ಗಣೇಶ ಚತುರ್ಥಿ ಬಂದರೆ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಕೇಳಿಬರುವ ಜನಪ್ರಿಯ ಘೋಷಣೆ “ಗಣಪತಿ ಬಪ್ಪ ಮೋರೆಯಾ..!”. ಗಣಪತಿ ಮೂರ್ತಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪನೆ, ಪೂಜೆ, ಮೆರವಣಿಗೆ ಹಾಗೂ ವಿಸರ್ಜನೆ ವೇಳೆ ಭಕ್ತರು ಉತ್ಸಾಹದಿಂದ ಈ ಘೋಷಣೆ ಕೂಗುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ‘ಬಪ್ಪ’ ಎಂದರೇನು? ‘ಮೋರೆಯಾ’ ಎಂಬ ಪದ ಗಣಪತಿಯ ಹೆಸರಿನೊಂದಿಗೆ ಹೇಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡಿತು? ಎಂಬ ಕುತೂಹಲ ಹಲವರಲ್ಲಿದೆ.
‘ಬಪ್ಪ’ ಎಂದರೆ ಏನು?
‘ಬಪ್ಪ’ ಎಂಬುದು ಭಕ್ತರು ಗಣಪತಿಯನ್ನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಕರೆಯುವ ಪದ. ತಂದೆಯಂತೆ ಕಾಪಾಡುವ, ತಮ್ಮ ಕಷ್ಟಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವ ಪ್ರೀತಿಯ ದೇವರು ಎಂಬ ಭಾವನೆಯಿಂದ ಗಣಪತಿಯನ್ನು ‘ಬಪ್ಪ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
‘ಮೋರೆಯಾ’ ಹಿಂದೆ ಯಾರಿದ್ದಾರೆ?
‘ಮೋರೆಯಾ’ ಎಂಬುದು ಸಂತ ಮೋರಯಾ ಗೋಸಾವಿ ಅವರ ಹೆಸರಿನೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ ಎಂಬುದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಐತಿಹ್ಯ. ಮೋರಯಾ ಗೋಸಾವಿ ಗಣಪತಿಯ ಪರಮ ಭಕ್ತರಾಗಿದ್ದರು. ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಪುಣೆಯ ಸಮೀಪದ ಚಿಂಚವಾಡ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಗಣಪತಿ ಭಕ್ತಿಯ ಪ್ರಸಾರದಲ್ಲಿ ಅವರ ಪಾತ್ರ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿದೆ.
ಮೋರಯಾ ಗೋಸಾವಿಯವರ ಗಣಪತಿ ಭಕ್ತಿಯಿಂದಾಗಿ ಅವರ ಹೆಸರು ಗಣಪತಿಯ ಜಯಘೋಷದೊಂದಿಗೆ ಬೆಸೆದುಕೊಂಡಿತು ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಇದೆ. ಹೀಗಾಗಿ “ಗಣಪತಿ ಬಪ್ಪ ಮೋರೆಯಾ” ಎಂಬ ಘೋಷಣೆ ಭಕ್ತಿ, ಪರಂಪರೆ ಮತ್ತು ಗಣಪತಿ ಆರಾಧನೆಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ.
ಗಣಪತಿ ಬಪ್ಪಾ ಮೋರಿಯಾ ಎಂದು ಕೂಗುವುದೇಕೆ..?
ಗಣೇಶ ಚತುರ್ಥಿ ಬಂದರೆ ಎಲ್ಲೆಡೆ “ಗಣಪತಿ ಬಪ್ಪಾ ಮೋರಿಯಾ” ಎಂಬ ಘೋಷಣೆ ಮೊಳಗುತ್ತದೆ. ಗಣಪತಿ ಮೂರ್ತಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪನೆ, ಮೆರವಣಿಗೆ ಹಾಗೂ ವಿಸರ್ಜನೆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಂತೂ ಭಕ್ತರು ಭಕ್ತಿಭಾವದಿಂದ ಈ ಘೋಷಣೆ ಕೂಗುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಗಣಪತಿಯ ಹೆಸರಿನೊಂದಿಗೆ ‘ಮೋರಿಯಾ’ ಎಂಬ ಪದ ಹೇಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡಿತು ಎಂಬುದು ಹಲವರಿಗೆ ತಿಳಿದಿಲ್ಲ. ಇದರ ಹಿಂದೆ ಸಂತ ಮೋರಿಯಾ ಗೋಸಾವಿಯವರ ಕುರಿತಾದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕಥೆಯೊಂದು ಇದೆ.
15ನೇ ಶತಮಾನದ ಗಣಪತಿ ಭಕ್ತ ಮೋರಿಯಾ ಗೋಸಾವಿ
ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಐತಿಹ್ಯದ ಪ್ರಕಾರ, 15ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಮೋರಿಯಾ ಗೋಸಾವಿ ಎಂಬ ಗಣಪತಿಯ ಪರಮ ಭಕ್ತರಿದ್ದರು. ಅವರು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಪುಣೆ ಸಮೀಪದ ಚಿಂಚ್ವಾಡ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಗಣಪತಿಯ ಮೇಲೆ ಅಪಾರ ಭಕ್ತಿ ಹೊಂದಿದ್ದ ಅವರು ಪ್ರತಿದಿನ ಚಿಂಚ್ವಾಡ್ನಿಂದ ಮೊರೆಗಾಂವ್ಗೆ ತೆರಳಿ ಗಣೇಶನನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ.
