ನವದೆಹಲಿ/ಮುಂಬೈ- ಅಮೆರಿಕನ್ ಡಾಲರ್ ಎದುರು ಭಾರತೀಯ ರೂಪಾಯಿ ₹95ರ ಗಡಿ ದಾಟಿರುವುದು ಕೇವಲ ವಿದೇಶಿ ವಿನಿಮಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಒಂದು ಅಂಕಿ-ಅಂಶವಲ್ಲ. ವಿದೇಶ ಪ್ರವಾಸಕ್ಕೆ ತೆರಳುವ ಕುಟುಂಬಗಳು, ವಿದೇಶದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು, ಆಮದುದಾರರು ಮತ್ತು ಡಾಲರ್‌ನಲ್ಲಿ ಪಾವತಿ ಮಾಡುವ ಭಾರತೀಯರಿಗೆ ಇದರ ಪರಿಣಾಮ ನೇರವಾಗಿ ಗೋಚರಿಸುತ್ತಿದೆ.
ಆದರೆ ಇಂದಿನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಕೇವಲ “ರೂಪಾಯಿ ಕುಸಿತ” ಎಂದು ನೋಡುವುದೂ ಸರಿಯಲ್ಲ. ಆಗಸ್ಟ್ 21ರಂದು ರೂಪಾಯಿ ಸುಮಾರು ₹95.65–₹95.70ರ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ವಹಿವಾಟು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದು, ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ನಿರಂತರ ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶದ ಮೂಲಕ ಕುಸಿತದ ವೇಗವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತಿದೆ. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕಚ್ಚಾ ತೈಲದ ಏರಿಕೆ, ಪಶ್ಚಿಮ ಏಷ್ಯಾದ ಭೌಗೋಳಿಕ-ರಾಜಕೀಯ ಉದ್ವಿಗ್ನತೆ, ಆಮದುದಾರರ ಡಾಲರ್ ಬೇಡಿಕೆ ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಬಡ್ಡಿದರಗಳ ಅನಿಶ್ಚಿತತೆ ರೂಪಾಯಿಗೆ ಒತ್ತಡ ಮುಂದುವರಿಸುತ್ತಿವೆ.
ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರ ಮೇಲೆ ನೇರ ಪರಿಣಾಮ
₹95ಕ್ಕೆ $1 — ಸಾಮಾನ್ಯ ಭಾರತೀಯನಿಗೆ ಇದರ ಅರ್ಥವೇನು?
ಒಂದು ಕುಟುಂಬವು ವಿದೇಶ ಪ್ರವಾಸಕ್ಕಾಗಿ $5,000 ಖರೀದಿಸಬೇಕೆಂದು ಊಹಿಸೋಣ. ಡಾಲರ್ ₹95ರಷ್ಟಿದ್ದರೆ ಅದಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು ₹4.75 ಲಕ್ಷ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಇದೇ ಡಾಲರ್ ₹83ರಷ್ಟಿದ್ದಾಗ ಅದೇ ಮೊತ್ತಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು ₹4.15 ಲಕ್ಷ ಸಾಕಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಅಂದರೆ ಕೇವಲ ವಿನಿಮಯ ದರದ ಬದಲಾವಣೆಯಿಂದಲೇ ಸುಮಾರು ₹60,000 ಹೆಚ್ಚುವರಿ ವೆಚ್ಚವಾಗುತ್ತದೆ.
ವಿದೇಶದಲ್ಲಿ ಓದುತ್ತಿರುವ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಪರಿಣಾಮ ಇನ್ನಷ್ಟು ಗಂಭೀರ. ಬೋಧನಾ ಶುಲ್ಕ, ಬಾಡಿಗೆ, ವಿಮೆ ಮತ್ತು ದೈನಂದಿನ ಜೀವನ ವೆಚ್ಚಗಳು ಡಾಲರ್ ಅಥವಾ ಇತರ ವಿದೇಶಿ ಕರೆನ್ಸಿಯಲ್ಲಿ ನಿಗದಿಯಾಗಿರುವುದರಿಂದ ರೂಪಾಯಿ ದುರ್ಬಲವಾದಷ್ಟೂ ಭಾರತೀಯ ಕುಟುಂಬದ ರೂಪಾಯಿ ವೆಚ್ಚ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ.
ಇದರಿಂದ ವಿದೇಶಿ ಕರೆನ್ಸಿ ಖರೀದಿಸುವ ಗ್ರಾಹಕರು ಈಗ ದರಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಗಮನಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಒಂದೇ ಬಾರಿಗೆ ದೊಡ್ಡ ಮೊತ್ತ ಖರೀದಿಸುವ ಬದಲು ಹಂತ ಹಂತವಾಗಿ ವಿದೇಶಿ ಕರೆನ್ಸಿ ಖರೀದಿಸುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯೂ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ವಿದೇಶಿ ವಿನಿಮಯ ಕ್ಷೇತ್ರದ ತಜ್ಞರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.
