ಬೆಂಗಳೂರು- ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ವಿಶೇಷ ತೀವ್ರ ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿ ಪರಿಷ್ಕರಣೆ (SIR) ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಅರ್ಹ ಮತದಾರರ ಹೆಸರು ಯಾವುದೇ ಕಾರಣಕ್ಕೂ ಕೈಬೀಳದಂತೆ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಬೇಕು. ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸಮರ್ಪಕ ದಾಖಲೆ ಹಾಗೂ ಪರಿಶೀಲನೆ ಇರಬೇಕು. ಒಟ್ಟಾರೆ ಡಿಲೀಟ್ ಆಗುವ ಮತದಾರರ ಪ್ರಮಾಣ ಶೇ.5ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಕಡಿಮೆಯಿರಬೇಕು ಎಂದು ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಡಿ.ಕೆ.ಶಿವಕುಮಾರ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ರಾಜ್ಯದಾದ್ಯಂತ ಸುಮಾರು 750 ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಿಬ್ಬಂದಿಯೊಂದಿಗೆ ವೀಡಿಯೋ ಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್ ಮೂಲಕ ಸಂವಾದ ನಡೆಸಿದ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ, ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿ ಪರಿಷ್ಕರಣೆಯ ಪ್ರಗತಿ ಕುರಿತು ಜಿಲ್ಲೆ ಹಾಗೂ ತಾಲೂಕು ಮಟ್ಟದ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಂದ ಮಾಹಿತಿ ಪಡೆದುಕೊಂಡರು.
ಹೊಸಪೇಟೆ–ವಿಜಯನಗರ ಕ್ಷೇತ್ರದ ತಹಸೀಲ್ದಾರ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ನಡೆದ ಸಂವಾದದಲ್ಲಿ SIR ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ವಿವರಗಳನ್ನು ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಕೇಳಿದರು. ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 2.62 ಲಕ್ಷ ಮತದಾರರಿದ್ದು, ಅವರ ಪೈಕಿ ಸುಮಾರು 42 ಸಾವಿರ ಮತದಾರರನ್ನು ASDDO ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಿದರು. ಇವರಲ್ಲಿ 7,451 ಮಂದಿ ಮೃತಪಟ್ಟವರು, ಸುಮಾರು 22 ಸಾವಿರ ಮಂದಿ ಗೈರುಹಾಜರಾಗಿರುವವರು ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಈವರೆಗೆ ಸುಮಾರು 2.10 ಲಕ್ಷ ಮತದಾರರಿಂದ ಎನ್ಯೂಮರೇಷನ್ ಅರ್ಜಿಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ವಿವರಿಸಲಾಯಿತು.
ಇದೇ ವೇಳೆ ಕುಣಿಗಲ್ ತಾಲ್ಲೂಕಿನಿಂದ ವೀಡಿಯೋ ಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದ ಉಪ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಡಾ.ಜಿ.ಪರಮೇಶ್ವರ್, ಸುಮಾರು 40 ಸಾವಿರ ಮತದಾರರಿಂದ ಇನ್ನೂ ಎನ್ಯೂಮರೇಷನ್ ಅರ್ಜಿಗಳು ವಾಪಸ್ ಬಂದಿಲ್ಲ ಎಂಬ ವಿಚಾರವನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದರು. ಇದರಿಂದ ಅರ್ಹ ಮತದಾರರ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ವರ್ಗವೇ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ಹೊರಗುಳಿಯುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ ಎಂಬ ಆತಂಕ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು.
ಇದಕ್ಕೆ ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶಿಸಿದ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಡಿ.ಕೆ.ಶಿವಕುಮಾರ್, ಇದು ಯಾವುದೇ ಒಂದು ತಾಲೂಕು ಅಥವಾ ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಾದ ವಿಷಯವಲ್ಲ; ರಾಜ್ಯದಾದ್ಯಂತ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಅನುಸರಿಸಬೇಕಾದ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿ ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದರು.
“ಅರ್ಹ ಮತದಾರರ ಹೆಸರು ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ಕೈಬಿಟ್ಟು ಹೋಗಬಾರದು. BLOಗಳು ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಮತದಾರರಿಗೆ ಅಗತ್ಯ ನೆರವು ನೀಡಬೇಕು. ಮೃತಪಟ್ಟವರು, ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡವರು ಅಥವಾ ಒಂದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕಡೆ ಹೆಸರು ಹೊಂದಿರುವವರ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುವ ಮುನ್ನ ಸೂಕ್ತ ದಾಖಲೆ ಮತ್ತು ಪರಿಶೀಲನೆ ಇರಬೇಕು. ಡಿಲೀಟ್ ಆಗುವ ಮತದಾರರ ಸಂಖ್ಯೆ ಶೇ.5ಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಿರಬೇಕು” ಎಂದು ಅವರು ಸೂಚಿಸಿದರು.
