ನವದೆಹಲಿ- ಮಾಜಿ ಪ್ರಧಾನಿ ಡಾ. ಮನಮೋಹನ್ ಸಿಂಗ್ ಅವರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ತಾಲಬಿರಾ-II ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಬ್ಲಾಕ್ ಹಂಚಿಕೆ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ನೀಡಿದ ಮರಣೋತ್ತರ ಕ್ಲೀನ್ ಚಿಟ್ ರಾಜಕೀಯ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಚರ್ಚೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ತೀರ್ಪಿನ ಬೆನ್ನಲ್ಲೇ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸಂಸದೀಯ ಪಕ್ಷದ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆ ಸೋನಿಯಾ ಗಾಂಧಿ, ಕೇಂದ್ರದ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ಸರ್ಕಾರದ ಆಡಳಿತ ಶೈಲಿ ಹಾಗೂ ತನಿಖಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಟೀಕಿಸಿದ್ದಾರೆ.
2026ರ ಜುಲೈ 29ರಂದು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಸೂರ್ಯ ಕಾಂತ್, ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳಾದ ಜಾಯ್ಮಲ್ಯ ಬಾಗ್ಚಿ ಮತ್ತು ವಿ. ಮೋಹನಾ ಅವರನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಪೀಠವು, ತಾಲಬಿರಾ-II ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಹಂಚಿಕೆ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಡಾ. ಸಿಂಗ್ ವಿರುದ್ಧದ ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ಮುಚ್ಚುವ ಸಿಬಿಐ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿತು. ಜೊತೆಗೆ, 2015ರಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ನೀಡಿದ್ದ ಸಮನ್ಸ್ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿ ಸಿಂಗ್ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದ ಮೇಲ್ಮನವಿಗೂ ಅವಕಾಶ ನೀಡಿತು. ಇದರೊಂದಿಗೆ ಅವರ ವಿರುದ್ಧದ ಈ ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಪ್ರಕರಣದ ಕಾನೂನು ಹಂತಕ್ಕೆ ಅಂತ್ಯ ಕಂಡಂತಾಗಿದೆ.
ಈ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ನಾಯಕತ್ವವು, ಹಲವು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಡಾ. ಸಿಂಗ್ ಅವರ ವಿರುದ್ಧ ನಡೆದ ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಕಾನೂನು ಹೋರಾಟಕ್ಕೆ ಅಂತಿಮ ಉತ್ತರವೆಂದು ಬಣ್ಣಿಸುತ್ತಿದೆ.
ತಾಲಬಿರಾ-II ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಬ್ಲಾಕ್ ಹಂಚಿಕೆ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ 2015ರ ಮಾರ್ಚ್ನಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಸಿಬಿಐ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಡಾ. ಮನಮೋಹನ್ ಸಿಂಗ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಕೈಗಾರಿಕೋದ್ಯಮಿ ಕುಮಾರ್ ಮಂಗಳಂ ಬಿರ್ಲಾ ಹಾಗೂ ಮಾಜಿ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಪಿ.ಸಿ. ಪರಖ್ ಅವರನ್ನು ಆರೋಪಿಗಳಾಗಿ ಸಮನ್ಸ್ ಮಾಡಿತ್ತು. ಆಗ ಸಿಂಗ್ ಅವರು ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಸಚಿವಾಲಯದ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನೂ ವಹಿಸಿದ್ದರು.
ಈ ಆದೇಶದ ವಿರುದ್ಧ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಮೆಟ್ಟಿಲೇರಿದ್ದ ಸಿಂಗ್ ಅವರಿಗೆ ಅದೇ ವರ್ಷದ ಏಪ್ರಿಲ್ನಲ್ಲಿ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಪರಿಹಾರ ದೊರೆತಿತ್ತು. ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ವಿಚಾರಣಾ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಸಮನ್ಸ್ಗೆ ತಡೆ ನೀಡಿತ್ತು.
