ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರವು ಮುಂಗಾರು ಅಧಿವೇಶನದಲ್ಲಿ ಮಂಡಿಸಲು ಉದ್ದೇಶಿಸಿರುವ ‘ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರಿ ಆವರಣಗಳು ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆಸ್ತಿಗಳ ಬಳಕೆಯ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮಸೂದೆ, 2026’ ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಕೀಯ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ನಾಗರಿಕ ಹಕ್ಕುಗಳ ವಲಯದಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ಚರ್ಚೆಗೆ ಗ್ರಾಸವಾಗಿದೆ.
ಮಸೂದೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ 10ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಮಂದಿ ಸೇರುವ ಮೆರವಣಿಗೆ ಅಥವಾ ಪ್ರತಿಭಟನಾ ಮೆರವಣಿಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸ್ಥಳ ಬಳಕೆಯ ನಿಯಂತ್ರಣದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಬರಬಹುದು. ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳು, ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂಘಟನೆಗಳು ಹಾಗೂ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಘಟನೆಗಳು ಆಯೋಜಿಸುವ ಮೆರವಣಿಗೆ–ರ್ಯಾಲಿಗಳಿಗೆ ಪೂರ್ವಾನುಮತಿ ಪಡೆಯುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇದರ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶವಾಗಿದೆ.
ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸ್ಥಳಗಳ ಬಳಕೆ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಭಟನಾ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ನಡುವಿನ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಸಮತೋಲನದ ಕುರಿತು ಈ ಮಸೂದೆಯು ಗಂಭೀರ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿದೆ.
ಆದರೆ ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ನೋಡಿದರೆ, ಇದರ ಪರಿಣಾಮ ಕೇವಲ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆಸ್ತಿ ನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಯಾವ ರ್ಯಾಲಿಗೆ ಅನುಮತಿ ನೀಡಬೇಕು, ಯಾವ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಸಭೆ ನಡೆಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡಬೇಕು ಮತ್ತು ಯಾವ ಸಮಾವೇಶವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಬೇಕು ಎಂಬ ನಿರ್ಧಾರದಲ್ಲಿ ಜಿಲ್ಲಾಡಳಿತ ಮತ್ತು ಪೊಲೀಸರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಧಿಕಾರ ಸಿಗಲಿದೆ.
ಸರ್ಕಾರದ ಪೂರ್ವಾನುಮತಿಯಿಲ್ಲದೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಭಟನಾ ಮೆರವಣಿಗೆ, ರಾಜಕೀಯ ರ್ಯಾಲಿ ಅಥವಾ ದೊಡ್ಡ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮಾವೇಶಗಳನ್ನು ನಡೆಸುವಂತಿಲ್ಲ.
ಸಂಗೀತವಿರಲಿ ಅಥವಾ ಇಲ್ಲದಿರಲಿ, ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ 10ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಜನರು ಒಂದೆಡೆ ಸೇರುವುದನ್ನು ‘ಮೆರವಣಿಗೆ ಅಥವಾ ಪ್ರತಿಭಟನೆ’ ಎಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲಾಗಿದೆ.
ನಿಯಮ ಉಲ್ಲಂಘನೆಯು ‘ಕಾಗ್ನಿಜಬಲ್’ (ವಾರಂಟ್ ಇಲ್ಲದೆ ಬಂಧಿಸಬಹುದಾದ) ಮತ್ತು ಜಾಮೀನು ರಹಿತ ಅಪರಾಧವಾಗಿದೆ. ಸಬ್-ಇನ್ಸ್‌ಪೆಕ್ಟರ್ ಅಥವಾ ಮೇಲ್ಮಟ್ಟದ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ನೇರವಾಗಿ ಬಂಧನgetAction ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು
ಇದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಗಂಭೀರವಾದ ಅಂಶವೆಂದರೆ, ಮಸೂದೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಅಪರಾಧಗಳನ್ನು ಕಾಗ್ನಿಜಬಲ್ ಮತ್ತು ಜಾಮೀನು ರಹಿತ ಅಪರಾಧಗಳಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸುವ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆ ಇದೆ. ಅಂದರೆ, ಪೊಲೀಸರಿಗೆ ವಾರಂಟ್ ಇಲ್ಲದೆ ಬಂಧಿಸುವ ಅಧಿಕಾರ ದೊರೆಯುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ.