ಹೊಸಪೇಟೆಯಲ್ಲಿ ಹಳೆಯ ಸಮಸ್ಯೆ
ಹೊಸಪೇಟೆ ನಗರಕೇಂದ್ರಿತ ಕ್ಷೇತ್ರವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಗ್ರಾಮೀಣ ಮತ್ತು ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಹೆಸರು ಎರಡು ಕಡೆ ನೋಂದಣಿಯಾಗಿರುವ ಪ್ರಕರಣಗಳೂ ಕಂಡುಬಂದಿವೆ ಎಂದು ತಹಸೀಲ್ದಾರ್ ವಿವರಿಸಿದರು. ಒಂದೇ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಹೆಸರು ಎರಡು ಕಡೆ ಇದ್ದರೆ, ಒಂದು ಕಡೆ ಹೆಸರು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡು ಮತ್ತೊಂದು ಕಡೆ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುವ ಮೂಲಕ ದ್ವಿಗುಣ ನೋಂದಣಿಯನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ತಿಳಿಸಿದರು.
ಇದರ ಜತೆಗೆ ತುಂಗಭದ್ರ ಅಣೆಕಟ್ಟು ನಿರ್ಮಾಣ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ವಿವಿಧ ಕಾಮಗಾರಿಗಳಿಗಾಗಿ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಬಂದಿದ್ದ ಕೂಲಿ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಹೆಸರುಗಳು ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡ ನಂತರವೂ ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರಿದಿರುವ ಪ್ರಕರಣಗಳು ಪತ್ತೆಯಾಗಿವೆ. ಹಲವು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಮೃತಪಟ್ಟವರ ಹೆಸರುಗಳೂ ಕೆಲವು ಕಡೆ ಇನ್ನೂ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಉಳಿದಿದ್ದವು ಎಂದು ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಇದರಿಂದ SIR ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಕೇವಲ ಹೊಸ ಮತದಾರರನ್ನು ಸೇರ್ಪಡೆಗೊಳಿಸುವ ಅಥವಾ ಹಳೆಯ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುವ ಕಾರ್ಯವಲ್ಲ; ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿರುವ ಮೃತರು, ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡವರು ಮತ್ತು ದ್ವಿಗುಣ ನೋಂದಣಿಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿ, ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಿಜವಾದ ಅರ್ಹ ಮತದಾರರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ದ್ವಂದ್ವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಾಗಿದೆ ಎಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತಿದೆ.
24 ವರ್ಷಗಳ ಬಳಿಕ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ಪರಿಷ್ಕರಣೆ
ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತುತ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ SIR ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಸುಮಾರು 24 ವರ್ಷಗಳ ಬಳಿಕ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಸಮಗ್ರ ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿ ಪರಿಶೀಲನೆಯಾಗಿದೆ. 2002ರ ನಂತರ ಇದೇ ರೀತಿಯ ವಿಶೇಷ ತೀವ್ರ ಪರಿಷ್ಕರಣೆ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. 2026ರ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯದ ಸುಮಾರು 5.54–5.55 ಕೋಟಿ ಮತದಾರರ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಮನೆಮನೆಗೆ ತೆರಳಿ ಮಾಹಿತಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸುವ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಾವಿರಾರು BLOಗಳು ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು.
ಜೂನ್ 30ರಿಂದ ಜುಲೈ 29ರವರೆಗೆ ಮನೆಮನೆಗೆ ತೆರಳಿ ಎನ್ಯೂಮರೇಷನ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ನಡೆಸಲಾಗಿದ್ದು, ಆಗಸ್ಟ್ 5ರಂದು ಕರಡು ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿದೆ. ಆಗಸ್ಟ್ 5ರಿಂದ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 4ರವರೆಗೆ ಹಕ್ಕು ಮತ್ತು ಆಕ್ಷೇಪಣೆ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಅವಕಾಶವಿದ್ದು, ಅಂತಿಮ ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 7ರಂದು ಪ್ರಕಟಿಸುವ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿ ನಿಗದಿಯಾಗಿದೆ.
ಹೀಗಾಗಿ, ಪ್ರಸ್ತುತ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಮತದಾರರ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯೂ ನಿರ್ಣಾಯಕವಾಗಿದೆ. ಕರಡು ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಸರು ಇಲ್ಲದಿರುವವರು, ತಮ್ಮ ಹೆಸರು ತಪ್ಪಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವವರು ಅಥವಾ ASDDO ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಸರು ಕಂಡುಬರುವವರು ನಿಗದಿತ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಿ ಅಗತ್ಯ ಹಕ್ಕು ಮತ್ತು ಆಕ್ಷೇಪಣೆ ಸಲ್ಲಿಸುವುದು ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ.
ಬಿಹಾರ ಅನುಭವದ ಬಳಿಕ ಹೆಚ್ಚಿದ ಎಚ್ಚರಿಕೆ
ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿ ವಿಶೇಷ ತೀವ್ರ ಪರಿಷ್ಕರಣೆ ವಿಚಾರವು ಕಳೆದ ವರ್ಷ ಬಿಹಾರದಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಕಾನೂನು ಚರ್ಚೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತು. ಅರ್ಹ ಮತದಾರರು ಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ಹೊರಗುಳಿಯುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಹಾಗೂ ಪರಿಷ್ಕರಣೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಪಾರದರ್ಶಕತೆ ಕುರಿತು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಎದ್ದಿದ್ದವು. ಈ ವಿಚಾರ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ವರೆಗೂ ಹೋಗಿತ್ತು.