2015ರಲ್ಲೇ ಸಿಬಿಐ ತನಿಖೆಯಲ್ಲಿ ತಾಲಬಿರಾ-II ಹಂಚಿಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಡಾ. ಸಿಂಗ್ ವಿರುದ್ಧ ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಪ್ರಕರಣ ಮುಂದುವರಿಸಲು ಅಗತ್ಯವಾದ ಸಾಕ್ಷ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂಬ ವಾದವೂ ಹೊರಬಂದಿತ್ತು. ನಂತರದ ಕಾನೂನು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಹಲವು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಮುಂದುವರಿದಿದ್ದು, ಇದೀಗ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಸಿಬಿಐನ ಪ್ರಕರಣ ಮುಚ್ಚುವ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿದೆ.
‘ಇದು ಮನಮೋಹನ್ ಸಿಂಗ್ ಅವರ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆಗೆ ಉತ್ತರ’
ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ತೀರ್ಪಿನ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಸೋನಿಯಾ ಗಾಂಧಿ, ಡಾ. ಸಿಂಗ್ ಅವರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಜೀವನದ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಕಾರ್ಯವೈಖರಿಯೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಕೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ವಲಯಗಳು ಹೇಳಿವೆ.
ಡಾ. ಸಿಂಗ್ ವಿರುದ್ಧದ ಆರೋಪಗಳ ಸುತ್ತ ನಡೆದ ರಾಜಕೀಯ ವಾಗ್ವಾದವು ಕೇವಲ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಹಂಚಿಕೆ ಪ್ರಕರಣಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಅವರ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ಅವಧಿಯ ಕೊನೆಯ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ‘ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ’, ‘ನೀತಿಪಾರ್ಶ್ವವಾಯು’ ಹಾಗೂ ‘ದುರ್ಬಲ ನಾಯಕತ್ವ’ ಎಂಬ ಆರೋಪಗಳು ತೀವ್ರಗೊಂಡಿದ್ದವು. ಆದರೆ ವೈಯಕ್ತಿಕವಾಗಿ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವ ಆರೋಪ ಸಿಂಗ್ ಅವರ ವಿರುದ್ಧ ಸಾಬೀತಾಗಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಅಂಶವನ್ನು ಅವರ ಬೆಂಬಲಿಗರು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಮುಂದಿಟ್ಟಿದ್ದರು.
2017ರ ‘ರೇನ್ಕೋಟ್’ ಹೇಳಿಕೆ ಮತ್ತೆ ಚರ್ಚೆಯಲ್ಲಿ
ಸೋನಿಯಾ ಗಾಂಧಿ ತಮ್ಮ ಟೀಕೆಯಲ್ಲಿ 2017ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 8ರಂದು ರಾಜ್ಯಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನಿ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ಅವರು ಡಾ. ಮನಮೋಹನ್ ಸಿಂಗ್ ಅವರನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸಿ ಮಾಡಿದ ‘ರೇನ್ಕೋಟ್ ಧರಿಸಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡುವ ಕಲೆ’ ಕುರಿತ ವ್ಯಂಗ್ಯವನ್ನೂ ನೆನಪಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ನೋಟು ಅಮಾನ್ಯೀಕರಣದ ಕುರಿತು ನಡೆದ ಚರ್ಚೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನಿ ಮೋದಿ ಅವರು ಸಿಂಗ್ ಅವರ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಅವರ ವಿರುದ್ಧ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರದ ಆರೋಪ ಸಾಬೀತಾಗದಿರುವುದನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತಾ ಈ ವ್ಯಂಗ್ಯ ಮಾಡಿದ್ದರು. ಆ ಹೇಳಿಕೆಯ ನಂತರ ರಾಜ್ಯಸಭೆಯಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ಗದ್ದಲ ಉಂಟಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸದಸ್ಯರು ಸಭಾತ್ಯಾಗ ಮಾಡಿದ್ದರು.
ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ, ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ನ ತೀರ್ಪು ಹೊರಬಂದಿರುವುದು 2017ರ ರಾಜಕೀಯ ಆರೋಪ-ಪ್ರತ್ಯಾರೋಪಗಳನ್ನು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಚರ್ಚೆಗೆ ತಂದಿದೆ.
