ಬೆಂಗಳೂರು- ನವೆಂಬರ್ 5ರಿಂದ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಿರುವ ಕರ್ನಾಟಕದ ಬಸ್ ದರ ಏರಿಕೆಯು ರಾಜ್ಯದ ನಾಲ್ಕು ಸಾರಿಗೆ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ವಾರ್ಷಿಕ ಸುಮಾರು ₹1,200 ಕೋಟಿ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಆದಾಯ ತಂದುಕೊಡುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ. ಆದರೆ, ಸಾರಿಗೆ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಮೇಲಿರುವ ಭಾರಿ ಸಾಲ ಹಾಗೂ ಬಾಕಿ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಈ ಆದಾಯವು ಸೀಮಿತ ಪರಿಹಾರವಾಗಲಿದೆ.
ಸರಾಸರಿ ಶೇ.35ರಷ್ಟು ದರ ಹೆಚ್ಚಿಸಿರುವ ಬೆಂಗಳೂರು ಮಹಾನಗರ ಸಾರಿಗೆ ಸಂಸ್ಥೆ (BMTC)ಯೊಂದರಿಂದಲೇ ವಾರ್ಷಿಕ ಸುಮಾರು ₹400 ಕೋಟಿ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಆದಾಯ ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ. ಉಳಿದ ಮೂರು ಸಂಸ್ಥೆಗಳಾದ ಕೆಎಸ್‌ಆರ್‌ಟಿಸಿ, ಎನ್‌ಡಬ್ಲ್ಯುಕೆಆರ್‌ಟಿಸಿ ಮತ್ತು ಕೆಕೆಆರ್‌ಟಿಸಿಗಳಿಗೆ ಒಟ್ಟಾರೆ ₹600ರಿಂದ ₹800 ಕೋಟಿ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಆದಾಯ ಬರಬಹುದು ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಮೂರು ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಸರಾಸರಿ ದರ ಏರಿಕೆ ಶೇ.23ರಷ್ಟಿದೆ.
ಆದರೆ, ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 30, 2026ರ ವೇಳೆಗೆ ನಾಲ್ಕು ಸಾರಿಗೆ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಒಟ್ಟು ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ ₹9,912.88 ಕೋಟಿ ತಲುಪಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಭವಿಷ್ಯ ನಿಧಿ ಬಾಕಿ ₹2,916.8 ಕೋಟಿ, ಸಾಲ ₹2,192.79 ಕೋಟಿ, ನೌಕರರ ವೇತನ ಬಾಕಿ ₹1,756.17 ಕೋಟಿ, ಸರ್ಕಾರದ ಸಾಲ ಮರುಪಾವತಿ ₹1,652.79 ಕೋಟಿ, ಡೀಸೆಲ್ ಬಾಕಿ ₹1,111.88 ಕೋಟಿ ಮತ್ತು ನಿವೃತ್ತ ನೌಕರರ ಬಾಕಿ ₹603.88 ಕೋಟಿ ಸೇರಿವೆ.
ಇದರ ಜತೆಗೆ ‘ಶಕ್ತಿ’ ಯೋಜನೆಯಡಿ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಸಾರಿಗೆ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಬರಬೇಕಿರುವ ₹6,361.62 ಕೋಟಿ ಬಾಕಿ ಕೂಡ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಆರ್ಥಿಕ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದೆ. 2023-24ರಿಂದ 2025-26ರವರೆಗೆ ₹4,751 ಕೋಟಿ ಹಾಗೂ ಪ್ರಸಕ್ತ ಹಣಕಾಸು ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ₹1,610 ಕೋಟಿ ಬಾಕಿ ಇದೆ ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ.
ಶಕ್ತಿ ಯೋಜನೆಯ ವೆಚ್ಚವೇ ಪ್ರಮುಖ ವಿವಾದ
ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಉಚಿತ ಬಸ್ ಪ್ರಯಾಣ ಕಲ್ಪಿಸುವ ‘ಶಕ್ತಿ’ ಯೋಜನೆಯ ವೆಚ್ಚದ ಮರುಪಾವತಿ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಸಾರಿಗೆ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ನಡುವೆ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯ ಮುಂದುವರಿದಿದೆ. 2023-24ರಿಂದ ಸರ್ಕಾರ ₹19,200 ಕೋಟಿ ಅನುದಾನ ಹಂಚಿಕೆ ಮಾಡಿದ್ದರೂ, ₹16,594 ಕೋಟಿಯನ್ನು ಮಾತ್ರ ಮರುಪಾವತಿಸಿದೆ. ಇದೇ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಯೋಜನೆಯ ವಾಸ್ತವ ವೆಚ್ಚ ₹22,957.24 ಕೋಟಿಯಷ್ಟಾಗಿದೆ.
