ಶ್ರೀಹರಿಕೋಟಾ (ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ): ಭಾರತೀಯ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆ (ISRO) ಶುಕ್ರವಾರ ರಾತ್ರಿ ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ ಶ್ರೀಹರಿಕೋಟಾದಲ್ಲಿರುವ ಸತೀಶ್ ಧವನ್ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಕೇಂದ್ರದ ಎರಡನೇ ಉಡಾವಣಾ ವೇದಿಕೆಯಿಂದ, ತನ್ನ GSLV-F18 ರಾಕೆಟ್ ಮೂಲಕ NVS-03 ನ್ಯಾವಿಗೇಷನ್ ಉಪಗ್ರಹವನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಉಡಾವಣೆ ಮಾಡಿದೆ. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 30 ರಂದು ರಾತ್ರಿ 11:51 ಕ್ಕೆ (IST) ನಡೆದ ಈ ಉಡಾವಣೆಯು, ಭಾರತದ ‘ಜಿಯೋಸಿಂಕ್ರೋನಸ್ ಸ್ಯಾಟಲೈಟ್ ಲಾಂಚ್ ವೆಹಿಕಲ್’ (GSLV) ನ 20ನೇ ಹಾರಾಟವಾಗಿದೆ.
ಈ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯು ಭಾರತದ ಸ್ವದೇಶಿ ಉಪಗ್ರಹ ನ್ಯಾವಿಗೇಷನ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾದ ‘ನಾವಿಕ್’ (NavIC) ಅನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಈ ಹಿಂದೆ ಉಪಗ್ರಹಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕೆಲವು ಹಿನ್ನಡೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಿತ್ತು. NVS-03 ಉಪಗ್ರಹದ ಯಶಸ್ವಿ ನಿಯೋಜನೆಯು, ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಸ್ಥಾನ ನಿರ್ಧಾರ (positioning) ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಕನಿಷ್ಠ ಉಪಗ್ರಹಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಮರುಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಲಿದೆ. ಈ ಉಡಾವಣೆಗೂ ಮೊದಲು, ಕೇವಲ ಮೂರು ಉಪಗ್ರಹಗಳು ಮಾತ್ರ ಸ್ಥಾನ ನಿರ್ಧಾರ, ನ್ಯಾವಿಗೇಷನ್ ಮತ್ತು ಸಮಯದ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತಿದ್ದವು; ಇದರಿಂದಾಗಿ ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಸ್ಥಾನ ನಿರ್ಧಾರದ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ನೀಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ.
‘ನಾವಿಕ್’ (NavIC) ಎಂದರೇನು?
‘ನಾವಿಕ್’ (NavIC – Navigation with Indian Constellation) ಎಂಬುದು ಇಸ್ರೋ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ ಭಾರತದ ಸ್ವದೇಶಿ ಉಪಗ್ರಹ ನ್ಯಾವಿಗೇಷನ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಹಿಂದೆ ‘ಇಂಡಿಯನ್ ರೀಜನಲ್ ನ್ಯಾವಿಗೇಷನ್ ಸ್ಯಾಟಲೈಟ್ ಸಿಸ್ಟಮ್’ (IRNSS) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಇದು ಭಾರತ ಮತ್ತು ಅದರ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನ ನಿರ್ಧಾರ, ನ್ಯಾವಿಗೇಷನ್ ಮತ್ತು ಸಮಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.
ವಿದೇಶಿ ಉಪಗ್ರಹ ನ್ಯಾವಿಗೇಷನ್ ಜಾಲಗಳ ಮೇಲಿನ ಭಾರತದ ಅವಲಂಬನೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ಸ್ಥಳ ಹಾಗೂ ಸಮಯದ ಮಾಹಿತಿಗಾಗಿ ಸ್ವತಂತ್ರ ಮೂಲವನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ‘ನಾವಿಕ್’ ಭಾರತದ ಮುಖ್ಯ ಭೂಭಾಗವನ್ನು ಮತ್ತು ದೇಶದ ಗಡಿಯಿಂದ ಸುಮಾರು 1,500 ಕಿ.ಮೀ ವರೆಗಿನ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುವಂತೆ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದರ ಬಳಕೆಯು ಸಾರಿಗೆ, ಸಮುದ್ರಯಾನ, ವಿಪತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆ, ಸ್ಥಳ ಆಧಾರಿತ ಸೇವೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಮಯದ ಸಮನ್ವಯ (timing synchronisation) ಮುಂತಾದ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಿಸಿದೆ.
ಭಾರತವು ತನ್ನದೇ ಆದ ನ್ಯಾವಿಗೇಷನ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಏಕೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿತು?
1999ರ ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಜಿಪಿಎಸ್ (GPS) ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುವಲ್ಲಿ ಭಾರತವು ಮಿತಿಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಿದಾಗ, ಸ್ವತಂತ್ರ ನ್ಯಾವಿಗೇಷನ್ ಜಾಲದ ಅಗತ್ಯವು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಂಡುಬಂತು. ವಿದೇಶಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಮೇಲೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅವಲಂಬಿತವಾಗದೆ, ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಸ್ಥಾನ ನಿರ್ಧಾರದ ಡೇಟಾವನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಈ ಅನುಭವವು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸಿತು. ಭಾರತ ತರುವಾಯ ತನ್ನದೇ ಆದ ಉಪಗ್ರಹ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯದಿಂದ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಸಂಚರಣೆ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಬಹುದೆಂದು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು NavIC ಅನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿತು.
ಮೂಲ NavIC ಸಮೂಹವು ಏಳು ಉಪಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಇವುಗಳನ್ನು ನೆಲದ ಕೇಂದ್ರಗಳ ಜಾಲದಿಂದ ಬೆಂಬಲಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು 2,250 ಕೋಟಿ ರೂ.ಗಳ ವರದಿಯ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ.
NavIC ಹೇಗೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ?
ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯ ಗ್ರಾಹಕಗಳಿಗೆ ಸ್ಥಾನೀಕರಣ, ಸಂಚರಣೆ ಮತ್ತು ಸಮಯದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸಲು NavIC ಉಪಗ್ರಹಗಳು ಮತ್ತು ನೆಲದ ಕೇಂದ್ರಗಳ ಜಾಲವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ. ಗ್ರಾಹಕಗಳು ತಮ್ಮ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಲೆಕ್ಕಹಾಕಲು ಮತ್ತು ನಿಖರವಾದ ಸಮಯವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುವ ಸಂಕೇತಗಳನ್ನು ಉಪಗ್ರಹಗಳು ರವಾನಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ವಾಹನಗಳು, ಮೊಬೈಲ್ ಸಾಧನಗಳು, ಹಡಗುಗಳು ಮತ್ತು NavIC ಅನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವ ಇತರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಬಹುದು.
GPS ನಂತಹ ಜಾಗತಿಕ ಸಂಚರಣೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿ, NavIC ಅನ್ನು ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಭಾರತ ಮತ್ತು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಲು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ.