ED, CBI ಬಳಕೆ ಕುರಿತು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಆರೋಪ
ಸೋನಿಯಾ ಗಾಂಧಿ, ಜಾರಿ ನಿರ್ದೇಶನಾಲಯ (ED) ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರೀಯ ತನಿಖಾ ದಳ (CBI) ಸೇರಿದಂತೆ ತನಿಖಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷಗಳ ಮೇಲೆ ಒತ್ತಡ ಹೇರಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂಬ ಆರೋಪವನ್ನೂ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಬಿಜೆಪಿ ಸೇರಿದ ನಂತರ ಕೆಲವು ರಾಜಕೀಯ ನಾಯಕರ ವಿರುದ್ಧದ ತನಿಖೆಗಳು ಮೃದುಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ ಎಂಬುದು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ನ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ರಾಜಕೀಯ ಆರೋಪವಾಗಿದೆ.
ಆದರೆ ಈ ಆರೋಪಗಳು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ನ ರಾಜಕೀಯ ನಿಲುವಿನ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದು, ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಬಿಜೆಪಿ ಇಂತಹ ಆರೋಪಗಳನ್ನು ಹಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ತಳ್ಳಿಹಾಕಿವೆ. ಹೀಗಾಗಿ ತನಿಖಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಸ್ವಾಯತ್ತತೆ ಕುರಿತ ಚರ್ಚೆ ಈಗಲೂ ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ವಿವಾದಾತ್ಮಕ ವಿಷಯವಾಗಿಯೇ ಉಳಿದಿದೆ.
ಆರ್ಥಿಕತೆ ಮತ್ತು ಹಕ್ಕು ಆಧಾರಿತ ಕಾಯ್ದೆಗಳು
ಸೋನಿಯಾ ಗಾಂಧಿ ಡಾ. ಸಿಂಗ್ ಅವರ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ಅವಧಿಯನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ, ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಭದ್ರತೆಯ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿನ ಹಲವು ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದಾರೆ.
2004ರಿಂದ 2014ರವರೆಗೆ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿಯಾಗಿದ್ದ ಸಿಂಗ್ ಅವರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗ್ರಾಮೀಣ ಉದ್ಯೋಗ ಖಾತರಿ ಕಾಯ್ದೆ (MGNREGA), ಶಿಕ್ಷಣದ ಹಕ್ಕು ಕಾಯ್ದೆ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆಹಾರ ಭದ್ರತಾ ಕಾಯ್ದೆ ಮತ್ತು ಅರಣ್ಯ ಹಕ್ಕುಗಳ ಕಾಯ್ದೆ ಸೇರಿದಂತೆ ಪ್ರಮುಖ ಹಕ್ಕು ಆಧಾರಿತ ನೀತಿಗಳು ಜಾರಿಗೆ ಬಂದವು. ಅಮೆರಿಕದೊಂದಿಗೆ 2008ರ ನಾಗರಿಕ ಪರಮಾಣು ಒಪ್ಪಂದವೂ ಅವರ ಆಡಳಿತದ ಪ್ರಮುಖ ವಿದೇಶಾಂಗ ನೀತಿ ಸಾಧನೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.
ಅದೇ ವೇಳೆ, ಸಿಂಗ್ ಅವರ ಎರಡನೇ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ 2G, ಕಾಮನ್ವೆಲ್ತ್ ಗೇಮ್ಸ್ ಮತ್ತು ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಹಂಚಿಕೆ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರದ ಆರೋಪಗಳು ಸರ್ಕಾರದ ಮೇಲೆ ರಾಜಕೀಯ ಒತ್ತಡ ಹೆಚ್ಚಿಸಿದ್ದವು. ಜಾಗತಿಕ ಆರ್ಥಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ, ಹೂಡಿಕೆ ಕುಸಿತ ಮತ್ತು ನೀತಿ ನಿರ್ಧಾರಗಳ ನಿಧಾನಗತಿಯ ಕುರಿತ ಟೀಕೆಗಳೂ ಆ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕೇಳಿಬಂದಿದ್ದವು. ಆದ್ದರಿಂದ ಸಿಂಗ್ ಅವರ ದಶಕದ ಆಡಳಿತವನ್ನು ಕೇವಲ ಸಾಧನೆಗಳ ಅಥವಾ ಕೇವಲ ಆರೋಪಗಳ ಒಂದೇ ಚೌಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ನೋಡುವುದಕ್ಕಿಂತ, ಎರಡೂ ಆಯಾಮಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸುವುದು ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ.