ರೂಪಾಯಿ ಕುಸಿತಕ್ಕೆ ತೈಲ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣ
ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣ ತೈಲ
ಭಾರತದ ರೂಪಾಯಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಬಾಹ್ಯ ಅಪಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಕಚ್ಚಾ ತೈಲ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿದೆ. ಆಗಸ್ಟ್ 21ರಂದು ಬ್ರೆಂಟ್ ಕಚ್ಚಾ ತೈಲ ಸುಮಾರು $93.5ರ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿತ್ತು. ಪಶ್ಚಿಮ ಏಷ್ಯಾದ ಸಂಘರ್ಷ ಮತ್ತು ತೈಲ ಪೂರೈಕೆಯ ಕುರಿತ ಆತಂಕಗಳು ಬೆಲೆಗಳನ್ನು ಮೇಲಕ್ಕೆ ತಳ್ಳುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ ಭಾರತದಂತಹ ದೊಡ್ಡ ತೈಲ ಆಮದುದಾರ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಡಾಲರ್ ಬೇಡಿಕೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ.
ತೈಲ ಬೆಲೆ ಏರಿದಾಗ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಅದೇ ಪ್ರಮಾಣದ ತೈಲ ಆಮದು ಮಾಡಲು ಹೆಚ್ಚು ಡಾಲರ್ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ಡಾಲರ್‌ಗೆ ಬೇಡಿಕೆ ಹೆಚ್ಚಿ ರೂಪಾಯಿಯ ಮೇಲೆ ಒತ್ತಡ ಬೀಳುತ್ತದೆ. ಇದರ ಮತ್ತೊಂದು ಪರಿಣಾಮ ದೇಶೀಯ ಇಂಧನ ಬೆಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಆಮದು ವೆಚ್ಚಗಳ ಮೂಲಕ ಹಣದುಬ್ಬರದ ಮೇಲೂ ಬೀಳಬಹುದು.
RBI ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶ ಮತ್ತು ವಿದೇಶಿ ಮೀಸಲು ಸ್ಥಿತಿ
RBI ಕೈಕಟ್ಟಿ ಕುಳಿತಿಲ್ಲ
ರೂಪಾಯಿ ₹95–₹96ರ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಒತ್ತಡಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದರೂ ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಿಂದ ದೂರ ಉಳಿದಿಲ್ಲ.
ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಮೂಲಗಳ ಪ್ರಕಾರ, RBI ಕಳೆದ ಎರಡು ವಾರಗಳಿಂದ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ಸರ್ಕಾರಿ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳ ಮೂಲಕ ಡಾಲರ್ ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ರೂಪಾಯಿಯ ಕುಸಿತದ ವೇಗವನ್ನು ತಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ಆಗಸ್ಟ್ 21ರಂದು ಕೂಡ ರೂಪಾಯಿ ಸುಮಾರು ₹95.69ರ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿತ್ತು.
ಆದರೆ RBIಯ ಉದ್ದೇಶ ರೂಪಾಯಿಯನ್ನು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಹಳೆಯ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ—ಉದಾಹರಣೆಗೆ ₹83–₹85—ಮತ್ತೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುವುದು ಎನ್ನುವುದಕ್ಕಿಂತ, ಅತಿಯಾದ ಏಕಾಏಕಿ ಕುಸಿತ ಮತ್ತು ಅಸ್ಥಿರತೆಯನ್ನು ತಡೆಯುವುದು ಎಂಬುದೇ ಹೆಚ್ಚು ವಾಸ್ತವಿಕ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಾಗಿದೆ.
ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ಅಂತ್ಯದವರೆಗೆ ₹94.50–₹96ರ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ರೂಪಾಯಿ ವಹಿವಾಟು ನಡೆಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನೂ ಕೆಲವರು ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಆಗಸ್ಟ್ 7ಕ್ಕೆ ಭಾರತದ ವಿದೇಶಿ ವಿನಿಮಯ ಮೀಸಲು ಸುಮಾರು $707 ಬಿಲಿಯನ್ಗೆ ಏರಿತ್ತು. ಕೇವಲ ಆರು ವಾರಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು $40 ಬಿಲಿಯನ್ ಹೆಚ್ಚಳ ಕಂಡುಬಂದಿದ್ದು, ನೀತಿ ಕ್ರಮಗಳ ಮೂಲಕ ಬಂದ ಡಾಲರ್ ಒಳಹರಿವು ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.
