ನವದೆಹಲಿ: ದೇಶದಲ್ಲಿ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್(ಪಾಲಿಮರ್) ನೋಟುಗಳ ಚಲಾವಣೆಗೆ ತರುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಮೊದಲ ಹೆಜ್ಜೆಯಾಗಿ ಅದಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯವಾಗಿರುವ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಪೂರೈಕೆಗಾಗಿ ಶುಕ್ರವಾರ ಟೆಂಡರ್ ಆಹ್ವಾನಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಆರ್ಬಿಐ ಪಾಲಿಮರ್ ಕರೆನ್ಸಿ ನೋಟುಗಳನ್ನು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ ಬಳಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ್ದು, ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಯು ಜಾಗತಿಕ ಟೆಂಡರ್ ಅನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದೆ.
ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್(ಆರ್ಬಿಐ) ಪಾಲಿಮರ್ ಕರೆನ್ಸಿ ನೋಟುಗಳನ್ನು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ ಬಳಸಲು ಸಜ್ಜಾಗಿದ್ದು, ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ನೋಟ್ ಮುದ್ರಣ್ ಪ್ರೈವೇಟ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್(ಬಿಆರ್ಬಿಎನ್ಎಂಪಿಎಲ್) ಶುಕ್ರವಾರ ತನ್ನದೇ ಆದ ಮುದ್ರಣಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಸೆಕ್ಯುರಿಟಿ ಪ್ರಿಂಟಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಮಿಂಟಿಂಗ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ(ಎಸ್ಪಿಎಂಸಿಐಎಲ್) ನಲ್ಲಿ ಕರೆನ್ಸಿ ನೋಟುಗಳನ್ನು ಮುದ್ರಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುವ ಪಾಲಿಮರ್ ಹಾಳೆಗಳಿಗಾಗಿ ಜಾಗತಿಕ ಟೆಂಡರ್ ಅನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದೆ.
ಬಿಆರ್ಬಿಎನ್ಎಂಪಿಎಲ್ ಆರ್ಬಿಐನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ವಾಮ್ಯದ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದ್ದರೂ, ಎಸ್ಪಿಎಂಸಿಐಎಲ್ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯದ ಉದ್ಯಮವಾಗಿದೆ. ಬ್ಯಾಂಕ್ ನೋಟುಗಳನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ, ತಯಾರಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಪೂರೈಸುತ್ತದೆ. ಎಸ್ಪಿಎಂಸಿಐಎಲ್ ಅವುಗಳನ್ನು ಸ್ಟಾಂಪ್ ಪೇಪರ್ಗಳು, ಸ್ಟಾಂಪ್ಗಳು ಮತ್ತು ಭದ್ರತಾ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಪಾಸ್ಪೋರ್ಟ್ಗಳಂತಹ ಇತರ ದಾಖಲೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಮುದ್ರಿಸುತ್ತದೆ.
ಬಿಆರ್ಬಿಎನ್ಎಂಪಿಎಲ್ ಟೆಂಡರ್ 68,000 ರೀಮ್ಗಳಿಗೆ ಬಿಡ್ಗಳನ್ನು ಕರೆದಿದೆ. ಒಂದು ರೀಮ್ 500 ಹಾಳೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಬ್ಯಾಂಕ್ ನೋಟುಗಳನ್ನು ಮುದ್ರಿಸಲು ಭದ್ರತಾ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಬೈಯಾಕ್ಸಿಯಲಿ ಓರಿಯೆಂಟೆಡ್ ಪಾಲಿಪ್ರೊಪಿಲೀನ್-ಆಧಾರಿತ ಅಪಾರದರ್ಶಕ ಪಾಲಿಮರ್ ಸಬ್ಸ್ಟ್ರೇಟ್. ಬಿಡ್ಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಲು ಕೊನೆಯ ದಿನಾಂಕ ಆಗಸ್ಟ್ 18.
ಒಂದು ಮುಖಬೆಲೆಯ ನೋಟುಗಳ ಮುದ್ರಣದಲ್ಲಿ 34,000 ರೀಮ್ ಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುವುದು ಎಂದು ಟೆಂಡರ್ ದಾಖಲೆಯಲ್ಲಿ ತಿಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ, ಪ್ರಯೋಗವು ಎರಡು ಮುಖಬೆಲೆಯ ನೋಟುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ.
