ಇರಾನ್‌ನ ರಾಜಕೀಯ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ದಶಕಗಳ ಕಾಲ ಕೇವಲ ಒಂದು ಹೆಸರಾಗಿ, ತೆರೆಮರೆಯ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಅಬ್ಬರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಮೊಜ್ತಬಾ ಖಮೇನಿ ಈಗ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಮುಂಚೂಣಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದಾರೆ. ಹೌದು. ದಿವಂಗತ ಅಲಿ ಖಮೇನಿ ಅವರ ಪುತ್ರ ಮೊಜ್ತಬಾ ಅವರನ್ನು ಇರಾನ್‌ನ ಹೊಸ ‘ಸುಪ್ರೀಂ ಲೀಡರ್’ ಆಗಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ, ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ತನ್ನ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಮುರಿದು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ವಂಶಪಾರಂಪರ್ಯ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ನಾಂದಿ ಹಾಡಿದೆ.
ಯಾವುದೇ ಅಧಿಕೃತ ರಾಜಕೀಯ ಪದವಿ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಇರಾನ್‌ನ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಸೈನ್ಯ ಮತ್ತು ಗುಪ್ತಚರ ಇಲಾಖೆಯ ಮೇಲೆ ಪೂರ್ಣ ಹಿಡಿತ ಹೊಂದಿರುವ ಈ ‘ಶ್ಯಾಡೋ ಮ್ಯಾನ್’ ಪಟ್ಟಾಭಿಷೇಕ ಈಗ ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ ಭಾರಿ ಚರ್ಚೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಅಷ್ಟಕ್ಕೂ ಯಾರು ಈ ಮೊಜ್ತಬಾ? ಅವರ ಅಧಿಕಾರ ಸ್ವೀಕಾರದಿಂದ ಇರಾನ್ ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ರಾಜಕಾರಣದಲ್ಲಿ ಏನೆಲ್ಲಾ ಬದಲಾವಣೆಗಳಾಗಬಹುದು? ಇಲ್ಲಿದೆ ಪೂರ್ಣ ಮಾಹಿತಿ.
ಇರಾನ್ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಜೊತೆ ಮಾತನಾಡಿದ ಅನಾಮಧೇಯ ಮೂಲಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಇರಾನ್‌ನ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮಂಡಳಿಯಾದ ‘ಅಸೆಂಬ್ಲಿ ಆಫ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪರ್ಟ್ಸ್’, ದಿವಂಗತ ಅಲಿ ಖಮೇನಿ ಅವರ ಪುತ್ರ ಮೊಜ್ತಬಾ ಖಮೇನಿ ಅವರನ್ನು ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್‌ನ ಹೊಸ ‘ಸುಪ್ರೀಂ ಲೀಡರ್’ (ಅತ್ಯುನ್ನತ ನಾಯಕ) ಆಗಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದೆ.
1979ರ ಕ್ರಾಂತಿಯ ನಂತರ ಇದೇ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಅಧಿಕಾರವು ಒಂದೇ ಕುಟುಂಬದೊಳಗೆ ವರ್ಗಾವಣೆಯಾಗುತ್ತಿದ್ದು, ಇದು ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್‌ನ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಕ್ಷಣವಾಗಿದೆ.
ಯಾರು ಈ ಮೊಜ್ತಬಾ ಖಮೇನಿ?
ತೆರೆಮರೆಯ ಪ್ರಭಾವಿ ಶಕ್ತಿ
55 ವರ್ಷದ ಮೊಜ್ತಬಾ ಖಮೇನಿ, ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ವಿರಳವಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರೂ ಅಥವಾ ಯಾವುದೇ ಅಧಿಕೃತ ರಾಜಕೀಯ ಪದವಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಇರಾನ್‌ನ ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ದೀರ್ಘಕಾಲದವರೆಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ವ್ಯಕ್ತಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.
ಅವರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ‘ಸುಪ್ರೀಂ ಲೀಡರ್’ ಕಚೇರಿಯಿಂದಲೇ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾ, ತಮ್ಮ ತಂದೆಯ ಪರವಾಗಿ ಪ್ರಮುಖ ನಿರ್ಧಾರಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಮಧ್ಯವರ್ತಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ವಿಶ್ಲೇಷಕರ ಪ್ರಕಾರ, ಮೊಜ್ತಬಾ ಕ್ರಮೇಣ ಆಡಳಿತದ ರಾಜಕೀಯ, ಭದ್ರತೆ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಮೇಲೆ ತನ್ನ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.