ಒಂದು ದಿನ ಮೋರಿಯಾ ಗೋಸಾವಿಯವರು ನಿದ್ರೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಗಣಪತಿ ಅವರ ಕನಸಿನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡನೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ತಮ್ಮ ವಿಗ್ರಹವು ಸಮೀಪದ ನದಿಯಲ್ಲಿ ಇರುವುದಾಗಿ ತಿಳಿಸಿದ ಗಣಪತಿ, ಅದನ್ನು ಹೊರತೆಗೆದು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸುವಂತೆ ಸೂಚಿಸಿದನೆಂಬುದು ನಂಬಿಕೆ.
ನದಿಯಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕ ಗಣೇಶನ ವಿಗ್ರಹ
ಕನಸಿನಲ್ಲಿ ಗಣಪತಿ ನೀಡಿದ ಸಂದೇಶದ ಸತ್ಯಾಸತ್ಯತೆಯನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಲು ಮೋರಿಯಾ ಗೋಸಾವಿ ನದಿಯ ಬಳಿಗೆ ತೆರಳಿದರು. ಅಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಗಣಪತಿ ತಿಳಿಸಿದಂತೆ ಗಣೇಶನ ವಿಗ್ರಹವೊಂದು ದೊರೆಯಿತು ಎಂದು ಐತಿಹ್ಯ ಹೇಳುತ್ತದೆ.
ಈ ಘಟನೆ ಸ್ಥಳೀಯರಲ್ಲಿ ಅಚ್ಚರಿ ಮೂಡಿಸಿತು. ಮೋರಿಯಾ ಗೋಸಾವಿಯವರ ಗಣಪತಿ ಭಕ್ತಿ ಹಾಗೂ ಅವರಿಗೆ ದೊರೆತ ದೈವಾನುಗ್ರಹದ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದುಕೊಂಡ ಅನೇಕರು ಅವರ ದರ್ಶನ ಪಡೆಯಲು ಚಿಂಚ್ವಾಡ್ಗೆ ಬರಲಾರಂಭಿಸಿದರು.
‘ಮೋರಿಯಾ’ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಗಣಪತಿ ಘೋಷಣೆಯ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದು ಹೇಗೆ?
ಮೋರಿಯಾ ಗೋಸಾವಿಯವರು ಗಣಪತಿಯ ಪರಮ ಭಕ್ತರಾಗಿದ್ದರಿಂದ ಅವರ ಹೆಸರು ಗಣಪತಿ ಆರಾಧನೆಯೊಂದಿಗೆ ಬೆಸೆದುಕೊಂಡಿತು ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಇದೆ. ಅವರ ಭಕ್ತಿಯನ್ನು ಗೌರವಿಸಿ ಭಕ್ತರು “ಮೋರಿಯಾ” ಎಂದು ಘೋಷಣೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಈ ಘೋಷಣೆ “ಗಣಪತಿ ಬಪ್ಪಾ ಮೋರಿಯಾ” ಎಂಬ ಜನಪ್ರಿಯ ಜಯಘೋಷವಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡಿತು. ಗಣಪತಿ ವಿಸರ್ಜನೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಭಕ್ತರು “ಗಣಪತಿ ಬಪ್ಪಾ ಮೋರಿಯಾ, ಮುಂದಿನ ವರ್ಷ ಬೇಗ ಬಾ” ಎಂದು ಕೂಗುವುದು ಕೂಡ ಇದೇ ಭಕ್ತಿಪರಂಪರೆಯ ಭಾಗವಾಗಿದೆ.
ಹೀಗಾಗಿ “ಗಣಪತಿ ಬಪ್ಪಾ ಮೋರಿಯಾ” ಎನ್ನುವುದು ಕೇವಲ ಘೋಷಣೆಯಲ್ಲ. ಗಣಪತಿಯ ಮೇಲಿನ ಅಪಾರ ಭಕ್ತಿ ಹಾಗೂ ಸಂತ ಮೋರಿಯಾ ಗೋಸಾವಿಯವರ ಗಣೇಶ ಆರಾಧನೆಯೊಂದಿಗೆ ಬೆಸೆದುಕೊಂಡಿರುವ ಶತಮಾನಗಳ ಹಳೆಯ ಪರಂಪರೆಯ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿದೆ.
ವಿಸರ್ಜನೆ ವೇಳೆ ಏಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಕೂಗುತ್ತಾರೆ?
ಗಣಪತಿ ವಿಸರ್ಜನೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ “ಗಣಪತಿ ಬಪ್ಪ ಮೋರೆಯಾ, ಮುಂದಿನ ವರ್ಷ ಬೇಗ ಬಾ” ಎಂಬ ಭಾವನೆಯೊಂದಿಗೆ ಭಕ್ತರು ಘೋಷಣೆ ಕೂಗುತ್ತಾರೆ. ಅಂದರೆ, ಬಪ್ಪನಿಗೆ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ವಿದಾಯ ಹೇಳುತ್ತಾ ಮತ್ತೆ ಮುಂದಿನ ವರ್ಷ ನಮ್ಮ ಮನೆಗೆ ಬಾ ಎಂಬ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವ ಪರಂಪರೆಯಾಗಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ “ಗಣಪತಿ ಬಪ್ಪ ಮೋರೆಯಾ” ಕೇವಲ ಘೋಷಣೆಯಲ್ಲ; ಗಣಪತಿಯ ಮೇಲಿನ ಭಕ್ತಿ, ಸಂತ ಮೋರಯಾ ಗೋಸಾವಿಯವರ ಭಕ್ತಿಪರಂಪರೆ ಮತ್ತು ಬಪ್ಪನೊಂದಿಗೆ ಭಕ್ತರ ಆತ್ಮೀಯ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಸಾರುವ ಜನಪ್ರಿಯ ಜಯಘೋಷವಾಗಿದೆ.