ಜೂನ್ 5 ರಂದು ಆರ್ಬಿಐ ಗವರ್ನರ್ ಸಂಜಯ್ ಮಲ್ಹೋತ್ರಾ ಅವರು ಹಣಕಾಸು ನೀತಿಯ ನಂತರದ ಪತ್ರಿಕಾಗೋಷ್ಠಿಯಲ್ಲಿ ಪಾಲಿಮರ್ ನೋಟುಗಳ ಕುರಿತಾದ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯು “ಪ್ರಸ್ತುತ ಪರಿಗಣನೆಯಲ್ಲಿದೆ” ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರೂ, ಯಾವುದೇ ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿದ ನಂತರ ಟೆಂಡರ್ ಬಂದಿದೆ.
“ನಾವು ಅದರ ಸಾಧಕ-ಬಾಧಕಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತಿದ್ದೇವೆ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಮಾಡುವುದು ಯೋಗ್ಯವೇ ಎಂದು ನಿಮಗೆ ತಿಳಿದಿದೆಯೇ. ಇದು ಇನ್ನೂ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಹಂತದಲ್ಲಿದೆ” ಎಂದು ಮಲ್ಹೋತ್ರಾ ಹೇಳಿದ್ದರು.
1988 ರಲ್ಲಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಮೊದಲು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದ ಪಾಲಿಮರ್ ನೋಟುಗಳನ್ನು ಈಗ 50 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳನ್ನು ಕಾಗದದ ನೋಟುಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಶ್ರೇಷ್ಠವೆಂದು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪಾಲಿಮರ್ ನೋಟು ಕಾಗದದ ನೋಟುಗಿಂತ ಎರಡರಿಂದ ಆರು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಎಲ್ಲಿಯಾದರೂ ಬಾಳಿಕೆ ಬರಬಹುದು, ಅಂದರೆ ಇದು ಕಡಿಮೆ ಪರಿಸರ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಬೀರುತ್ತದೆ. ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ಜೀವಿತಾವಧಿ ಎಂದರೆ ಕಡಿಮೆ ಪಾಲಿಮರ್ ನೋಟುಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಿ ವಿತರಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.
2025-26ರಲ್ಲಿ, ಕರೆನ್ಸಿ ನೋಟುಗಳನ್ನು ಮುದ್ರಿಸಲು RBI ರೂ. 4,875 ಕೋಟಿ ಖರ್ಚು ಮಾಡಿದೆ. ಮಾರ್ಚ್ 31, 2026 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ 17,000 ಕೋಟಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಭಾರತೀಯ ಕರೆನ್ಸಿ ನೋಟುಗಳು – ರೂ. 41 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ ಮೌಲ್ಯ ಚಲಾವಣೆಯಲ್ಲಿವೆ. ಕಳೆದ ವರ್ಷ, RBI 2,810 ಕೋಟಿ ನೋಟುಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಿದೆ.
ಕಳೆದ ವರ್ಷ ಪತ್ತೆಯಾದ ನಕಲಿ ನೋಟುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ 2.3 ಲಕ್ಷಕ್ಕೆ ಏರಿದೆ, ಇದು 2024-25 ರಲ್ಲಿ 2.17 ಲಕ್ಷವಾಗಿತ್ತು.
ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ನೋಟುಗಳು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ತೇವವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಹರಿಯುವುದಿಲ್ಲ. ಮೈಕ್ರೋ ಆಪ್ಟಿಕ್, ಹಾಲೋ ಗ್ರಾಂ ವಿಶೇಷ ಶಾಹಿಗಳಂತಹ ಸುಧಾರಿತ ಭದ್ರತಾ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ಇವು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳನ್ನು ನಕಲಿಸುವುದು ಕಷ್ಟಕರ. ಕಾಗದದ ನೋಟಿಗಿಂತ ಆರು ಪಟ್ಟು ಸುದೀರ್ಘ ಬಾಳಿಕೆ ಬರುತ್ತವೆ.
