ನಾಸಾ ವಿಜ್ಞಾನಿಯ ವರದಿ ಕಳವಳಕಾರಿ

ನವದೆಹಲಿ- ರಾಷ್ಟ್ರ ರಾಜಧಾನಿ ದೆಹಲಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಉತ್ತರ ಭಾರತದ ಹಲವು ರಾಜ್ಯಗಳು ವಾಯುಮಾಲಿನ್ಯದ ದಟ್ಟ ಹೊಗೆಯ ಹೊದಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿರುವ ಬೆನ್ನಲ್ಲೇ, ಪಂಜಾಬ್ ಮತ್ತು ಹರಿಯಾಣದಲ್ಲಿ ಕೃಷಿ ತ್ಯಾಜ್ಯ ಸುಡುವಿಕೆಯ ಪ್ರಮಾಣ ಅಧಿಕೃತ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳಿಗಿಂತ ಹಲವು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿರುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂದಿದೆ.

ಮಾರ್ಗನ್ ಸ್ಟೇಟ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಹಾಗೂ ಅಮೆರಿಕದ ನಾಸಾದ ಗೊಡ್ಡಾರ್ಡ್ ಸ್ಪೇಸ್ ಫ್ಲೈಟ್ ಸೆಂಟರ್‌ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಏರೋಸಾಲ್ ರಿಮೋಟ್ ಸೆನ್ಸಿಂಗ್ ವಿಜ್ಞಾನಿ ಡಾ. ಹಿರೇನ್ ಜೇಥ್ವಾ ಅವರ ಉಪಗ್ರಹ ಆಧಾರಿತ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯ ಪ್ರಕಾರ, 2026ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1ರಿಂದ ನವೆಂಬರ್ 9ರವರೆಗೆ ಪಂಜಾಬ್ ಮತ್ತು ಹರಿಯಾಣದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 34,000 ಕೃಷಿ ಬೆಂಕಿ ಅವಘಡಗಳು ಸಂಭವಿಸಿವೆ. ಆದರೆ ಸರ್ಕಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಅಧಿಕೃತ ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಸಂಖ್ಯೆ ಕೇವಲ 4,459ರಷ್ಟಿದೆ.

ಅಧಿಕೃತ ಅಂಕಿಅಂಶ ಮತ್ತು ಉಪಗ್ರಹ ವರದಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸ

ವಾಯು ಗುಣಮಟ್ಟ ನಿರ್ವಹಣಾ ಆಯೋಗದ (CAQM) ಮಾಹಿತಿ ಪ್ರಕಾರ, ನವೆಂಬರ್ 8ರವರೆಗೆ ಪಂಜಾಬ್‌ನಲ್ಲಿ 4,459 ಕೂಳೆ ಸುಡುವಿಕೆ ಪ್ರಕರಣಗಳು ದಾಖಲಾಗಿವೆ. ಈ ಪೈಕಿ 2,998 ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿಶೀಲನೆ ನಡೆಸಲಾಗಿದ್ದು, 1,310 ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೂಳೆ ಸುಟ್ಟಿರುವುದು ದೃಢಪಟ್ಟಿದೆ.

ಒಟ್ಟು 1,228 ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿಸರ ಪರಿಹಾರ ದಂಡ ವಿಧಿಸಲಾಗಿದ್ದು, 62.55 ಲಕ್ಷ ರೂಪಾಯಿ ದಂಡ ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ 32.60 ಲಕ್ಷ ರೂಪಾಯಿ ವಸೂಲಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ, 884 ಎಫ್‌ಐಆರ್‌ಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಜಿಲ್ಲಾವಾರು ಅಂಕಿಅಂಶಗಳಲ್ಲಿ ತರಣ್ ತರಣ್ ಜಿಲ್ಲೆ 654 ಪ್ರಕರಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಮೊದಲ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ. ಫಿರೋಜ್‌ಪುರದಲ್ಲಿ 592, ಸಂಗ್ರೂರ್‌ನಲ್ಲಿ 488, ಬಟಿಂಡಾದಲ್ಲಿ 406 ಮತ್ತು ಪಟಿಯಾಲದಲ್ಲಿ 288 ಪ್ರಕರಣಗಳು ದಾಖಲಾಗಿವೆ.

ಇದಕ್ಕೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿ, ನಾಸಾ ವಿಜ್ಞಾನಿಯ ಉಪಗ್ರಹ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಅಧಿಕೃತ ದಾಖಲೆಗಳಿಗಿಂತ ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಬೆಂಕಿ ಅವಘಡಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸಿದೆ.

ಉಪಗ್ರಹಗಳ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಬೀಳದ ಬೆಂಕಿ!

ಕೂಳೆ ಸುಡುವಿಕೆಯ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಲೆಕ್ಕಹಾಕಲು ಸರ್ಕಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ NASA ಮತ್ತು NOAA ಉಪಗ್ರಹಗಳ MODIS ಹಾಗೂ VIIRS ಉಪಕರಣಗಳ ದತ್ತಾಂಶವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ.