ಇಂತಹ ಅಧಿಕಾರಗಳು ಕಾನೂನುಬಾಹಿರವಾಗಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಬಳಸುವವರ ವಿರುದ್ಧ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ನಿಯಂತ್ರಣ ನೀಡಬಹುದು. ಆದರೆ ಅದೇ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಶಾಂತಿಯುತ ಪ್ರತಿಭಟನೆ ನಡೆಸುವ ನಾಗರಿಕರು ಅಥವಾ ರಾಜಕೀಯ ಸಂಘಟನೆಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಅತಿಯಾಗಿ ಬಳಸಿದರೆ ಅದು ಗಂಭೀರ ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕ ಪ್ರಶ್ನೆಯಾಗಬಹುದು.
ಬಿಜೆಪಿ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯ ಹಿಂದೆ ರಾಜಕೀಯ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ
ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷದ ಉಪನಾಯಕ ಅರವಿಂದ್ ಬೆಲ್ಲದ್ ಅವರು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸುರಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಕಾಲ್ತುಳಿತ ತಡೆಗಟ್ಟುವ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರೂ, ವ್ಯಾಪಕ ನಿಯಂತ್ರಣಾಧಿಕಾರಗಳನ್ನು ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ಬಳಸಬೇಕೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.
ಇದು ಕೇವಲ ಪ್ರತಿಪಕ್ಷದ ಸಾಮಾನ್ಯ ವಿರೋಧವಲ್ಲ. ರಾಜಕೀಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಬಿಜೆಪಿಗೆ ಈ ಮಸೂದೆ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಸರ್ಕಾರದ ವಿರುದ್ಧ ಜನರನ್ನು ಸಂಘಟಿಸುವುದು, ಪ್ರತಿಭಟನೆ ನಡೆಸುವುದು ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ರ್ಯಾಲಿಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸುವುದು ಪ್ರತಿಪಕ್ಷಗಳ ರಾಜಕೀಯ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗ.
ಅನುಮತಿ ಪಡೆಯುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಕಠಿಣವಾದರೆ, ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ನಿರ್ಧಾರವೇ ರಾಜಕೀಯ ಚಟುವಟಿಕೆಯ ವೇಗವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಬರಬಹುದು. ಹೀಗಾಗಿ ‘ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ಸುವ್ಯವಸ್ಥೆ’ ಹಾಗೂ ‘ರಾಜಕೀಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ’ದ ನಡುವಿನ ಗಡಿ ಎಲ್ಲಿ ಎಂಬುದೇ ಮುಂದಿನ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಶ್ನೆ.
ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೂ ಇದು ಎರಡು ಅಂಚಿನ ಕತ್ತಿ
ಮಸೂದೆಯನ್ನು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸರ್ಕಾರ ಜಾರಿಗೆ ತಂದರೂ ಅದರ ಪರಿಣಾಮ ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಆಡಳಿತಾರೂಢ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ಗೂ ಎದುರಾಗಬಹುದು.
ಇಂದು ಬಿಜೆಪಿ ಅಥವಾ ಜೆಡಿಎಸ್ ಪ್ರತಿಭಟನೆ ನಡೆಸಲು ಅನುಮತಿ ಕೇಳುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಇದ್ದರೆ, ನಾಳೆ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪ್ರತಿಪಕ್ಷದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಇದೇ ಕಾನೂನಿನ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಅನುಮತಿ ಪಡೆಯಬೇಕಾಗಬಹುದು.
ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ಕಾನೂನು ಒಂದು ಸರ್ಕಾರ ಅಥವಾ ಒಂದು ಪಕ್ಷವನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿರುವುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಪರಿಣಾಮ ಹೊಂದಿರುವ ನಿಯಂತ್ರಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಬಹುದು.
ಇದೇ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಅನುಮತಿ ನಿರಾಕರಣೆಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟ ಮಾನದಂಡ, ಮೇಲ್ಮನವಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಸಮಯಮಿತಿಯೊಳಗಿನ ನಿರ್ಧಾರ ಮತ್ತು ಪೊಲೀಸರ ಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ ಮುಂತಾದ ಸುರಕ್ಷತಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಕಾನೂನಿನ ಅಂತಿಮ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಮುಖ್ಯವಾಗಲಿವೆ.
ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ನ ಹಿಂದಿನ ನಿಲುವು ಮತ್ತಷ್ಟು ಮಹತ್ವದ್ದು
ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸ್ಥಳಗಳ ಬಳಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಹಿಂದೆಯೂ ನಿಯಂತ್ರಣದ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ನಡೆದಿವೆ. ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು ಶಾಂತಿಯುತ ಸಭೆ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳ ಮೇಲಿನ ನಿರ್ಬಂಧಗಳಿಗೆ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಆಧಾರ ಅಗತ್ಯವೆಂದು ಒತ್ತಿ ಹೇಳಿವೆ.
ಚುನಾವಣಾ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿಯೂ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ರ್ಯಾಲಿ ಮತ್ತು ಮೆರವಣಿಗೆಗಳಿಗೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಕಾನೂನು, ಪೊಲೀಸ್ ಅನುಮತಿ, ಸಂಚಾರ ನಿಯಮಗಳು ಹಾಗೂ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗದ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳು ಈಗಾಗಲೇ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತವೆ.
ಹೀಗಾಗಿ ಹೊಸ ಮಸೂದೆ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದರೆ ಈಗಿರುವ ನಿಯಮಗಳೊಂದಿಗೆ ಅದರ ಸಂಬಂಧ ಹೇಗಿರಲಿದೆ ಎಂಬುದು ಕೂಡ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಶ್ನೆಯಾಗಲಿದೆ.
ವಿನಾಯಿತಿಗಳು:
ಮದುವೆ, ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆ ಮೆರವಣಿಗೆಗಳು, ಕ್ರೀಡೆ, ಶೈಕ್ಷಣಿಕ, ವಿರಾಮ ಹಾಗೂ ಮನರಂಜನಾ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಅಸಂಘಟಿತ ಸಾಂದರ್ಭಿಕ ಕೂಟಗಳಿಗೆ ಈ ಕಾನೂನಿನಿಂದ ವಿನಾಯಿತಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.
ಸರ್ಕಾರದ ವಾದ ಮತ್ತು ಸಮರ್ಥನೆ
ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸುರಕ್ಷತೆ ಹಾಗೂ ನಿಯಂತ್ರಣದ ಹಿಂದೆ ಸಂಭವಿಸಿದ ಕಾಲ್ತುಳಿತಗಳು, ಅಪಘಾತಗಳು ಮತ್ತು ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ತೀವ್ರ ವಾಹನ ದಟ್ಟಣೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಏಕರೂಪದ ಕಠಿಣ ಕಾನೂನಿನ ಅಗತ್ಯವಿದೆ ಎಂಬುದು ಸರ್ಕಾರದ ವಾದ.
ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರಿಗೆ ಹಾನಿ ಮಾಡುವ ಅಥವಾ ಸಂವಿಧಾನ ಹಾಗೂ ಕಾನೂನಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾದ ಯಾವುದೇ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಸರ್ಕಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಆರೋಗ್ಯ ಸಚಿವ ಯು.ಟಿ. ಖಾದರ್ ಮಸೂದೆಯನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆಸ್ತಿಗಳ ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ನಿರ್ವಹಣೆ ಇದರ ಮೂಲ ಉದ್ದೇಶ ಎಂದು ಸರ್ಕಾರ ಬಿಂಬಿಸುತ್ತಿದೆ.
ಶಿಕ್ಷೆಯ ಪ್ರಮಾಣ
ಮೊದಲ ಅಪರಾಧಕ್ಕೆ:
ಎರಡು ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಜೈಲು ಶಿಕ್ಷೆ
₹1 ಲಕ್ಷದವರೆಗೆ ದಂಡ
ಅಥವಾ ಎರಡೂ
ಪುನರಾವರ್ತಿತ ಅಪರಾಧಕ್ಕೆ:
ಮೂರು ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಜೈಲು ಶಿಕ್ಷೆ
₹2 ಲಕ್ಷದವರೆಗೆ ದಂಡ
