ವಿಶ್ವದ ಅತಿಮೂಲ್ಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಲೀಗ್ ಎನಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಇಂಡಿಯನ್ ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ಲೀಗ್ (IPL) ಸ್ಪಾನ್ಸರ್‌ಶಿಪ್ ಪಡೆಯುವ ಬಹುತೇಕ ದೈತ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ‘ಶಾಪ’ ತಟ್ಟುತ್ತಿದೆಯೇ ಎಂಬ ಚರ್ಚೆ ಮತ್ತೆ ಮುನ್ನೆಲೆಗೆ ಬಂದಿದೆ. ಡಿಎಲ್‌ಎಫ್, ಪೆಪ್ಸಿ, ವಿವೋ ಹಾಗೂ ಡ್ರೀಮ್ 11 ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಹಾದಿಯಲ್ಲೇ ಇದೀಗ ಹಾಲಿ ಮುಖ್ಯ ಪ್ರಾಯೋಜಕತ್ವ ವಹಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ‘ಟಾಟಾ ಗ್ರೂಪ್’ ಕೂಡ ಆರ್ಥಿಕ ಸಂಕಷ್ಟ ಹಾಗೂ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಹಿನ್ನಡೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವುದು ಕ್ರೀಡಾ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಭಾರಿ ಚರ್ಚೆಗೆ ಗ್ರಾಸವಾಗಿದೆ.
2022 ರಿಂದ ಐಪಿಎಲ್ ಶೀರ್ಷಿಕೆ ಪ್ರಾಯೋಜಕತ್ವ (Title Sponsor) ಹೊಂದಿರುವ ಟಾಟಾ ಸಂಸ್ಥೆಯು 2028 ರವರೆಗೆ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಆದರೆ, 2026ರ ಹಣಕಾಸು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಟಾಟಾ ಸನ್ಸ್ ಲಾಭದಲ್ಲಿ ಶೇಕಡಾ 35.7 ರಷ್ಟು ಭಾರಿ ಕುಸಿತ ಕಂಡಿದ್ದು, ನಿವ್ವಳ ಲಾಭ 17,923 ಕೋಟಿ ರೂ.ಗಳಿಗೆ ಇಳಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಏರ್ ಇಂಡಿಯಾ, ಟಾಟಾ ಡಿಜಿಟಲ್ ಹಾಗೂ ಟಾಟಾ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಉಂಟಾದ ಭಾರಿ ನಷ್ಟವು ಈ ಹಿನ್ನಡೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಟಾಟಾ ಸನ್ಸ್ ಹಾಗೂ ಟಾಟಾ ಟ್ರಸ್ಟ್ ನಡುವೆ ನಡೆದಿರುವ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳು ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಒತ್ತಡಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕಿಸಿವೆ.
ಏನಿದು ಐಪಿಎಲ್ ಸ್ಪಾನ್ಸರ್ ಶಾಪ?
2008 ರಲ್ಲಿ ಐಪಿಎಲ್ ಆರಂಭವಾದಾಗಿನಿಂದ ಪ್ರಾಯೋಜಕತ್ವ ವಹಿಸಿಕೊಂಡ ಕಂಪನಿಗಳು ಯಾವುದಾದರೊಂದು ಆರ್ಥಿಕ, ಕಾನೂನು ಅಥವಾ ವಿವಾದಾತ್ಮಕ ಸಮಸ್ಯೆಗೆ ಸಿಲುಕುತ್ತಾ ಬಂದಿವೆ.
-
ಡಿಎಲ್‌ಎಫ್ (DLF): 2008 ರಿಂದ 2012 ರವರೆಗೆ ಶೀರ್ಷಿಕೆ ಪ್ರಾಯೋಜಕತ್ವ ವಹಿಸಿದ್ದ ಈ ರಿಯಲ್ ಎಸ್ಟೇಟ್ ದೈತ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಸಾಲದ ಹೊರೆ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರ ಕುಸಿತದಿಂದಾಗಿ ಒಪ್ಪಂದದಿಂದ ಹಿಂದೆ ಸರಿಯಿತು.
-
ಪೆಪ್ಸಿ (Pepsi): 2013 ರಲ್ಲಿ 5 ವರ್ಷಗಳ ಒಪ್ಪಂದ ಮಾಡಿಕೊಂಡರೂ, 2015 ರಲ್ಲಿ ಬೆಟ್ಟಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಸ್ಪಾಟ್ ಫಿಕ್ಸಿಂಗ್ ವಿವಾದ ಎದುರಾದಾಗ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಮಧ್ಯದಲ್ಲೇ ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿತು.
-
ವಿವೋ (Vivo): 2016 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಪಾನ್ಸರ್‌ಶಿಪ್ ಪಡೆದ ಈ ಚೀನಿ ಸ್ಮಾರ್ಟ್‌ಫೋನ್ ಕಂಪನಿಯು, ಭಾರತ-ಚೀನಾ ಗಡಿ ಉದ್ವಿಗ್ನತೆಯಿಂದಾಗಿ 2020 ರ ಟೂರ್ನಿಯಿಂದ ಹಿಂದೆ ಸರಿಯಬೇಕಾಯಿತು.
-
ಡ್ರೀಮ್ 11 (Dream11): 2020 ರಲ್ಲಿ ಐಪಿಎಲ್ ಶೀರ್ಷಿಕೆ ಪ್ರಾಯೋಜಕತ್ವ ವಹಿಸಿದ್ದ ಈ ಗೇಮಿಂಗ್ ಸಂಸ್ಥೆಯು, ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ರಿಯಲ್ ಮನಿ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಗೇಮಿಂಗ್‌ಗಳ ಮೇಲೆ ನಿಷೇಧ/ಕಠಿಣ ನಿಯಮ ಹೇರಿದ ನಂತರ ಬಿಸಿಸಿಐ ಪ್ರಾಯೋಜಕತ್ವದಿಂದ ಹೊರನಡೆಯಿತು.
ಪ್ರಸ್ತುತ ಟಾಟಾ ಗ್ರೂಪ್ ಕೂಡ ಹಣಕಾಸು ಮುಗ್ಗಟ್ಟು ಮತ್ತು ಮಂಡಳಿಯ ಆಂತರಿಕ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯ ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವುದು, ಅಭಿಮಾನಿಗಳ ನಡುವೆ ಈ ‘ಸ್ಪಾನ್ಸರ್ ಶಾಪ’ ಎಂಬ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಮತ್ತೆ ಪ್ರಚಲಿತಕ್ಕೆ ತಂದಿದೆ.