2026ರ ಮೇ 27ರಂದು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್, ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗಕ್ಕೆ SIR ನಡೆಸುವ ಅಧಿಕಾರವಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳುವುದರೊಂದಿಗೆ, ಇಂತಹ ಪರಿಷ್ಕರಣೆಗಳು ಮುಕ್ತ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತ ಚುನಾವಣೆಗಳ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿವೆ ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿತ್ತು. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅರ್ಹ ನಾಗರಿಕರು ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ಹೊರಗುಳಿಯದಿರುವುದು ಕೂಡ ಚುನಾವಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೂಲಭೂತ ಕಾಳಜಿಯಾಗಿದೆ ಎಂಬ ವಿಚಾರ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಚರ್ಚೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿತ್ತು.
ಇದೀಗ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿಯೂ SIR ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, “ಅನರ್ಹ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುವುದು” ಮತ್ತು “ಅರ್ಹ ಮತದಾರರ ಹಕ್ಕನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವುದು” ಎರಡೂ ಸಮಾನ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಪಡೆದಿವೆ.
ಬೃಹತ್ ಪ್ರಮಾಣದ ASDDO ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ ಸವಾಲು
ಕರ್ನಾಟಕದ ಹಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ASDDO ವರ್ಗದಡಿ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಮತದಾರರನ್ನು ಗುರುತಿಸಿರುವುದು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಮುಂದಿನ ಹಂತದ ಮೇಲೆ ಗಮನ ಸೆಳೆದಿದೆ. ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿಯೂ ನೋಂದಾಯಿತ ಮತದಾರರ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಪರಿಶೀಲನೆಗೆ ಒಳಪಡಿಸಿರುವ ಬಗ್ಗೆ ವರದಿಗಳು ಬಂದಿವೆ.
ಚಾಮರಾಜನಗರದಲ್ಲಿಯೂ ಪರಿಶೀಲನೆಯ ಬಳಿಕ ಸಾವಿರಾರು ಮತದಾರರನ್ನು ಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ತೆಗೆದುಹಾಕುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿರುವ ಪ್ರಕರಣಗಳು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವುದು, SIR ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.
ಇಂತಹ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ದಾಖಲೆಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಯಾಂತ್ರಿಕವಾಗಿ ತೆಗೆದುಹಾಕುವುದಕ್ಕಿಂತ, ಮತದಾರರಿಗೆ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡುವುದು, BLO ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಮರುಪರಿಶೀಲನೆ ನಡೆಸುವುದು, ಆಕ್ಷೇಪಣೆ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಸಮರ್ಪಕ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಅಂತಿಮ ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೂ ಮುನ್ನ ಅಗತ್ಯ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುವುದು ಅತ್ಯಗತ್ಯವಾಗಿದೆ.
ಮತದಾನದ ಹಕ್ಕು ಉಳಿಸುವುದೇ ಅಂತಿಮ ಗುರಿ
ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿರುವ ತಪ್ಪುಗಳನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸುವುದು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯ. ಮೃತರ ಹೆಸರುಗಳು ಮುಂದುವರಿಯುವುದು, ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡವರ ಹೆಸರುಗಳು ಹಳೆಯ ವಿಳಾಸದಲ್ಲೇ ಉಳಿಯುವುದು ಅಥವಾ ಒಂದೇ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಹೆಸರು ಎರಡು ಕಡೆ ಇರುವುದು ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆಗೆ ಧಕ್ಕೆ ತರುವ ಅಂಶಗಳಾಗಿವೆ.
ಆದರೆ ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಉದ್ಯೋಗ, ಶಿಕ್ಷಣ, ವಲಸೆ ಅಥವಾ ಇತರ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ತಮ್ಮ ಮೂಲ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲದಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು “ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡ” ಅಥವಾ “ಗೈರುಹಾಜರಿರುವ” ವ್ಯಕ್ತಿ ಎಂದು ತಪ್ಪಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಿ ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ಹೊರಗಿಡುವುದು ಮತ್ತೊಂದು ಗಂಭೀರ ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗಬಹುದು.
ಆದ್ದರಿಂದ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ನೀಡಿರುವ ಶೇ.5ಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಡಿಲೀಷನ್ ಗುರಿ ಕೇವಲ ಸಂಖ್ಯಾತ್ಮಕ ಮಿತಿಯಾಗಿ ಉಳಿಯದೆ, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹೆಸರು ತೆಗೆದುಹಾಕುವಿಕೆಯ ಹಿಂದೆಯೂ ಸಮರ್ಪಕ ಪರಿಶೀಲನೆ ಇರಬೇಕು ಎಂಬ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ.
