ಬೆಂಗಳೂರು- ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಋತುಮಾನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವೈರಲ್ ಜ್ವರ ಹಾಗೂ ಇತರ ಸೋಂಕುಗಳ ಪ್ರಕರಣಗಳ ನಡುವೆ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಕಾಲು–ಬಾಯಿ ಬೇನೆ (Hand, Foot and Mouth Disease–HFMD) ಪ್ರಕರಣಗಳೂ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಬಗ್ಗೆ ವೈದ್ಯಕೀಯ ವಲಯದಿಂದ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿದೆ.
ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಮುನ್ನೆಚ್ಚರಿಕೆ
ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಐದು ವರ್ಷದೊಳಗಿನ ಮಕ್ಕಳು ಸೋಂಕಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಒಳಗಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇರುವುದರಿಂದ ಪೋಷಕರು ಹಾಗೂ ಶಾಲೆ–ಅಂಗನವಾಡಿ ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿಗಳು ಮುನ್ನೆಚ್ಚರಿಕೆ ವಹಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿದೆ.
ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳು ಮತ್ತು ಕ್ಲಿನಿಕ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಜ್ವರ, ಗಂಟಲು ನೋವು, ಆಹಾರ ಸೇವಿಸಲು ನಿರಾಸಕ್ತಿ ಹಾಗೂ ಚರ್ಮದ ಮೇಲೆ ದದ್ದು–ನೀರುಗುಳ್ಳೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಮಕ್ಕಳು ದಾಖಲಾಗುತ್ತಿರುವುದು ಕಂಡುಬರುತ್ತಿದೆ.
ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಈ ಹಿಂದೆ ಕೂಡ HFMD ಪ್ರಕರಣಗಳ ಏರಿಕೆ ವೈದ್ಯರ ಗಮನಕ್ಕೆ ಬಂದಿತ್ತು. 2024ರ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ ನಗರದಲ್ಲಿನ ಮಕ್ಕಳ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ದಿನಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು ಐದು ಹೊಸ HFMD ಪ್ರಕರಣಗಳು, ವಾರಕ್ಕೆ ಸರಾಸರಿ 35 ಪ್ರಕರಣಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತಿವೆ ಎಂದು ವೈದ್ಯರು ತಿಳಿಸಿದ್ದರು. ಅದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ 2–4 ವರ್ಷದ ಮಕ್ಕಳು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪ್ಲೇಸ್ಕೂಲ್ ಮತ್ತು ಡೇಕೇರ್‌ಗೆ ಹೋಗುವವರು, ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಪಾಯದಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ತಜ್ಞರು ಎಚ್ಚರಿಸಿದ್ದರು.
ಕಾಲು–ಬಾಯಿಯಾದ ನಂತರದ ಲಕ್ಷಣಗಳು
ಜ್ವರದ ಬಳಿಕ ಕೈ–ಕಾಲು, ಬಾಯಿಯಲ್ಲಿ ಗುಳ್ಳೆ
HFMD ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಎಂಟೆರೋವೈರಸ್‌ಗಳ ಗುಂಪಿಗೆ ಸೇರಿದ ವೈರಸ್‌ಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ಸೋಂಕು. ಜ್ವರ, ಗಂಟಲು ನೋವು, ಹಸಿವಿನ ಕೊರತೆ ಮತ್ತು ದೈಹಿಕ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಯ ಬಳಿಕ ಬಾಯಿಯೊಳಗೆ ನೋವಿನಿಂದ ಕೂಡಿದ ಸಣ್ಣ ಗುಳ್ಳೆಗಳು ಅಥವಾ ಹುಣ್ಣುಗಳು ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಕೈಗಳ ಕರತಳ, ಕಾಲುಗಳ ಅಡಿಭಾಗ ಸೇರಿದಂತೆ ದೇಹದ ಇತರ ಭಾಗಗಳಲ್ಲೂ ಕೆಂಪು ದದ್ದು ಅಥವಾ ನೀರುಗುಳ್ಳೆಗಳು ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ.
ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಬಾಯಿಯೊಳಗಿನ ಹುಣ್ಣುಗಳು ನೋವು ಉಂಟುಮಾಡುವುದರಿಂದ ನೀರು ಅಥವಾ ಆಹಾರ ಸೇವನೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗಬಹುದು. ಇದರಿಂದ ನಿರ್ಜಲೀಕರಣ ಉಂಟಾಗದಂತೆ ಪೋಷಕರು ವಿಶೇಷ ಗಮನ ನೀಡಬೇಕು. ಬಹುತೇಕ ಪ್ರಕರಣಗಳು ಸ್ವಯಂ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಬಂದು ಸುಮಾರು 7ರಿಂದ 10 ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಸುಧಾರಿಸುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಮಗುವಿನ ಸ್ಥಿತಿ ಹದಗೆಟ್ಟರೆ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪರೀಕ್ಷೆ ಅಗತ್ಯ.
ಸೋಂಕು ಹರಡುವಿಕೆ
ವೇಗವಾಗಿ ಹರಡುವ ಸೋಂಕು
HFMD ಸೋಂಕು ಹೊಂದಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಲಾಲಾರಸ, ಉಸಿರಾಟದ ಸ್ರಾವ, ಗುಳ್ಳೆಗಳ ದ್ರವ ಹಾಗೂ ಮಲದ ಸಂಪರ್ಕದ ಮೂಲಕ ಹರಡಬಹುದು. ಶಾಲೆ, ಡೇಕೇರ್, ಪ್ಲೇಗ್ರೂಪ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಮಕ್ಕಳ ಸಮೂಹ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ನಿಕಟ ಸಂಪರ್ಕ ಹೆಚ್ಚಿರುವುದರಿಂದ ಸೋಂಕು ವೇಗವಾಗಿ ಹರಡುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ.
ಹೀಗಾಗಿ ಜ್ವರ, ಬಾಯಿಯಲ್ಲಿ ಹುಣ್ಣು ಅಥವಾ ಕೈ–ಕಾಲಿನಲ್ಲಿ ಗುಳ್ಳೆಗಳಿರುವ ಮಗುವನ್ನು ಶಾಲೆ ಅಥವಾ ಡೇಕೇರ್‌ಗೆ ಕಳುಹಿಸದೆ ವೈದ್ಯರ ಸಲಹೆ ಪಡೆಯುವುದು ಸೂಕ್ತ. ಮಕ್ಕಳ ಕೈಗಳನ್ನು ಸಾಬೂನು ಮತ್ತು ನೀರಿನಿಂದ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ತೊಳೆಯಿಸುವುದು, ಆಟಿಕೆಗಳು ಹಾಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಪರ್ಶವಾಗುವ ಮೇಲ್ಮೈಗಳನ್ನು ಸ್ವಚ್ಛವಾಗಿಡುವುದು ಮತ್ತು ಗ್ಲಾಸ್, ಚಮಚ, ಟವೆಲ್‌ನಂತಹ ವೈಯಕ್ತಿಕ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳದಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಮುಖ್ಯ.
HFMD ಅಧ್ಯಯನಗಳು
2022ರಲ್ಲೂ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ HFMD ಗಮನ ಸೆಳೆದಿತ್ತು
ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ HFMD ಹೊಸ ಸಮಸ್ಯೆಯಲ್ಲ. 2022ರ ಏಪ್ರಿಲ್‌ನಿಂದ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ವರೆಗೆ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ಮಾದರಿಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ನಡೆಸಿದ ಆಣ್ವಿಕ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ 82 ಶಂಕಿತ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ 55 ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಎಂಟೆರೋವೈರಸ್ ಪತ್ತೆಯಾಗಿತ್ತು. ಈ ಪೈಕಿ ಸುಮಾರು 65.4% ಪ್ರಕರಣಗಳು ಐದು ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ವಯಸ್ಸಿನ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲೇ ಕಂಡುಬಂದಿದ್ದವು.
ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ಟೈಪ್ ಮಾಡಲಾದ ವೈರಸ್‌ಗಳಲ್ಲಿ Coxsackievirus A16 (CV-A16) ಪ್ರಮುಖವಾಗಿದ್ದು, ನಂತರ Coxsackievirus A6 (CV-A6) ಪತ್ತೆಯಾಗಿತ್ತು. ಕೆಲ ವಯಸ್ಕರಲ್ಲೂ ಸೋಂಕು ಕಂಡುಬಂದಿದ್ದರಿಂದ HFMD ಕೇವಲ ಚಿಕ್ಕ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿರುವ ಸೋಂಕಲ್ಲ ಎಂಬುದೂ ಗಮನಕ್ಕೆ ಬಂದಿದೆ.
2024ರ ಮುಂಗಾರು ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಮಕ್ಕಳ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ HFMD ಪ್ರಕರಣಗಳ ಹೆಚ್ಚಳ ವರದಿಯಾಗಿತ್ತು. ವೈದ್ಯರ ಪ್ರಕಾರ, ತೇವಾಂಶ ಹೆಚ್ಚಿರುವ ಋತುಮಾನ, ಮಕ್ಕಳ ನಿಕಟ ಸಂಪರ್ಕ ಮತ್ತು ಶಾಲೆ–ಡೇಕೇರ್ ವಾತಾವರಣ ಸೋಂಕಿನ ಹರಡುವಿಕೆಗೆ ಅನುಕೂಲ ಮಾಡಿಕೊಡಬಹುದು. ಕೆಲವು ವೈದ್ಯರು ವಾರಕ್ಕೆ 12–15 ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕರಣಗಳನ್ನು ನೋಡುತ್ತಿರುವುದಾಗಿ, ಮತ್ತೊಬ್ಬರು ವಾರಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು 35 ಹೊಸ ಪ್ರಕರಣಗಳವರೆಗೆ ಗಮನಿಸಿದ್ದಾಗಿ ವರದಿಯಾಗಿತ್ತು.