ಆದರೆ ಈ ಉಪಗ್ರಹಗಳ ವೀಕ್ಷಣಾ ಸಮಯ ಮತ್ತು ರೈತರ ಬೆಂಕಿ ಹಚ್ಚುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆಯಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಅನೇಕ ಘಟನೆಗಳು ದಾಖಲಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಡಾ. ಜೇಥ್ವಾ ಅವರ ಪ್ರಮುಖ ವಾದ.

ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ರೈತರು ಮಧ್ಯಾಹ್ನದ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಭತ್ತದ ಕೂಳೆಗೆ ಬೆಂಕಿ ಹಚ್ಚುತ್ತಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಚಟುವಟಿಕೆ ಮಧ್ಯಾಹ್ನ 4ರಿಂದ ಸಂಜೆ 5 ಗಂಟೆಯವರೆಗೆ ಮುಂದೂಡಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಇದರಿಂದ ಮಧ್ಯಾಹ್ನ 1.30ರ ಸುಮಾರಿಗೆ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸುವ ಉಪಗ್ರಹಗಳು ಅನೇಕ ಬೆಂಕಿ ಅವಘಡಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ.

2021ರವರೆಗೆ ಬಹುತೇಕ ಬೆಂಕಿ ಅವಘಡಗಳು ಮಧ್ಯಾಹ್ನ 1ರಿಂದ 2 ಗಂಟೆಯ ನಡುವೆ ಸಂಭವಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಆದರೆ 2022ರಿಂದ ಬೆಂಕಿ ಹಚ್ಚುವ ಸಮಯ ಕ್ರಮೇಣ ಮಧ್ಯಾಹ್ನದ ನಂತರದ ಅವಧಿಗೆ ಬದಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ವಿಜ್ಞಾನಿ ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.

ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕೃಷಿ ಬೆಂಕಿ ನಾಲ್ಕರಿಂದ ಆರು ಗಂಟೆಗಳವರೆಗೆ ಉರಿಯುವುದರಿಂದ, ಮುಂದಿನ ಉಪಗ್ರಹ ವೀಕ್ಷಣೆಯ ವೇಳೆಗೆ ಬೆಂಕಿ ನಂದಿಹೋಗಿರುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ನೈಜ ಘಟನೆಗಳ ಪ್ರಮಾಣ ಅಧಿಕೃತ ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು.

375 ಮೀಟರ್ ರೆಸಲ್ಯೂಷನ್‌ನಲ್ಲೂ ಮಿತಿಗಳು

VIIRS ಉಪಗ್ರಹವು 375 ಮೀಟರ್ ರೆಸಲ್ಯೂಷನ್‌ನಲ್ಲಿ ಬೆಂಕಿಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದರೆ, MODIS ಉಪಕರಣವು ಸುಮಾರು ಒಂದು ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ರೆಸಲ್ಯೂಷನ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಾಹಿತಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸುತ್ತದೆ.

ಸೀಮಿತ ವೀಕ್ಷಣಾ ಅವಧಿ ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಬೆಂಕಿಯನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುವಲ್ಲಿನ ತಾಂತ್ರಿಕ ಮಿತಿಗಳು ನೈಜ ಬೆಂಕಿ ಘಟನೆಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಅಂದಾಜಿಸಲು ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು ಎಂದು iFOREST ಮತ್ತು ಇಂಧನ, ಪರಿಸರ ಹಾಗೂ ನೀರಿನ ಮಂಡಳಿ (CEEW) ವರದಿಗಳೂ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿವೆ.

ಜೇಥ್ವಾ ಅವರ ನವೆಂಬರ್ 9ರ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯಲ್ಲಿ NOAA-20 VIIRS ಮೂಲಕ 4,089 ಮತ್ತು AQUA MODIS ಮೂಲಕ 4,196 ಬೆಂಕಿ ಪತ್ತೆ ಸಂಕೇತಗಳು ದಾಖಲಾಗಿವೆ. VIIRS ದತ್ತಾಂಶಕ್ಕೆ ಹೊಂದಾಣಿಕೆ ಅನ್ವಯಿಸಿದ ಬಳಿಕ ಒಟ್ಟು ಬೆಂಕಿ ಘಟನೆಗಳು ಸುಮಾರು 34,000 ತಲುಪಬಹುದು ಎಂದು ಅವರು ಅಂದಾಜಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ರೈತರ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆ: CEEW ಸಮೀಕ್ಷೆ

ಹರಿಯಾಣದ 12 ಜಿಲ್ಲೆಗಳ 144 ಗ್ರಾಮಗಳಲ್ಲಿ ಜನವರಿಯಿಂದ ಮಾರ್ಚ್ 2026ರವರೆಗೆ 1,588 ರೈತರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ CEEW ಸಮೀಕ್ಷೆ ನಡೆಸಲಾಗಿದೆ.

ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ಪ್ರಕಾರ:

ಶೇ.39ರಷ್ಟು ರೈತರು ಬೆಳೆ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಪಶು ಆಹಾರವಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ.

ಶೇ.38ರಷ್ಟು ರೈತರು ಕೂಳೆಯನ್ನು ಬೇಲಿಂಗ್ ಮೂಲಕ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ ಅಥವಾ ತೆರವುಗೊಳಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಶೇ.32ರಷ್ಟು ರೈತರು ಸೂಪರ್ ಸೀಡರ್‌ನಂತಹ ಯಂತ್ರಗಳ ಮೂಲಕ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಕೇವಲ ಶೇ.6ರಷ್ಟು ರೈತರು ಕೂಳೆ ಸುಡುವುದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.

ಆದರೆ ಈ ಪ್ರಮಾಣ ಕಡಿಮೆ ವರದಿಯಾಗಿರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನೂ ಸಂಶೋಧಕರು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅಕ್ಟೋಬರ್ ಅಂತ್ಯ ಮತ್ತು ನವೆಂಬರ್ ಆರಂಭದ ಗರಿಷ್ಠ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಕೂಳೆ ಸುಡುವಿಕೆಯು ದೆಹಲಿಯ ದೈನಂದಿನ PM2.5 ಮಾಲಿನ್ಯಕ್ಕೆ ಶೇ.40ರವರೆಗೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಬಹುದು ಎಂದು CEEW ಅಂದಾಜಿಸಿದೆ.

ವಾಯುಮಾಲಿನ್ಯದಿಂದ ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಅಪಾಯ

ಕೃಷಿ ತ್ಯಾಜ್ಯ ಸುಡುವಿಕೆಯಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಹೊಗೆ ಉತ್ತರ ಭಾರತದ ವಾಯುಮಾಲಿನ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಗಂಭೀರಗೊಳಿಸುತ್ತಿದೆ. PM2.5 ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಕಣಗಳು ಶ್ವಾಸಕೋಶ ಮತ್ತು ಹೃದಯ ಸಂಬಂಧಿ ಕಾಯಿಲೆಗಳ ಅಪಾಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತವೆ.

ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯಮಟ್ಟದ ರೋಗಭಾರ ಅಧ್ಯಯನದ ಪ್ರಕಾರ, 2019ರಲ್ಲಿ ವಾಯುಮಾಲಿನ್ಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 16.7 ಲಕ್ಷ ಸಾವುಗಳು ಸಂಭವಿಸಿವೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ಸ್ಟೇಟ್ ಆಫ್ ಗ್ಲೋಬಲ್ ಏರ್ 2025 ವರದಿಯು 2023ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ವಾಯುಮಾಲಿನ್ಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸುಮಾರು 20 ಲಕ್ಷ ಸಾವುಗಳನ್ನು ಅಂದಾಜಿಸಿದೆ.

ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಗೆ ಹೊಸ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಅಗತ್ಯ

ಪಂಜಾಬ್ ಮತ್ತು ಹರಿಯಾಣದಲ್ಲಿ ಕೂಳೆ ಸುಡುವಿಕೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಕೇವಲ ಅಧಿಕೃತ ಉಪಗ್ರಹಗಳ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸುವುದು ಸಾಕಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಈಗ ಎದುರಾಗಿದೆ.

ಬೆಂಕಿ ಹಚ್ಚುವ ಸಮಯದ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಹೆಚ್ಚಿನ ಅವಧಿಯ ಉಪಗ್ರಹ ವೀಕ್ಷಣೆ, ಭೂಸ್ಥಾಯಿ ಉಪಗ್ರಹಗಳ ದತ್ತಾಂಶ, ಸ್ಥಳೀಯ ಪರಿಶೀಲನೆ ಮತ್ತು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯನ್ನು ಸಮನ್ವಯಗೊಳಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿದೆ.

ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ, ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ದಾಖಲಾಗುವ 4,459 ಘಟನೆಗಳು ಮತ್ತು ವಿಜ್ಞಾನಿಯ ಅಂದಾಜಿನ 34,000 ಘಟನೆಗಳ ನಡುವಿನ ಭಾರಿ ಅಂತರವು ಕೃಷಿ ತ್ಯಾಜ್ಯ ಸುಡುವಿಕೆಯ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಗಂಭೀರ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿದೆ. ದೆಹಲಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಉತ್ತರ ಭಾರತದ ಜನರಿಗೆ ಶುದ್ಧ ಗಾಳಿ ಒದಗಿಸಬೇಕಾದರೆ, ಕೂಳೆ ಸುಡುವಿಕೆಯ ನೈಜ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಅದನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಹಾಗೂ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುವುದು ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿದೆ.