ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡ ಎಲ್.ಕೆ. ಅಡ್ವಾಣಿ

ನವದೆಹಲಿ-ಬಿಜೆಪಿಯ ಹಿರಿಯ ನಾಯಕ ಎಲ್.ಕೆ. ಅಡ್ವಾಣಿ ಅವರಿಗೆ ನವೆಂಬರ್ 8ರಂದು 99 ವರ್ಷ ತುಂಬಲಿರುವ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ, 1995ರ ಗುಜರಾತ್ ರಾಜಕೀಯ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅವರು ನೀಡಿದ್ದ ಸಂದರ್ಶನವೊಂದು ಮತ್ತೆ ಚರ್ಚೆಗೆ ಬಂದಿದೆ.

India Todayಯ 1995ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 31ರ ಸಂಚಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿದ್ದ ಈ ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ, ಗುಜರಾತ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಿಜೆಪಿ ಸರ್ಕಾರವೇ ಪತನದ ಅಂಚಿಗೆ ತಲುಪಿದ್ದ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳ ಕುರಿತು ಅಡ್ವಾಣಿ ಅವರು ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಮಾತನಾಡಿದ್ದರು.

ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಗುಜರಾತ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಿಜೆಪಿ ಸರ್ಕಾರದೊಳಗಿನ ಅಸಮಾಧಾನ ತೀವ್ರಗೊಂಡಿತ್ತು. ಪಕ್ಷದ ಶಾಸಕರಲ್ಲಿನ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳು ಸರ್ಕಾರದ ಸ್ಥಿರತೆಯನ್ನೇ ಪ್ರಶ್ನಿಸುವ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ತಲುಪಿದ್ದವು. ಪಕ್ಷದ ಸಂಘಟನಾ ಶಿಸ್ತು ಮತ್ತು ಆಂತರಿಕ ಏಕತೆಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದ ಬಿಜೆಪಿಗೆ ಇದು ದೊಡ್ಡ ರಾಜಕೀಯ ಪರೀಕ್ಷೆಯಾಗಿತ್ತು.

ಈ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ ತೀವ್ರತೆಯನ್ನು ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲು ವಿಫಲವಾದ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಅಡ್ವಾಣಿ ನೇರವಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಪಕ್ಷದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದ ಅವರು, ಗುಜರಾತ್ ಅನ್ನು ಲೋಕಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ, ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳಿಗೆ ತಾವೇ ಜವಾಬ್ದಾರರು ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರು. ತಮ್ಮ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಬದಲು, ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಮೊದಲೇ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದಿರುವುದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿರುವುದು ಆ ಸಂದರ್ಶನದ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶವಾಗಿತ್ತು.

ಅದೇ ವೇಳೆ, ಗುಜರಾತ್ ಸರ್ಕಾರದ ವಿರುದ್ಧದ ಅಸಮಾಧಾನವು ಕೇವಲ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಕೇಶುಭಾಯಿ ಪಟೇಲ್ ಅವರ ವಿರುದ್ಧವಷ್ಟೇ ಇರಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ಅಡ್ವಾಣಿ ವಿವರಿಸಿದ್ದರು. ಸರ್ಕಾರ ರಚನೆಯಾಗುವ ಮೊದಲಿನಿಂದಲೂ ಕೆಲವು ಅಸಮಾಧಾನಗಳಿದ್ದವು. ಪಕ್ಷದ ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾಗಿದ್ದ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ವಿರುದ್ಧವೂ ಅಸಮಾಧಾನದ ಒಂದು ಭಾಗ ನಿರ್ದೇಶಿತವಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಅವರು ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ್ದರು.

ಆದರೆ, ಮೋದಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಪಕ್ಷದ ನಾಯಕರ ವಿರುದ್ಧ ಬಂದ ದೂರುಗಳನ್ನು ಕೇಂದ್ರ ನಾಯಕತ್ವ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಿತ್ತು ಎಂಬುದನ್ನು ಅಡ್ವಾಣಿ ತಳ್ಳಿಹಾಕಿದ್ದರು. ಸಂಘಟನಾ ಚುನಾವಣೆಗಳ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅಗತ್ಯ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಆಗಬಹುದು ಎಂಬ ನಿರೀಕ್ಷೆ ತಮ್ಮಲ್ಲಿತ್ತು ಎಂದು ಅವರು ವಿವರಿಸಿದ್ದರು.

‘ಕುಟುಂಬದಂತೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೆವು’

ಬಿಜೆಪಿಯ ಆಂತರಿಕ ಕಾರ್ಯವೈಖರಿಯನ್ನು ವಿವರಿಸುವಾಗ ಅಡ್ವಾಣಿ, ಪಕ್ಷವು ವಾಣಿಜ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಯಂತೆ ಅಲ್ಲ, “ಕುಟುಂಬದಂತೆ” ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿತ್ತು ಎಂಬ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡಿದ್ದರು. ಪರಸ್ಪರ ನಂಬಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ಸಂಘಟನೆ ಸಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಕಾರಣ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ದೊಡ್ಡದಾಗುವವರೆಗೂ ಅವುಗಳ ತೀವ್ರತೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಅವರ ವಿವರಣೆಯ ಸಾರವಾಗಿತ್ತು.

ಇದು ಅವರ ಪಾಲಿಗೆ ಕೇವಲ ರಾಜಕೀಯ ಸಮರ್ಥನೆಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಮೊದಲೇ ಗುರುತಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದಿರುವುದು ತಪ್ಪು ಎಂದು ಅವರು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಇದೇ ಕಾರಣಕ್ಕೆ 1995ರ ಗುಜರಾತ್ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು, ಬಿಜೆಪಿಯ ಸಂಘಟನಾ ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ನಾಯಕತ್ವದ ನಿರ್ಧಾರ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕೆ ಎದುರಾದ ಮಹತ್ವದ ಪರೀಕ್ಷೆಯಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು.

ಸರ್ಕಾರ ಉಳಿದರೂ ಸಂಕಷ್ಟದ ಗಾಯ ಉಳಿಯಿತು

ಅಕ್ಟೋಬರ್ 7ರಂದು ಗುಜರಾತ್ ವಿಧಾನಸಭೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಬಿಜೆಪಿ ಶಾಸಕರು ಸರ್ಕಾರದ ಪರವಾಗಿ ಒಗ್ಗಟ್ಟಿನಿಂದ ಮತ ಚಲಾಯಿಸಿದ ಬಳಿಕ ತಕ್ಷಣದ ರಾಜಕೀಯ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ತಣ್ಣಗಾಯಿತು. ಅಡ್ವಾಣಿ ಇದನ್ನು ವಿಜಯೋತ್ಸವದಂತೆ ಬಣ್ಣಿಸುವ ಬದಲು, “ನಿರಾಳತೆ” ಎಂದು ವಿವರಿಸಿದ್ದರು. ಏಕೆಂದರೆ ಇಂತಹ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಪಕ್ಷದೊಳಗೆ ಉಂಟಾಗಿರುವುದೇ ಸಂತೋಷದ ವಿಷಯವಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಅವರ ನಿಲುವಾಗಿತ್ತು.

ಅವರ ಮಾತುಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ರಾಜಕೀಯ ಸಂದೇಶವೂ ಇತ್ತು. ಗುಜರಾತ್‌ನ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ಬಿಜೆಪಿಯನ್ನು ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದ್ದರೂ, ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಪಕ್ಷದ ಭವಿಷ್ಯದ ಅವಕಾಶಗಳ ಮೇಲೆ ಅದು ಶಾಶ್ವತ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬ ವಿಶ್ವಾಸವನ್ನು ಅವರು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದರು.

ಇಂದಿನ ರಾಜಕೀಯಕ್ಕೆ ಏನು ಹೇಳುತ್ತದೆ?

ಮೂರು ದಶಕಗಳ ಹಿಂದಿನ ಈ ಸಂದರ್ಶನದ ಮಹತ್ವ ಇಂದಿನ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿಯೂ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಯಾವುದೇ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷ ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಎದುರಾಗುವ ಆಂತರಿಕ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯ, ನಾಯಕತ್ವದ ವಿರುದ್ಧದ ಅಸಮಾಧಾನ ಮತ್ತು ಸಂಘಟನಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ—ಈ ಮೂರು ಅಂಶಗಳು ಪಕ್ಷದ ಸ್ಥಿರತೆಯನ್ನು ಹೇಗೆ ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತವೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ 1995ರ ಗುಜರಾತ್ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ.

ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಗಮನಾರ್ಹ ಸಂಗತಿಯೆಂದರೆ, ಅಡ್ವಾಣಿ ಅವರು ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ ಹೊಣೆಯನ್ನು ಕೇವಲ ಕೆಳಮಟ್ಟದ ನಾಯಕರ ಮೇಲೆ ಹೊರಿಸದೆ, ಪಕ್ಷದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ತಮ್ಮದೇ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪುಗಳನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವ ನಾಯಕತ್ವದ ಶೈಲಿ ಮತ್ತು ಸಂಘಟನಾ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುವ ವಿಧಾನಗಳ ಕುರಿತು ಈ ಸಂದರ್ಶನ ಇಂದಿಗೂ ಚರ್ಚೆಗೆ ಗ್ರಾಸವಾಗುತ್ತದೆ.

1995ರಲ್ಲಿ ಗುಜರಾತ್ ಬಿಜೆಪಿ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಉಳಿಸುವುದು ತಕ್ಷಣದ ಗುರಿಯಾಗಿದ್ದರೂ, ಅಡ್ವಾಣಿ ಅವರ ಸಂದರ್ಶನದ ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಮಹತ್ವ ಬೇರೆಯೇ ಇದೆ. ಅದು “ಪಕ್ಷದೊಳಗಿನ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದು, ಅದರ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಮತ್ತು ಸಂಕಷ್ಟದಿಂದ ಸಂಘಟನೆಯನ್ನು ಪುನರ್‌ನಿರ್ಮಿಸುವುದು” ಎಂಬ ಮೂರು ಹಂತಗಳ ರಾಜಕೀಯ ಪಾಠವನ್ನು ಮುಂದಿಡುತ್ತದೆ.

ಹೀಗಾಗಿ, ಅಡ್ವಾಣಿ ಅವರ 99ನೇ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದ ಮುನ್ನ ಮತ್ತೆ ಮುನ್ನೆಲೆಗೆ ಬಂದಿರುವ 1995ರ ಈ ಸಂದರ್ಶನ ಕೇವಲ ಹಳೆಯ ರಾಜಕೀಯ ಘಟನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ದಾಖಲೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ; ಬಿಜೆಪಿಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಒಂದು ನಿರ್ಣಾಯಕ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಪಕ್ಷದ ಹಿರಿಯ ನಾಯಕತ್ವವು ತನ್ನದೇ ವೈಫಲ್ಯವನ್ನು ಹೇಗೆ ಎದುರಿಸಿತ್ತು ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಐತಿಹಾಸಿಕ ದಾಖಲೆ ಕೂಡ ಆಗಿದೆ.