ಮಿಡಲ್ ಈಸ್ಟ್ ಪೊಲಿಟಿಕಲ್ ಅಂಡ್ ಇನ್ಫರ್ಮೇಷನ್ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್ (MEPIN) ನಿರ್ದೇಶಕ ಡಾ. ಎರಿಕ್ ಮ್ಯಾಂಡೆಲ್ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, “ಮೊಜ್ತಬಾ ಖಮೇನಿ ತೆಹ್ರಾನ್‌ನ ಅಧಿಕಾರ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ದೀರ್ಘಕಾಲದವರೆಗೆ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುವಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ರೆವಲ್ಯೂಷನರಿ ಗಾರ್ಡ್ ಕಾರ್ಪ್ಸ್ (IRGC) ಜೊತೆಗೆ ಆಳವಾದ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತದ ದಮನಕಾರಿ ನೀತಿಗಳ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.”
ಭದ್ರತಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೊಂದಿಗೆ ನಂಟು:
ಮೊಜ್ತಬಾ ಅವರ ಪ್ರಭಾವದ ಹಿಂದಿನ ಪ್ರಮುಖ ರಹಸ್ಯವೆಂದರೆ IRGC ಯೊಂದಿಗೆ ಅವರ ಹೊಂದಿರುವ ನಿಕಟ ಸಂಬಂಧ. 1980ರ ದಶಕದ ಇರಾನ್-ಇರಾಕ್ ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅವರು ‘ಹಬೀಬ್ ಬೆಟಾಲಿಯನ್’ನಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರು. ಅಂದು ಅವರೊಂದಿಗೆ ಹೋರಾಡಿದ ಅನೇಕ ಯೋಧರು ಇಂದು ಇರಾನ್‌ನ ಭದ್ರತೆ ಮತ್ತು ಗುಪ್ತಚರ ವಿಭಾಗದ ಉನ್ನತ ಹುದ್ದೆಗಳಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಹಳೆಯ ಸಂಬಂಧಗಳು ಅವರಿಗೆ ಶಕ್ತಿ ತುಂಬಿವೆ.
ಧಾರ್ಮಿಕ ಅರ್ಹತೆಯ ಪ್ರಶ್ನೆ:
ಇರಾನ್ ಸಂವಿಧಾನದ ಪ್ರಕಾರ, ಅತ್ಯುನ್ನತ ನಾಯಕನಾಗುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ನ್ಯಾಯಶಾಸ್ತ್ರದ ಬಗ್ಗೆ ಆಳವಾದ ಜ್ಞಾನ ಹೊಂದಿರಬೇಕು ಮತ್ತು ಹಿರಿಯ ಧಾರ್ಮಿಕ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡಬೇಕು. ಆದರೆ, ಮೊಜ್ತಬಾ ಅವರನ್ನು ಇರಾನ್‌ನ ಉನ್ನತ ಶ್ರೇಣಿಯ ಧರ್ಮಗುರು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅವರು ‘ಆಯತೊಲ್ಲಾ’ ಪದವಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಅನುಭವವೂ ಇಲ್ಲ. ಹೀಗಿದ್ದರೂ, ಗಣ್ಯರು ಒಮ್ಮತಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ ಇರಾನ್‌ನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಇಂತಹ ನಿಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
ವಿವಾದಾತ್ಮಕ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರ:
ಮೊಜ್ತಬಾ ಅವರ ಈ ಪದೋನ್ನತಿಯು, ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಈಗ ‘ವಂಶಪಾರಂಪರ್ಯ ಆಡಳಿತ’ದತ್ತ ಸಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂಬ ಟೀಕೆಗಳನ್ನು ತೀವ್ರಗೊಳಿಸಿದೆ. ದಶಕಗಳ ಕಾಲ ನೆರಳಿನಂತೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ ವ್ಯಕ್ತಿ ಈಗ ದೇಶದ ಆಧುನಿಕ ಇತಿಹಾಸದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುವಾಗಿದ್ದಾರೆ.