ಸರ್ಕಾರದ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರದ ಪ್ರಕಾರ, ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಾದರೂ ಅದಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ವೆಚ್ಚ ಹೆಚ್ಚಾಗಿಲ್ಲ. ಹೀಗಾಗಿ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ವೆಚ್ಚಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಮರುಪಾವತಿ ಮಾಡಬೇಕು ಎಂಬ ನಿಲುವು ಹಣಕಾಸು ಇಲಾಖೆಯದ್ದಾಗಿದೆ. ಫಲಾನುಭವಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ದತ್ತಾಂಶ, ಹೊಸ ವಾಹನಗಳ ಮೇಲಿನ ತೆರಿಗೆ ವಿನಾಯಿತಿ ಮತ್ತು ವೆಚ್ಚದ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರವೂ ಈ ವಿವಾದದ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳಾಗಿವೆ.
ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಬಸ್‌ಗಳ ಖರೀದಿ, ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಸೇವೆಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ನೌಕರರ ವೇತನ ಪರಿಷ್ಕರಣೆಯಿಂದಾಗಿ ತಮ್ಮ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವೆಚ್ಚ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ ಎಂದು ಸಾರಿಗೆ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ವಾದಿಸುತ್ತಿವೆ.
ಬಸ್ ದರ ಏರಿಕೆ ಎಷ್ಟು ನೆರವಾಗಲಿದೆ?
ಸರ್ಕಾರದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಬಸ್ ದರ ಏರಿಕೆಯು ಸಾರಿಗೆ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಆದಾಯ ಕೊರತೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ ಪ್ರಮುಖ ಕ್ರಮವಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ₹1,200 ಕೋಟಿ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ವಾರ್ಷಿಕ ಆದಾಯವು ₹9,912 ಕೋಟಿಗೂ ಅಧಿಕ ಇರುವ ಒಟ್ಟು ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯ ಎದುರು ನೋಡಿದರೆ, ಇದು ಸಂಪೂರ್ಣ ಆರ್ಥಿಕ ಪರಿಹಾರವಲ್ಲ.
ಇದೇ ವೇಳೆ, 2025-26ರಲ್ಲಿ 2,000 ಹೊಸ ಬಸ್‌ಗಳ ಖರೀದಿಗೆ ಸರ್ಕಾರ ನೆರವು ನೀಡಿದ್ದು, ಪ್ರಸಕ್ತ ವರ್ಷ ಮತ್ತಷ್ಟು 1,000 ಬಸ್‌ಗಳಿಗೆ ಹಣಕಾಸು ಒದಗಿಸುತ್ತಿದೆ. ಪಿಎಂ ಇ-ಡ್ರೈವ್ ಯೋಜನೆಯಡಿ 4,500 ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ ಬಸ್‌ಗಳನ್ನು ಗುತ್ತಿಗೆಗೆ ಪಡೆಯುವ BMTCಯ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವೆಚ್ಚಕ್ಕೂ ಸರ್ಕಾರ ₹600 ಕೋಟಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ನೆರವು ನೀಡಲಿದೆ.
ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ, ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಮೇಲಿನ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ದರದ ಹೊರೆ ಮೂಲಕ ಸಾರಿಗೆ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ತಕ್ಷಣದ ಆದಾಯ ಹೆಚ್ಚಳವಾಗಲಿದ್ದರೂ, ಶಕ್ತಿ ಯೋಜನೆಯ ಬಾಕಿ, ಸಾಲ, PF, ವೇತನ ಮತ್ತು ಇತರ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿದರೆ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಹಣಕಾಸು ಸ್ಥಿತಿ ಇನ್ನೂ ಸವಾಲಿನಲ್ಲೇ ಉಳಿಯಲಿದೆ. ದರ ಏರಿಕೆಯ ಆದಾಯವನ್ನು ಸಾಲ ತೀರಿಸಲು, ಬಾಕಿ ಪಾವತಿಸಲು ಮತ್ತು ಸೇವೆಗಳ ಸುಧಾರಣೆಗೆ ಹೇಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಮುಂದಿನ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಶ್ನೆಯಾಗಿದೆ
