ನವದೆಹಲಿ: ಇರಾನ್, ಅಮೆರಿಕ ಮತ್ತು ಇಸ್ರೇಲ್ ನಡುವಿನ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಸಂಘರ್ಷ ಈಗ ನೇರವಾಗಿ ಭಾರತದ ಅಡುಗೆ ಮನೆಗಳ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿದೆ. ಜಾಗತಿಕ ಇಂಧನ ಪೂರೈಕೆಯಲ್ಲಿನ ಅಡಚಣೆಯಿಂದಾಗಿ ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಎಲ್‌ಪಿಜಿ ಸಿಲಿಂಡರ್‌ಗಳ ಕೊರತೆ ಎದುರಾಗಿದ್ದು, ಗ್ಯಾಸ್ ಏಜೆನ್ಸಿಗಳ ಮುಂದೆ ಗ್ರಾಹಕರ ಸಾಲು ದಟ್ಟವಾಗುತ್ತಿದೆ. ಈ ಆತಂಕದ ನಡುವೆಯೇ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅಡುಗೆ ಅನಿಲದ ಏಳು ದಶಕಗಳ ಪಯಣವನ್ನು ತಿಳಿಯೋಣ.
ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಎಲ್‌ಪಿಜಿ ಆರಂಭವಾಗಿದ್ದು ಹೇಗೆ?
ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅಡುಗೆ ಅನಿಲದ ಪಯಣ 1950ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ತೈಲ ಮತ್ತು ಅನಿಲದ ಶೋಧನೆಯೊಂದಿಗೆ ಆರಂಭವಾಯಿತು.
ಮೊದಲ ಹೆಜ್ಜೆ (1955): ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಎಲ್‌ಪಿಜಿಯನ್ನು ಡಿಸೆಂಬರ್ 1955 ರಲ್ಲಿ ಬರ್ಮಾ ಶೆಲ್ ಕಂಪನಿಯು ಪರಿಚಯಿಸಿತು. ಇದನ್ನು ಬುರ್ಶಾನೆ (Burshane) ಎಂಬ ಬ್ರಾಂಡ್ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಮುಂಬೈನಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.
ಇಂಡೇನ್ ಆಗಮನ (1964-65): ಇಂಡಿಯನ್ ಆಯಿಲ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್ 1964 ರಲ್ಲಿ ಇಂಡೇನ್ ಬ್ರಾಂಡ್ ಅನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 22, 1965 ರಂದು ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಇಂಡೇನ್ ಕನೆಕ್ಷನ್ ಕೋಲ್ಕತ್ತಾದಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಅಂದು ಕೇವಲ 2,000 ಗ್ರಾಹಕರಿಂದ ಆರಂಭವಾದ ಈ ಪಯಣ ಇಂದು 18 ಕೋಟಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಕುಟುಂಬಗಳನ್ನು ತಲುಪಿದೆ.
ಎಲ್‌ಪಿಜಿ ಎಂದರೇನು? ಇದನ್ನು ತಯಾರಿಸುವುದು ಹೇಗೆ?
ಎಲ್‌ಪಿಜಿ (LPG – Liquefied Petroleum Gas) ಎನ್ನುವುದು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಎರಡು ಅನಿಲಗಳ ಮಿಶ್ರಣ: ಪ್ರೋಪೇನ್ (Propane) ಮತ್ತು ಬ್ಯುಟೇನ್ (Butane).ಇದನ್ನು ಎರಡು ವಿಧಾನಗಳಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ:
ಕಚ್ಚಾ ತೈಲದ ಸಂಸ್ಕರಣೆ (Refining of Crude Oil).
ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲದ ಸಂಸ್ಕರಣೆ (Natural Gas Processing).
ಭಾರತದ ತೈಲ ನಿಕ್ಷೇಪಗಳು ಎಲ್ಲಿವೆ?