ಅದೇ ರೀತಿ, FCNR(B) ಠೇವಣಿ-ಸ್ವಾಪ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೂಲಕ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿದೇಶಿ ಕರೆನ್ಸಿ ಒಳಹರಿವು ಬಂದ ಕಾರಣ RBI ಈ ಸೌಲಭ್ಯವನ್ನು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ಅಂತ್ಯದ ಬದಲು ಆಗಸ್ಟ್ 31ರಲ್ಲೇ ಮುಚ್ಚಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದೆ. ಆಗಸ್ಟ್ 13ರವರೆಗೆ ಸುಮಾರು $52.3 ಬಿಲಿಯನ್ ಮೊತ್ತದ ಠೇವಣಿಗಳು ಸಂಗ್ರಹವಾಗಿದ್ದವು.
ಇದು ಭಾರತದ ಬಾಹ್ಯ ವಲಯವು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ದುರ್ಬಲವಾಗಿದೆ ಎಂಬ ವಾದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾದ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶ.
ಹಿಂದಿನ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟುಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಕೆ
2013ರಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕದ Federal Reserve ತನ್ನ ಬಾಂಡ್ ಖರೀದಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಬಹುದು ಎಂಬ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿಂದ ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಬಂಡವಾಳವು ಉದಯೋನ್ಮುಖ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಿಂದ ಹೊರಹೋಗತೊಡಗಿತು. ಭಾರತದ ರೂಪಾಯಿ ಆಗಸ್ಟ್ 28ರಂದು ₹68.85ರ ದಾಖಲೆಯ ತಳಮಟ್ಟ ತಲುಪಿತ್ತು. ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಹೆಚ್ಚಿನ Current Account Deficit, ನಿಧಾನಗತಿಯ ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಬಂಡವಾಳ ಹೊರಹರಿವು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಒತ್ತಡ ಹೆಚ್ಚಿಸಿದ್ದವು.
ಇಂದಿನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಜಾಗತಿಕ ಬಡ್ಡಿದರಗಳು, ವಿದೇಶಿ ಬಂಡವಾಳದ ಹರಿವು ಮತ್ತು ಡಾಲರ್‌ನ ಚಲನೆ ರೂಪಾಯಿಯ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತಿವೆ. ಆದರೆ ಭಾರತದ ಬಾಹ್ಯ ಹಣಕಾಸಿನ ಸ್ಥಿತಿ 2013ಕ್ಕಿಂತ ಬಲವಾಗಿದೆ.
2022: ಡಾಲರ್‌ನ ಜಾಗತಿಕ ಬಲ ಮತ್ತು ₹83.29
2022ರಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕದ Federal Reserveನ ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ಬಡ್ಡಿದರ ಏರಿಕೆ, ಬಲಿಷ್ಠ ಡಾಲರ್ ಮತ್ತು ರಷ್ಯಾ-ಉಕ್ರೇನ್ ಯುದ್ಧದಿಂದ ಏರಿದ ತೈಲ ಬೆಲೆಗಳು ರೂಪಾಯಿಗೆ ಭಾರೀ ಒತ್ತಡ ತಂದವು. ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ರೂಪಾಯಿ ₹83.29ರ ದಾಖಲೆಯ ತಳಮಟ್ಟ ತಲುಪಿತ್ತು.
2026ರ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿಯೂ ತೈಲ ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಬಡ್ಡಿದರಗಳ ಪ್ರಭಾವ ಮುಂದುವರಿದಿರುವುದು ಗಮನಾರ್ಹ. ಆದರೆ ಈ ಬಾರಿ ಭಾರತದ ವಿದೇಶಿ ವಿನಿಮಯ ಮೀಸಲು ಮತ್ತು ನೀತಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೆಚ್ಚು ಬಲವಾಗಿದೆ.
ಹೊಸ ‘ಸಾಮಾನ್ಯ’ ಮಟ್ಟವಾಗಿ ₹95?
₹95ರ ಮಟ್ಟವು ಹಿಂದೆ ಅಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಿತ್ತು. ಆದರೆ 2026ರಲ್ಲಿ ರೂಪಾಯಿ ಹೊಸ ಕಡಿಮೆ ಮಟ್ಟಗಳನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ‘ಸಾಮಾನ್ಯ’ ದರದ ಕಲ್ಪನೆಯೇ ಬದಲಾಗಿದೆ. ಜನವರಿಯಲ್ಲೇ ರೂಪಾಯಿ ₹91.9850ರ ದಾಖಲೆಯ ತಳಮಟ್ಟ ತಲುಪಿತ್ತು; ನಂತರ ಮೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ₹95.7375ರವರೆಗೂ ಕುಸಿದಿತ್ತು. ಜುಲೈನಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ₹96.96ರ ಸಮೀಪಕ್ಕೆ ಹೋಗಿದ್ದರೂ RBIಯ ತೀವ್ರ ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶವು ಮತ್ತಷ್ಟು ಕುಸಿತವನ್ನು ತಡೆದಿತ್ತು.