2026ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿಯೂ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ HFMD ಕುರಿತು ದೇಶದ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಆಗಸ್ಟ್ 25ರಂದು ಪ್ರಕಟವಾದ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲೂ ಮುಂಗಾರು ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಚಿಕ್ಕ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ HFMD ಹರಡುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಹೆಚ್ಚಿರುವುದರಿಂದ ಪೋಷಕರು ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ, ಸೋಂಕು ತಡೆಯುವ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸುವಂತೆ ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಮಗುವಿನ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಗುಳ್ಳೆಗಳಿಗೆ ಬೇವಿನ ಸೊಪ್ಪು, ಕೆಮ್ಮಣ್ಣು ಅಥವಾ ಇತರ ಮನೆಮದ್ದುಗಳನ್ನು ಹಚ್ಚಿ ಉಜ್ಜುವುದು ಅಥವಾ ಗುಳ್ಳೆಗಳನ್ನು ಒಡೆಯುವುದು ಸೂಕ್ತವಲ್ಲ. ಗುಳ್ಳೆಗಳನ್ನು ಗಾಯಗೊಳಿಸುವುದರಿಂದ ದ್ವಿತೀಯ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾ ಸೋಂಕಿನ ಅಪಾಯ ಹೆಚ್ಚಬಹುದು.
ಮಗುವಿಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ದ್ರವಪದಾರ್ಥ ನೀಡುವುದು, ಸುಲಭವಾಗಿ ತಿನ್ನಬಹುದಾದ ಮೃದುವಾದ ಆಹಾರ ನೀಡುವುದು ಹಾಗೂ ಜ್ವರ–ನೋವಿನ ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ವೈದ್ಯರ ಸಲಹೆಯಂತೆ ಮಾಡುವುದು ಮುಖ್ಯ. ಯಾವುದೇ ಔಷಧಿ ಅಥವಾ ವಿಶೇಷ ಪೋಷಕಾಂಶವನ್ನು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ, ವೈದ್ಯರ ಸಲಹೆಯಿಲ್ಲದೆ ನೀಡಬಾರದು.
ಮುನ್ನೆಚ್ಚರಿಕೆಯ ಅಗತ್ಯ
ಆತಂಕಕ್ಕಿಂತ ಮುನ್ನೆಚ್ಚರಿಕೆ ಮುಖ್ಯ
HFMD ಹೆಸರೇ ಪೋಷಕರಲ್ಲಿ ಆತಂಕ ಮೂಡಿಸಬಹುದಾದರೂ, ಬಹುತೇಕ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಇದು ಗಂಭೀರವಾಗದೆ ಗುಣಮುಖವಾಗುವ ಸೋಂಕಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಚಿಕ್ಕ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ಕೊರತೆ ಉಂಟಾಗದಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಮತ್ತು ಸೋಂಕು ಮತ್ತೊಬ್ಬರಿಗೆ ಹರಡದಂತೆ ಮುನ್ನೆಚ್ಚರಿಕೆ ವಹಿಸುವುದು ಅತ್ಯಂತ ಮುಖ್ಯ.
ಹೀಗಾಗಿ ಜ್ವರ ಬಂದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮಗುವಿಗೂ HFMD ಎಂದು ಭಾವಿಸುವ ಬದಲು, ಜ್ವರದ ನಂತರ ಕೈ–ಕಾಲು ಹಾಗೂ ಬಾಯಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ವಿಶಿಷ್ಟ ದದ್ದು ಅಥವಾ ಗುಳ್ಳೆಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸುವುದು ಸೂಕ್ತ. ಶಾಲೆಗಳು, ಅಂಗನವಾಡಿಗಳು ಮತ್ತು ಡೇಕೇರ್ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲೂ ಸ್ವಚ್ಛತೆ, ಕೈತೊಳೆಯುವ ಅಭ್ಯಾಸ ಹಾಗೂ ಲಕ್ಷಣಗಳಿರುವ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಇರಿಸುವ ಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಬೇಕಾಗಿದೆ.
ಲಕ್ಷಣಗಳು
ಲಕ್ಷಣಗಳು
ಈ ಲಕ್ಷಣ ಕಂಡರೆ ತಕ್ಷಣ ವೈದ್ಯರನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿ
ನಿರಂತರ ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಜ್ವರ
ಬಾಯಿಯಲ್ಲಿನ ಹುಣ್ಣುಗಳಿಂದ ನೀರು ಕುಡಿಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದಿರುವುದು
ಮೂತ್ರದ ಪ್ರಮಾಣ ಕಡಿಮೆಯಾಗುವುದು ಅಥವಾ ನಿರ್ಜಲೀಕರಣದ ಲಕ್ಷಣಗಳು
ಅತಿಯಾದ ನಿಶ್ಯಕ್ತಿ ಅಥವಾ ಮಂಕುತನ
ಕೈ–ಕಾಲು ಮತ್ತು ಬಾಯಿಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಗುಳ್ಳೆಗಳು ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು
ಮಗುವಿನ ಸಾಮಾನ್ಯ ಚಟುವಟಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹ ಬದಲಾವಣೆ