‘ಇತಿಹಾಸ ನನ್ನ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚು ದಯೆ ತೋರುತ್ತದೆ’
2014ರ ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ತಮ್ಮ ಕೊನೆಯ ಪತ್ರಿಕಾಗೋಷ್ಠಿಯಲ್ಲಿ ಡಾ. ಮನಮೋಹನ್ ಸಿಂಗ್, ಸಮಕಾಲೀನ ಮಾಧ್ಯಮ ಮತ್ತು ಸಂಸತ್ತಿನ ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷಗಳಿಗಿಂತ ಇತಿಹಾಸ ತಮ್ಮ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚು ದಯೆಯಿಂದ ತೀರ್ಪು ನೀಡಲಿದೆ ಎಂಬ ವಿಶ್ವಾಸ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದರು.
2024ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ 26ರಂದು 92ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸಿಂಗ್ ನಿಧನರಾದ ಬಳಿಕವೂ ಆ ಹೇಳಿಕೆ ಅವರ ರಾಜಕೀಯ ಪರಂಪರೆಯ ಚರ್ಚೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖವಾಗುತ್ತಲೇ ಬಂದಿದೆ. ಈಗ 2026ರ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ತಾಲಬಿರಾ-II ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಸಿಬಿಐನ ಮುಕ್ತಾಯ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿರುವುದು ಆ ಹೇಳಿಕೆಗೆ ಹೊಸ ರಾಜಕೀಯ ಅರ್ಥವನ್ನು ನೀಡಿದೆ ಎಂದು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತಿದೆ.
ರಾಜಕೀಯ ಚರ್ಚೆಗೆ ಹೊಸ ತಿರುವು
ಮನಮೋಹನ್ ಸಿಂಗ್ ಅವರ ಪರಂಪರೆ ಕುರಿತು ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಚರ್ಚೆ ಇದೀಗ ಕೇವಲ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್-ಬಿಜೆಪಿ ರಾಜಕೀಯ ವಾಗ್ವಾದಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿಲ್ಲ. ಅವರ ಆರ್ಥಿಕ ಸುಧಾರಣೆಗಳು, ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಲ್ಯಾಣ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು, 2008ರ ಪರಮಾಣು ಒಪ್ಪಂದ, ವೈಯಕ್ತಿಕ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ಅವರ ನಿರ್ಧಾರ ಕೈಗೊಳ್ಳುವ ಶೈಲಿ—ಇವೆಲ್ಲವೂ ಮರುಮೌಲ್ಯಮಾಪನಗೊಳ್ಳುತ್ತಿವೆ.
ಇದರ ನಡುವೆ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ನ ಇತ್ತೀಚಿನ ತೀರ್ಪು, 2015ರಲ್ಲಿ ಆರೋಪಿಯಾಗಿ ಸಮನ್ಸ್ ಪಡೆದಿದ್ದ ಮಾಜಿ ಪ್ರಧಾನಿಯ ವಿರುದ್ಧದ ತಾಲಬಿರಾ-II ಪ್ರಕರಣದ ಅಂತ್ಯಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ, ಒಂದು ದಶಕಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಚರ್ಚೆಯಾಗಿದ್ದ ಈ ಪ್ರಕರಣವು ಇದೀಗ ಕಾನೂನು ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಹೊಸ ಅಧ್ಯಾಯಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದೆ.
ಸೋನಿಯಾ ಗಾಂಧಿಯವರ ಇತ್ತೀಚಿನ ವಾಗ್ದಾಳಿ ಈ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಮೋದಿ ಸರ್ಕಾರದ ಆಡಳಿತ ಶೈಲಿ, ತನಿಖಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಸ್ವಾಯತ್ತತೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಸ್ಥಿತಿಗತಿಯ ಕುರಿತ ದೊಡ್ಡ ರಾಜಕೀಯ ಚರ್ಚೆಯೊಂದಿಗೆ ಜೋಡಿಸಿದೆ. ಆದರೆ ಈ ಆರೋಪಗಳ ಅಂತಿಮ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನವು ರಾಜಕೀಯ ಹೇಳಿಕೆಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ದಾಖಲೆಗಳು, ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಕಾರ್ಯವೈಖರಿ ಮತ್ತು ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಹೊರಬರುವ ವಾಸ್ತವಾಂಶಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ನಡೆಯಬೇಕಿದೆ.