ಭಾರತವು ತನ್ನದೇ ಆದ ತೈಲ ನಿಕ್ಷೇಪಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಈ ಕೆಳಗಿನ ಸ್ಥಳಗಳಿಂದ ಕಚ್ಚಾ ತೈಲ ತೆಗೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ:
ಅಸ್ಸಾಂ: ದಿಗ್ಬೋಯ್ (ಭಾರತದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ತೈಲ ಕ್ಷೇತ್ರ) ಮತ್ತು ನಹರ್ಕಟಿಯಾ.
ಗುಜರಾತ್: ಅಂಕಲೇಶ್ವರ.
ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ: ಬಾಂಬೆ ಹೈ.
ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ: ಕೃಷ್ಣಾ-ಗೋದಾವರಿ ಬೇಸಿನ್.
ತೈಲ ಸಂಗ್ರಹಾಗಾರಗಳು: ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಾಗಿ ವಿಶಾಖಪಟ್ಟಣಂ, ಮಂಗಳೂರು ಮತ್ತು ಪುದೂರಿನಲ್ಲಿ ಬೃಹತ್ ತೈಲ ಸಂಗ್ರಹಾಗಾರಗಳನ್ನು (Strategic Oil Reserves) ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಭಾರತವು ಯಾವ ದೇಶಗಳಿಂದ ಎಲ್‌ಪಿಜಿ ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ?
ಭಾರತವು ತನ್ನ ಒಟ್ಟು ಅಗತ್ಯದ ಶೇಕಡಾ 60 ರಷ್ಟು ಅನಿಲವನ್ನು ವಿದೇಶಗಳಿಂದ ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
70% ಆಮದು: ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾ, ಕತಾರ್ ಮತ್ತು ಯುನೈಟೆಡ್ ಅರಬ್ ಎಮಿರೇಟ್ಸ್ (UAE).
30% ಆಮದು: ಅಮೆರಿಕ, ಅಲ್ಜೀರಿಯಾ ಮತ್ತು ನೈಜೀರಿಯಾ.
ಪ್ರಸ್ತುತ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿಗೆ ಕಾರಣವೇನು?
ಜಾಗತಿಕ ತೈಲ ಮತ್ತು ಅನಿಲ ವ್ಯಾಪಾರದ ಬಹುಪಾಲು ಭಾಗವು ‘ಹಾರ್ಮುಜ್ ಜಲಸಂಧಿ’ (Strait of Hormuz) ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗುತ್ತದೆ. ಇರಾನ್ ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕ ನಡುವಿನ ಯುದ್ಧದ ವಾತಾವರಣದಿಂದಾಗಿ ಈ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಅಡಚಣೆ ಉಂಟಾಗುವ ಭೀತಿ ಎದುರಾಗಿದೆ. ಭಾರತವು ಆಮದಿನ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚು ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಈ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ದೇಶದ ಅಡುಗೆ ಮನೆಗಳ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತಿದೆ.
ಎಲ್‌ಪಿಜಿಯಿಂದ ಆದ ಕ್ರಾಂತಿ:
ಆರೋಗ್ಯ: ಸೌದೆ ಮತ್ತು ಕಲ್ಲಿದ್ದಲಿನ ಹೊಗೆಯಿಂದ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಉಂಟಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಕಣ್ಣು ಮತ್ತು ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕಾಯಿಲೆಗಳು ಕಡಿಮೆಯಾದವು.
ಸಮಯ ಉಳಿತಾಯ: ಅಡುಗೆ ಮಾಡುವ ಸಮಯ ಮತ್ತು ಶ್ರಮ ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಇಳಿಕೆಯಾಯಿತು.
ಪರಿಸರ ಸ್ನೇಹಿ: ವಾಯು ಮಾಲಿನ್ಯ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿ ಅಡುಗೆ ಮನೆಗಳು ಸ್ವಚ್ಛವಾಗಿರಲು ಸಹಕಾರಿಯಾಯಿತು.
ಉಜ್ವಲ ಯೋಜನೆ: 2016 ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾದ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಉಜ್ವಲ ಯೋಜನೆಯು ಹಳ್ಳಿಗಳ ಬಡ ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೂ ಸ್ವಚ್ಛ ಇಂಧನವನ್ನು ತಲುಪಿಸಿತು
