲು ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಅನ್ನು ಕಠಿಣ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ತಳ್ಳುವ ಪ್ರಯತ್ನವೆಂದು ಕಾಣುತ್ತಿದೆ. ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ನ ವಾದವೆಂದರೆ, ಮಹಿಳಾ ಮೀಸಲಾತಿಗೆ ಬೆಂಬಲಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರಲು ಸರ್ಕಾರ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿರುವ ಕ್ಷೇತ್ರ ಪುನರ್ವಿಂಗಡಣೆ ವಿಧಾನವನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುವುದು ಪರಸ್ಪರ ವಿರೋಧಾಭಾಸವಲ್ಲ.
ಹೀಗಾಗಿ ಈಗಿನ ಚರ್ಚೆಯ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದು ‘ಮಹಿಳಾ ಮೀಸಲಾತಿಗೆ ಯಾರು ಬೆಂಬಲ, ಯಾರು ವಿರೋಧ?’ ಎಂಬ ಸರಳ ಪ್ರಶ್ನೆಗಿಂತ ದೊಡ್ಡದಾಗಿದೆ.
ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ 33ರಷ್ಟು ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯವನ್ನು ಎಷ್ಟು ಬೇಗ ನೀಡಬಹುದು? ಅದನ್ನು ಯಾವ ಲೋಕಸಭಾ ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೆ ತರಬೇಕು? ಕ್ಷೇತ್ರ ಪುನರ್ವಿಂಗಡಣೆಯಿಂದ ರಾಜ್ಯಗಳ ನಡುವಿನ ರಾಜಕೀಯ ಸಮತೋಲನಕ್ಕೆ ಏನಾಗುತ್ತದೆ? ಮತ್ತು 2029ರ ಚುನಾವಣೆಗೆ ಮುನ್ನ ಈ ಕುರಿತು ಸರ್ವಪಕ್ಷ ಒಮ್ಮತ ಸಾಧ್ಯವೇ?
ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರ ಸಿಗುವುದೇ ಮುಂದಿನ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳಾ ಮೀಸಲಾತಿ ಕುರಿತ ರಾಜಕೀಯ ದಿಕ್ಕನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಲಿದೆ.

