ನವದೆಹಲಿ- ₹2,000ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ UPI ವಹಿವಾಟುಗಳಿಗೆ 0.4ರಷ್ಟು ಮರ್ಚೆಂಟ್ ಡಿಸ್ಕೌಂಟ್ ರೇಟ್‌ (MDR) ವಿಧಿಸುವ NPCI ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಖಂಡಿಸಿರುವ ಎಐಸಿಸಿ ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ರಣದೀಪ್ ಸಿಂಗ್ ಸುರ್ಜೇವಾಲ, ಕೇಂದ್ರದ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ಸರ್ಕಾರದ ವಿರುದ್ಧ ತೀವ್ರ ವಾಗ್ದಾಳಿ ನಡೆಸಿದ್ದಾರೆ.
UPI ವಹಿವಾಟುಗಳಿಗೆ ಶುಲ್ಕ ವಿಧಿಸುವ ಮೂಲಕ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರು ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಹೊರೆ ಹಾಕಲು ಮುಂದಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅವರು ಆರೋಪಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಇದನ್ನು ‘ಡಿಜಿಟಲ್ ಪಲ್ಟಿ’ ಹಾಗೂ ಜನರಿಗೆ ಮಾಡಿದ ‘ಮಹಾವಂಚನೆ’ ಎಂದು ಸುರ್ಜೇವಾಲ ತಮ್ಮ ಮಾಧ್ಯಮ ಪ್ರಕಟಣೆಯಲ್ಲಿ ಟೀಕಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಹೊಸ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ವಿವರಗಳು
ಅಕ್ಟೋಬರ್ 15ರಿಂದ ಜಾರಿಗೆ ಬರಲಿರುವ ಹೊಸ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಡಿ ₹2,000ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ P2M ವಹಿವಾಟುಗಳಿಗೆ 0.4% MDR ವಿಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
₹75,000ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಹಿವಾಟುಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿ ವಹಿವಾಟಿಗೆ ಗರಿಷ್ಠ ₹300 ಮಿತಿ ಇರಲಿದೆ. ರೈಲ್ವೆ, ಟೆಲಿಕಾಂ, ವಿಮೆ ಮತ್ತು ಇಂಧನದಂತಹ ಕೆಲವು ವಿಭಾಗಗಳಿಗೆ ₹2,000 ಮೇಲ್ಪಟ್ಟ ವಹಿವಾಟಿಗೆ ₹5ರ ನಿಗದಿತ MDR ಇರಲಿದೆ. ಗ್ರಾಹಕರಿಂದ ನೇರವಾಗಿ ಶುಲ್ಕ ವಸೂಲಿ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು P2P ವಹಿವಾಟುಗಳು ಶುಲ್ಕಮುಕ್ತವಾಗಿರುತ್ತವೆ.
UPIge ತೆರಿಗೆ ವಿಧಿಸುವ ಹುನ್ನಾರ
‘UPIಗೆ ತೆರಿಗೆ ವಿಧಿಸುವ ಹುನ್ನಾರ’ ಎಂದು ಆರೋಪ
ಸುರ್ಜೇವಾಲ ಅವರು ತಮ್ಮ ಪ್ರಕಟಣೆಯಲ್ಲಿ, UPI ಮೂಲಸೌಕರ್ಯವನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಡಿಜಿಟಲ್ ಪಾವತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಿ ಹಲವು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ವಹಿವಾಟುಗಳನ್ನು ಉಚಿತವಾಗಿ ನಡೆಸಿಕೊಂಡು ಬರಲಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇದೀಗ ₹2,000ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಹಿವಾಟುಗಳಿಗೆ MDR ವಿಧಿಸುವ ನಿರ್ಧಾರವು ಮುಂದೆ ಶುಲ್ಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ವಿಸ್ತರಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆಗೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅವರು ವಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ.
UPI ವಹಿವಾಟುಗಳ ಮೇಲಿನ ಶುಲ್ಕವನ್ನು ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಇತರ ವರ್ಗಗಳಿಗೂ ವಿಸ್ತರಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ ಎಂಬ ಆತಂಕವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿರುವ ಅವರು, ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಸ್ಪಷ್ಟನೆ ನೀಡಬೇಕು ಎಂದು ಆಗ್ರಹಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಆದರೆ ಪ್ರಸ್ತುತ ಘೋಷಣೆಯಾಗಿರುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ P2M ವಹಿವಾಟುಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿದ್ದು, P2P ಪಾವತಿಗಳಿಗೆ ಶುಲ್ಕ ವಿಧಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು NPCI ಪ್ರಕಟಿಸಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶವಾಗಿದೆ.
