ನವದೆಹಲಿ: ಇಂದಿನ ಡಿಜಿಟಲ್ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಯುಪಿಐ (UPI) ಬಳಕೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದ್ದರೂ, ಚಿಲ್ಲರೆ ನಾಣ್ಯಗಳ ಚಲಾವಣೆ ಇನ್ನೂ ನಿಂತಿಲ್ಲ. ಆದರೆ, ನಾವು ಪ್ರತಿದಿನ ಬಳಸುವ ಒಂದು ರೂಪಾಯಿ ನಾಣ್ಯದ ಹಿಂದೆ ಒಂದು ಆಘಾತಕಾರಿ ಆರ್ಥಿಕ ಸತ್ಯವಿದೆ. ಅದೇನೆಂದರೆ, ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಒಂದು ರೂಪಾಯಿ ನಾಣ್ಯವನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಅದರ ಮುಖಬೆಲೆಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಹಣ ವ್ಯಯವಾಗುತ್ತಿದೆ!
ಮಾಹಿತಿ ಹಕ್ಕು ಕಾಯ್ದೆಯಡಿ (RTI) ಲಭ್ಯವಾಗಿರುವ ಮಾಹಿತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ (RBI) ನಾಣ್ಯಗಳನ್ನು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲು ಭಾರಿ ವೆಚ್ಚ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ. ಈ ಕುರಿತಾದ ಆಸಕ್ತಿದಾಯಕ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು ಇಲ್ಲಿವೆ:
ಯಾವ ನಾಣ್ಯಕ್ಕೆ ಎಷ್ಟು ವೆಚ್ಚ? (Coins vs Production Cost)
ನಾಣ್ಯಗಳ ತಯಾರಿಕಾ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರೆ, ಒಂದು ರೂಪಾಯಿ ನಾಣ್ಯ ಮಾತ್ರ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಹೊರೆಯಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿದೆ.
ನಾಣ್ಯದ ಮುಖಬೆಲೆ,ತಯಾರಿಕಾ ವೆಚ್ಚ (ಅಂದಾಜು),ಲಾಭ / ನಷ್ಟ
| ನಾಣ್ಯದ ಮುಖಬೆಲೆ | ತಯಾರಿಕಾ ವೆಚ್ಚ (ಅಂದಾಜು) | ಲಾಭ / ನಷ್ಟ |
| ₹1 ನಾಣ್ಯ | ₹1.11 | 11 ಪೈಸೆ ನಷ್ಟ |
| ₹2 ನಾಣ್ಯ | ₹1.28 | 72 ಪೈಸೆ ಲಾಭ |
| ₹5 ನಾಣ್ಯ | ₹3.69 | ₹1.31 ಲಾಭ |
| ₹10 ನಾಣ್ಯ | ₹5.54 | ₹4.46 ಲಾಭ |
ನೋಟುಗಳ ಮುದ್ರಣ ವೆಚ್ಚ ಎಷ್ಟು?
ನಾಣ್ಯಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ನೋಟುಗಳನ್ನು ಮುದ್ರಿಸುವುದು ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಲಾಭದಾಯಕ. ₹500 ಮುಖಬೆಲೆಯ ಒಂದು ನೋಟನ್ನು ಮುದ್ರಿಸಲು ಕೇವಲ ₹2.29 ವೆಚ್ಚವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ₹1 ನಾಣ್ಯಕ್ಕೆ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಹಣ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.
ನಷ್ಟವಾದರೂ ನಾಣ್ಯಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುವುದೇಕೆ?
ಸರ್ಕಾರ ಒಂದು ರೂಪಾಯಿಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರತಿ ಬಾರಿ 11 ಪೈಸೆ ನಷ್ಟ ಅನುಭವಿಸಿದರೂ ನಾಣ್ಯಗಳನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಇದಕ್ಕೆ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣ ಬಾಳಿಕೆ.
ಸುದೀರ್ಘ ಆಯಸ್ಸು: ಒಂದು ಕಾಗದದ ನೋಟು ಕೆಲವೇ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಹರಿದು ಅಥವಾ ಹಾಳಾಗಿ ಹೋಗಬಹುದು. ಆದರೆ ಸ್ಟೇನ್‌ಲೆಸ್ ಸ್ಟೀಲ್‌ನಿಂದ ತಯಾರಾದ ನಾಣ್ಯಗಳು 100 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಸುಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ.
ಸ್ಥಿರತೆ: ಕರೆನ್ಸಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ಮುಖಬೆಲೆಯ ನಾಣ್ಯಗಳು ಆರ್ಥಿಕ ವಹಿವಾಟಿನ ಸ್ಥಿರತೆಯನ್ನು ಕಾಪಾಡುತ್ತವೆ.
ನಾಣ್ಯಗಳ ತಯಾರಿಕೆ ಎಲ್ಲಿ?
ಭಾರತದಲ್ಲಿ ನಾಣ್ಯಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುವ ವಿಶೇಷ ಅಧಿಕಾರ ಇರುವುದು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ. ಮುಂಬೈ, ಹೈದರಾಬಾದ್, ಕೋಲ್ಕತ್ತಾ ಮತ್ತು ನೋಯ್ಡಾದಲ್ಲಿರುವ ಸರ್ಕಾರಿ ಟಂಕಸಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ (Mints) ಇವುಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಒಂದು ರೂಪಾಯಿ ನಾಣ್ಯವು 3.76 ಗ್ರಾಂ ತೂಕವಿದ್ದು, ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ ಸ್ಟೇನ್‌ಲೆಸ್ ಸ್ಟೀಲ್‌ನಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.
ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ನಿಮ್ಮ ಕೈಯಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ರೂಪಾಯಿ ನಾಣ್ಯವನ್ನು ಕೇವಲ ಚಿಲ್ಲರೆ ಎಂದು ಕಡೆಗಣಿಸಬೇಡಿ. ಅದರ ಹಿಂದೆ ಸರ್ಕಾರದ ದೊಡ್ಡ ಹೂಡಿಕೆ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರವಿದೆ
