ಬೆಂಗಳೂರು- ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸರ್ಕಾರದ ಪ್ರಮುಖ ಐದು ‘ಗ್ಯಾರಂಟಿ’ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗುವ ಅನಿವಾರ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಆರ್ಥಿಕ ಒತ್ತಡದ ನಡುವೆ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಡಿ.ಕೆ. ಶಿವಕುಮಾರ್ ನೇತೃತ್ವದ ಸರ್ಕಾರ ಸರಣಿ ಬೆಲೆ ಏರಿಕೆಗಳ ಮೂಲಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಸಂಗ್ರಹಣೆಗೆ ಮುಂದಾಗಿದೆ ಎಂಬ ಚರ್ಚೆ ರಾಜಕೀಯ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಗಿದೆ.
ನಂದಿನಿ ಹಾಲಿನ ದರ ಲೀಟರ್‌ಗೆ ₹8 ಮತ್ತು ಮೊಸರಿನ ದರ ಲೀಟರ್‌ಗೆ ₹14 ಹೆಚ್ಚಳವಾಗಿರುವ ಬೆನ್ನಲ್ಲೇ, ಬಸ್ ಪ್ರಯಾಣ ದರದಲ್ಲೂ ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಸರಾಸರಿ ಶೇ.35 ಹಾಗೂ ರಾಜ್ಯದಾದ್ಯಂತ ಶೇ.23ರಷ್ಟು ಏರಿಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಆಸ್ತಿ ನೋಂದಣಿ ಶುಲ್ಕ ಪರಿಷ್ಕರಣೆಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯೂ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ, ಒಂದೆಡೆ ಗ್ಯಾರಂಟಿ ಯೋಜನೆಗಳ ಫಲಾನುಭವಿಗಳಿಗೆ ಸೌಲಭ್ಯ ಮುಂದುವರಿದಿದ್ದರೆ, ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರ ಕುಟುಂಬ ಬಜೆಟ್ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಹೊರೆ ಬೀಳುತ್ತಿದೆ ಎಂಬ ಟೀಕೆ ಕೇಳಿಬರುತ್ತಿದೆ.
ಗ್ಯಾರಂಟಿಗಳಿಗೆ ₹51,286 ಕೋಟಿ ಮೀಸಲು
2026-27ನೇ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರ ಐದು ಗ್ಯಾರಂಟಿ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ₹51,286 ಕೋಟಿ ಮೀಸಲಿಟ್ಟಿದೆ. ಸಾಲ ಮರುಪಾವತಿಯನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿದ ಒಟ್ಟು ಸರ್ಕಾರಿ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಇದು ಸುಮಾರು ಶೇ.12ರಷ್ಟಾಗುತ್ತದೆ. ಇದೇ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯದ ಕಂದಾಯ ಕೊರತೆ ₹22,957 ಕೋಟಿ ಹಾಗೂ ವಿತ್ತೀಯ ಕೊರತೆ ₹97,448 ಕೋಟಿ ಇರಲಿದೆ ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಶಾಸಕರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾಮಗಾರಿಗಳಿಗೆ ಅನುದಾನದ ಬೇಡಿಕೆ, ಸರ್ಕಾರದ ವಿವಿಧ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಗಳ ಹೆಚ್ಚಳ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ನಿರ್ವಹಣಾ ವೆಚ್ಚವೂ ಸರ್ಕಾರದ ಆರ್ಥಿಕ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತಿವೆ.
ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ 2028ರ ವಿಧಾನಸಭಾ ಚುನಾವಣೆಗೆ ಕೆಲವೇ ತಿಂಗಳುಗಳಿರುವಾಗ ಕಠಿಣ ಆರ್ಥಿಕ ನಿರ್ಧಾರಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕಿಂತ, ಈಗಲೇ ಬೆಲೆ ಏರಿಕೆಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸುವುದು ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ಹಾನಿಕರ ಎಂಬ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ ಸರ್ಕಾರದಲ್ಲಿರಬಹುದು ಎಂಬ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿದೆ. ಆದರೆ 2027ರಲ್ಲೇ ಕುಟುಂಬಗಳ ದೈನಂದಿನ ಖರ್ಚು ಮತ್ತಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾದರೆ, ಅದರ ಪರಿಣಾಮ ಮುಂದಿನ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲೂ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ.
ಸಾರಿಗೆ ನಿಗಮಗಳಿಗೂ ಭಾರೀ ಆರ್ಥಿಕ ಸಂಕಷ್ಟ
ರಾಜ್ಯದ ನಾಲ್ಕು ರಸ್ತೆ ಸಾರಿಗೆ ನಿಗಮಗಳು ಒಟ್ಟಾರೆ ₹10,200 ಕೋಟಿ ನಷ್ಟ ಅನುಭವಿಸಿವೆ. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 30ರ ವೇಳೆಗೆ ಅವುಗಳ ಮೇಲಿನ ಸಾಲ ಮತ್ತು ಇತರ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಗಳು ₹9,912 ಕೋಟಿಯಷ್ಟಿದ್ದವು.
ಡೀಸೆಲ್ ದರ ಏರಿಕೆ, ಸಿಬ್ಬಂದಿ ವೇತನ, ತುಟ್ಟಿಭತ್ಯೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣಾ ವೆಚ್ಚ ಹೆಚ್ಚಳವೇ ನಷ್ಟಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣ ಎಂದು ಸಾರಿಗೆ ಸಚಿವ ಬೈರತಿ ಸುರೇಶ್ ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ನಿಗಮಗಳ ಒಟ್ಟು ವೆಚ್ಚದ ಸುಮಾರು ಶೇ.80ರಷ್ಟು ಹಣ ಡೀಸೆಲ್ ಮತ್ತು ಸಿಬ್ಬಂದಿಗೆ ಖರ್ಚಾಗುತ್ತಿದೆ. ಡೀಸೆಲ್ ಬೆಲೆ ಲೀಟರ್‌ಗೆ ₹10.47ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿದ್ದು, ವಾರ್ಷಿಕ ಇಂಧನ ವೆಚ್ಚವೇ ಸುಮಾರು ₹5,694 ಕೋಟಿಯಾಗಿದೆ.
‘ಶಕ್ತಿ’ ಯೋಜನೆ ಬಗ್ಗೆ ವಾದ-ಪ್ರತಿವಾದ
ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಉಚಿತ ಬಸ್ ಪ್ರಯಾಣ ಕಲ್ಪಿಸುವ ‘ಶಕ್ತಿ’ ಯೋಜನೆಯಿಂದ ಸಾರಿಗೆ ನಿಗಮಗಳ ಮೇಲಿನ ಆರ್ಥಿಕ ಹೊರೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ ಎಂಬ ಆರೋಪವೂ ಕೇಳಿಬರುತ್ತಿದೆ. ಪ್ರತಿದಿನ ಸುಮಾರು 74.4 ಲಕ್ಷ ಮಹಿಳೆಯರು ಉಚಿತವಾಗಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸುತ್ತಿರುವ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣ ದರದ ಆದಾಯದ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗ ಪುರುಷ ಪ್ರಯಾಣಿಕರಿಂದ ಬರುತ್ತಿದೆ.
ಸರ್ಕಾರ ಇದುವರೆಗೆ ‘ಶಕ್ತಿ’ ಯೋಜನೆಯಡಿ ₹16,589 ಕೋಟಿ ಪಾವತಿಸಿದ್ದು, ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ಸುಮಾರು ₹5,300 ಕೋಟಿಯ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ ಇದೆ ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ನಾಲ್ಕು ಸಾರಿಗೆ ನಿಗಮಗಳಿಗೆ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಬರಬೇಕಿರುವ ಒಟ್ಟು ಬಾಕಿ ₹6,362 ಕೋಟಿ ಮಾತ್ರ ಎಂದು ಸಚಿವ ಬೈರತಿ ಸುರೇಶ್ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.
ಇದನ್ನು ಕೇಂದ್ರ ಸಚಿವ ಎಚ್.ಡಿ. ಕುಮಾರಸ್ವಾಮಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಡೀಸೆಲ್ ದರ ಏರಿಕೆಯ ನಂತರ ಸಾರಿಗೆ ನಿಗಮಗಳ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವೆಚ್ಚ ಎಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ‘ಶಕ್ತಿ’ ಯೋಜನೆಯಡಿ ಎಷ್ಟು ಹಣ ಬಾಕಿಯಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಸರ್ಕಾರ ಶ್ವೇತಪತ್ರದ ಮೂಲಕ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಅವರು ಆಗ್ರಹಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಗ್ಯಾರಂಟಿ ಕಡಿತ ಮಾಡಿದರೆ ರಾಜಕೀಯ ಅಪಾಯ
ರಾಜಕೀಯ ವಿಶ್ಲೇಷಕರ ಪ್ರಕಾರ, ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ಗೆ ಗ್ಯಾರಂಟಿ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಕಡಿತಗೊಳಿಸುವುದು ಸುಲಭದ ನಿರ್ಧಾರವಲ್ಲ. 2023ರ ವಿಧಾನಸಭಾ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಈ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಮುಖ ಚುನಾವಣಾ ಭರವಸೆಯಾಗಿ ಮುಂದಿಟ್ಟಿತ್ತು. ಅದರಲ್ಲೂ ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಫಲಾನುಭವಿಗಳ ವರ್ಗ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿದೆ.
ಹೀಗಾಗಿ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಕಡಿತಗೊಳಿಸಿದರೆ ‘ಕೊಟ್ಟ ಮಾತನ್ನು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ’ ಎಂಬ ಆರೋಪವನ್ನು ಬಿಜೆಪಿ ಮತ್ತು ಜೆಡಿಎಸ್‌ಗಳು ಚುನಾವಣಾ ಅಸ್ತ್ರವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ. ಈ ಕಾರಣದಿಂದಲೇ ಗ್ಯಾರಂಟಿಗಳನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗಲು ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಹಣಕಾಸು ಸಂಪನ್ಮೂಲವನ್ನು ಬೇರೆ ಮಾರ್ಗಗಳಿಂದ ಸಂಗ್ರಹಿಸುವ ಅನಿವಾರ್ಯತೆ ಸರ್ಕಾರದ ಮೇಲಿದೆ ಎಂಬ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಇದೆ.
ಜಿಬಿಎ, ಪಂಚಾಯತ್ ಚುನಾವಣೆಗಳಲ್ಲೇ ಮೊದಲ ಪರೀಕ್ಷೆ
ಬೆಲೆ ಏರಿಕೆಯ ರಾಜಕೀಯ ಪರಿಣಾಮ 2028ರ ವಿಧಾನಸಭಾ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಅದಕ್ಕೂ ಮುನ್ನ ನಡೆಯಲಿರುವ ಜಿಬಿಎ ಮತ್ತು ಪಂಚಾಯತ್ ಚುನಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿಯೇ ಗೋಚರಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ. ಸಾರಿಗೆ, ಹಾಲು, ಆಹಾರ ಮತ್ತು ವಸತಿ ವೆಚ್ಚಗಳು ನೇರವಾಗಿ ಕುಟುಂಬಗಳ ಮಾಸಿಕ ಬಜೆಟ್‌ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿರುವುದರಿಂದ, ಬೆಲೆ ಏರಿಕೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮತದಾರರ ಮೇಲೆ ತಕ್ಷಣದ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ.
ಇದರಿಂದಾಗಿ ಸರ್ಕಾರದ ಮುಂದಿರುವ ಸವಾಲು ಒಂದೇ—ಗ್ಯಾರಂಟಿ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗಬೇಕೇ, ಅಥವಾ ಅವುಗಳ ಆರ್ಥಿಕ ಹೊರೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಕೆಲವು ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆ ಮಾಡಬೇಕೇ? ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದರೆ ಹಣಕಾಸಿನ ಒತ್ತಡ ಹೆಚ್ಚಾಗಬಹುದು; ಕಡಿತ ಮಾಡಿದರೆ ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ಗೆ ಹಿನ್ನಡೆಯಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ.
ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ, ಗ್ಯಾರಂಟಿ ಯೋಜನೆಗಳ ಸಾಮಾಜಿಕ-ರಾಜಕೀಯ ಲಾಭ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಆರ್ಥಿಕ ವೆಚ್ಚದ ನಡುವೆ ಸರ್ಕಾರ ಸಮತೋಲನ ಸಾಧಿಸಬೇಕಾದ ಅನಿವಾರ್ಯತೆ ಎದುರಾಗಿದೆ. ಈಗ ಜಾರಿಯಾಗುತ್ತಿರುವ ಬೆಲೆ ಏರಿಕೆಗಳು ಸರ್ಕಾರದ ಆರ್ಥಿಕ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಭಾಗವೇ ಅಥವಾ ಚುನಾವಣಾ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರದ ಭಾಗವೇ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಜನರ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯೇ ಉತ್ತರ ನೀಡಲಿದೆ.