UPI ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ವಿಸ್ತರಣೆ
₹314 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ ವಹಿವಾಟಿನ ವೇದಿಕೆ
UPI ದೇಶದ ಡಿಜಿಟಲ್ ಪಾವತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕೆ ಬೆಳೆದಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳೇ ತೋರಿಸುತ್ತವೆ. PIB ಪ್ರಕಾರ, 2025-26ನೇ ಹಣಕಾಸು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ UPI ಮೂಲಕ 24,161.69 ಕೋಟಿ ವಹಿವಾಟುಗಳು ನಡೆದಿದ್ದು, ಅವುಗಳ ಒಟ್ಟು ಮೌಲ್ಯ ₹314.23 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ ಆಗಿದೆ. ಜೂನ್ 2026ರವರೆಗೆ 55.49 ಕೋಟಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಬಳಕೆದಾರರು ಮತ್ತು 6.5 ಕೋಟಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು UPI ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದ್ದರು.
2016-17ರಲ್ಲಿ ಕೇವಲ 1.78 ಕೋಟಿ ವಹಿವಾಟುಗಳಿದ್ದ UPI, 2025-26ರಲ್ಲಿ 24,162 ಕೋಟಿ ವಹಿವಾಟುಗಳ ಮಟ್ಟ ತಲುಪಿದೆ. ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಪ್ರಕಾರ, ಭಾರತದ ಒಟ್ಟು ಡಿಜಿಟಲ್ ಪಾವತಿ ವಹಿವಾಟುಗಳಲ್ಲಿ UPI ಪಾಲು 85%ರಷ್ಟಿದೆ.
ಇಂತಹ ಬೃಹತ್ ಪ್ರಮಾಣದ ಡಿಜಿಟಲ್ ಪಾವತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ MDR ಜಾರಿಯಾಗುತ್ತಿರುವುದು ವ್ಯಾಪಾರ ವಲಯದಲ್ಲಿ ವೆಚ್ಚದ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಕುರಿತು ಚರ್ಚೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. MDRನ ಹೊರೆ ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳ ಮೇಲಿರಲಿದ್ದು, ಅದರ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಬೆಲೆಗಳ ಮೂಲಕ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸುತ್ತಾರೆಯೇ ಎಂಬುದು ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹ ಅಂಶವಾಗಲಿದೆ.
ಅಮೆರಿಕನ್ ಕಂಪನಿಗಳ ಹಿತಾಸಕ್ತಿ
‘ಅಮೆರಿಕನ್ ಕಂಪನಿಗಳ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗೆ ಶರಣಾಗತಿ’ ಆರೋಪ
ಹೊಸ ಶುಲ್ಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಅಮೆರಿಕದ ಕಂಪನಿಗಳ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ಜೋಡಿಸಿರುವ ಸುರ್ಜೇವಾಲ, PhonePe ಮತ್ತು Google Payಗಳಂತಹ ಖಾಸಗಿ ಪಾವತಿ ವೇದಿಕೆಗಳ ಪ್ರಾಬಲ್ಯವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ನೀತಿಯನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ವಿದೇಶಿ ಕಂಪನಿಗಳು UPI ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದ ಲಾಭ ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದರೂ ಅವುಗಳ ಮೇಲೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಶುಲ್ಕ ವಿಧಿಸುವ ಬದಲು ಭಾರತೀಯ ಬಳಕೆದಾರರು ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳ ಮೇಲೆ ವೆಚ್ಚದ ಹೊರೆ ಹಾಕಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂಬುದು ಅವರ ಪ್ರಮುಖ ಆರೋಪವಾಗಿದೆ. Visa ಮತ್ತು Mastercardಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ UPI ಹಾಗೂ RuPay ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಿಂದ ಉಂಟಾದ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನೂ ಅವರು ತಮ್ಮ ಹೇಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಆದಾಗ್ಯೂ, ಈ ಹೊಸ MDR ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಅಮೆರಿಕದ ಒತ್ತಡ ಅಥವಾ ಯಾವುದೇ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವಿದೇಶಿ ಕಂಪನಿಯ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಯ ಪರಿಣಾಮವೆಂದು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸುವ ಸ್ವತಂತ್ರ ದಾಖಲೆ ಈ ವರದಿಗೆ ಲಭ್ಯವಾಗಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಸುರ್ಜೇವಾಲ ಅವರ ಈ ಭಾಗದ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ರಾಜಕೀಯ ಆರೋಪಗಳಾಗಿಯೇ ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.
NPCI ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ವೆಚ್ಚ
‘NPCI ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಹೇಗೆ ಭರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ?’
UPI ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ, ಸೈಬರ್ ಭದ್ರತೆ, ತಾಂತ್ರಿಕ ನಿರ್ವಹಣೆ ಹಾಗೂ ಪಾವತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ವಿಸ್ತರಣೆಗೆ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಹೇಗೆ ಭರಿಸಬೇಕು ಎಂಬುದು ಹೊಸ MDR ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. ಹೊಸ ಶುಲ್ಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಡಿಜಿಟಲ್ ಪಾವತಿ ಪರಿಸರದ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಮತ್ತು ಸೇವಾ ವೆಚ್ಚಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವ ಉದ್ದೇಶ ಹೊಂದಿದೆ.
ಇದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ, NPCI ಹಾಗೂ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿರುವ ಆದಾಯ ಮತ್ತು ಹಣಕಾಸು ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿರುವ ಸುರ್ಜೇವಾಲ, UPI ಬಳಕೆದಾರರ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ವೆಚ್ಚದ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಏಕೆ ಬೇಕಾಯಿತು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಉತ್ತರಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಒತ್ತಾಯಿಸಿದ್ದಾರೆ.
‘ಭವಿಷ್ಯದ ಶುಲ್ಕದ ಬಗ್ಗೆಅ ಸ್ಪಷ್ಟತೆ ನೀಡಿ’
UPIಯನ್ನು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಡಿಜಿಟಲ್ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯವಾಗಿ ರೂಪಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಕಳೆದ ಒಂದು ದಶಕದಲ್ಲಿ ಅದರ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಭಾರಿ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ. ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವೇ UPIಯನ್ನು ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ರಿಯಲ್‌ಟೈಮ್ ಪಾವತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದೆ.
ಇಂತಹ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಉಚಿತ ಡಿಜಿಟಲ್ ಪಾವತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದ MDR ಆಧಾರಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯತ್ತ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಬದಲಾವಣೆಯ ಕುರಿತು ರಾಜಕೀಯ ಚರ್ಚೆ ತೀವ್ರಗೊಂಡಿದೆ. ಗ್ರಾಹಕರಿಂದ ನೇರ ಶುಲ್ಕ ವಸೂಲಿ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ, P2P ವಹಿವಾಟುಗಳು ಉಚಿತವಾಗಿರುತ್ತವೆ ಎಂಬ ಸರ್ಕಾರದ ನಿಲುವು ಒಂದು ಕಡೆ ಇದ್ದರೆ, ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳ ಮೇಲಿನ MDR ಅಂತಿಮವಾಗಿ ವಸ್ತು-ಸೇವೆಗಳ ಬೆಲೆಗಳ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆಯೇ ಎಂಬ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ನ ಆತಂಕ ಮತ್ತೊಂದು ಕಡೆ ಇದೆ.
ಹೀಗಾಗಿ ₹2,000 ಮೇಲ್ಪಟ್ಟ UPI ವಹಿವಾಟಿನ ಹೊಸ MDR ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಕೇವಲ ಡಿಜಿಟಲ್ ಪಾವತಿ ಶುಲ್ಕದ ಪ್ರಶ್ನೆಯಾಗದೆ, ಸಣ್ಣ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳ ವೆಚ್ಚ, ಗ್ರಾಹಕರ ಬೆಲೆಭಾರ, ಡಿಜಿಟಲ್ ಪಾವತಿಯ ಭವಿಷ್ಯ ಮತ್ತು UPI ಮಾದರಿಯ ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿರತೆ ಕುರಿತ ಚರ್ಚೆಯನ್ನೂ ಮುನ್ನೆಲೆಗೆ ತಂದಿದೆ.
