ಭಾರತೀಯ ಅಂಚೆ ಇಲಾಖೆಯು 2025-26ನೇ ಲೆಕ್ಕಪತ್ರ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಅರ್ಹ ನೌಕರರಿಗೆ 60 ದಿನಗಳ ವೇತನಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾದ ಉತ್ಪಾದಕತೆ ಆಧಾರಿತ ಬೋನಸ್ (Productivity Linked Bonus – PLB) ನೀಡಲು ಅನುಮೋದನೆ ನೀಡಿದೆ.
ಈ ಕುರಿತು ಅಂಚೆ ಇಲಾಖೆ ಶುಕ್ರವಾರ ಆದೇಶ ಹೊರಡಿಸಿದ್ದು, ಮಲ್ಟಿ ಟಾಸ್ಕಿಂಗ್ ಸ್ಟಾಫ್ (MTS), ಗ್ರೂಪ್‌ ಸಿ ನೌಕರರು, ಗೆಜೆಟೆಡ್ ಅಲ್ಲದ ಗ್ರೂಪ್‌ ಬಿ ನೌಕರರು ಹಾಗೂ ಗ್ರಾಮೀಣ ಅಂಚೆ ಸೇವಕರಿಗೆ (GDS) ಬೋನಸ್ ಪಡೆಯುವ ಅವಕಾಶವಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ಅರ್ಹ ಪೂರ್ಣಾವಧಿ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಕಾರ್ಮಿಕರಿಗೂ ನಿಯಮಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಬೋನಸ್ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ಬೋನಸ್ ಮೊತ್ತವು ನೌಕರರ ವರ್ಗ, ಅರ್ಹ ವೇತನದ ಮಿತಿ ಹಾಗೂ ಲೆಕ್ಕಪತ್ರ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ ದಿನಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತದೆ.
ಯಾರಿಗೆಲ್ಲ ಬೋನಸ್ ಸಿಗಲಿದೆ?
ಅಂಚೆ ಇಲಾಖೆಯ ಆದೇಶದ ಪ್ರಕಾರ, ನಿಯಮಿತ ಇಲಾಖಾ ನೌಕರರಾದ MTS, ಗ್ರೂಪ್‌ ಸಿ ಮತ್ತು ಗೆಜೆಟೆಡ್ ಅಲ್ಲದ ಗ್ರೂಪ್‌ ಬಿ ನೌಕರರಿಗೆ ಉತ್ಪಾದಕತೆ ಆಧಾರಿತ ಬೋನಸ್ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿರುವ ಅರ್ಹ ಗ್ರಾಮೀಣ ಅಂಚೆ ಸೇವಕರಿಗೆ ಎಕ್ಸ್‌ಗ್ರೇಷಿಯಾ ಬೋನಸ್ ಹಾಗೂ ಅರ್ಹ ಪೂರ್ಣಾವಧಿ ಕ್ಯಾಶುವಲ್ ಲೇಬರ್‌ ಮತ್ತು ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಸ್ಥಾನಮಾನ ಹೊಂದಿರುವ ಕಾರ್ಮಿಕರಿಗೆ ನಿಯಮಗಳ ಪ್ರಕಾರ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಬೋನಸ್ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
ನಿಯಮಿತ ನೌಕರರಿಗೆ ಬೋನಸ್ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ ಹೇಗೆ?
ನಿಯಮಿತ ಇಲಾಖಾ ನೌಕರರ ಬೋನಸ್ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರಕ್ಕೆ ಸರಾಸರಿ ಮಾಸಿಕ ಅರ್ಹ ವೇತನವನ್ನು 60ರಿಂದ ಗುಣಿಸಿ, 30.4ರಿಂದ ಭಾಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ 60 ದಿನಗಳು ಬೋನಸ್ ಅವಧಿಯಾಗಿದ್ದು, ಮಾಸಿಕ ಅರ್ಹ ವೇತನಕ್ಕೆ ಗರಿಷ್ಠ ₹7,000ರ ಮಿತಿ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ.
ಬೋನಸ್ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರದ ಸೂತ್ರ:
ಬೋನಸ್ = (ಸರಾಸರಿ ಮಾಸಿಕ ಅರ್ಹ ವೇತನ × 60) ÷ 30.4
2025-26ನೇ ಲೆಕ್ಕಪತ್ರ ವರ್ಷದ ಯಾವುದೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ನೌಕರನ ಅರ್ಹ ವೇತನ ₹7,000ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿದ್ದರೂ, ಬೋನಸ್ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರಕ್ಕಾಗಿ ಆ ತಿಂಗಳ ವೇತನವನ್ನು ₹7,000ಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅರ್ಹ ವೇತನದಲ್ಲಿ ಪೇ ಮ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ಸ್‌ನ ಮೂಲ ವೇತನ (Basic Pay), ತುಟ್ಟಿಭತ್ಯೆ (DA), ವಿಶೇಷ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಭತ್ಯೆ, ಡೆಪ್ಯುಟೇಶನ್ ಭತ್ಯೆ ಹಾಗೂ ತರಬೇತಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಬೋಧಕರಿಗೆ ನೀಡುವ ತರಬೇತಿ ಭತ್ಯೆ ಸೇರಿವೆ.
2025ರ ಏಪ್ರಿಲ್ 1ರಿಂದ 2026ರ ಮಾರ್ಚ್ 31ರವರೆಗೆ ಪಡೆದ ಅರ್ಹ ಮಾಸಿಕ ವೇತನವನ್ನು ಲೆಕ್ಕ ಹಾಕಿ, ಪ್ರತಿ ತಿಂಗಳ ಮೊತ್ತಕ್ಕೆ ₹7,000ರ ಮಿತಿಯನ್ನು ಅನ್ವಯಿಸಿ, ಒಟ್ಟು ಮೊತ್ತವನ್ನು 12ರಿಂದ ಭಾಗಿಸುವ ಮೂಲಕ ಸರಾಸರಿ ಮಾಸಿಕ ಅರ್ಹ ವೇತನವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಸಾಧಾರಣ ರಜೆ (EOL) ಹಾಗೂ ಡೈಸ್-ನಾನ್ (Dies-non) ಅವಧಿಗಳಿಗೆ ನಿಯಮಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಅನುಪಾತದ ಕಡಿತ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ.
ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಒಬ್ಬ ನೌಕರನ ಸರಾಸರಿ ಮಾಸಿಕ ಅರ್ಹ ವೇತನ ₹7,000 ಆಗಿದ್ದರೆ, 60 ದಿನಗಳ ಬೋನಸ್ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ ಹೀಗಿರುತ್ತದೆ: ₹7,000 × 60 ÷ 30.4 = ₹13,815.79. ಅಂದರೆ, ಆ ನೌಕರನಿಗೆ ಅಂದಾಜು ₹13,816 ಬೋನಸ್ ಸಿಗಬಹುದು. ಅಂತಿಮ ಮೊತ್ತವನ್ನು ಸಮೀಪದ ಪೂರ್ಣ ರೂಪಾಯಿಗೆ ಪೂರ್ಣಾಂಕಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಗ್ರಾಮೀಣ ಅಂಚೆ ಸೇವಕರಿಗೆ (GDS) ಬೋನಸ್ ಹೇಗೆ ಲೆಕ್ಕ ಹಾಕಲಾಗುತ್ತದೆ?
ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿರುವ ಗ್ರಾಮೀಣ ಅಂಚೆ ಸೇವಕರಿಗೆ ಅವರ ಸರಾಸರಿ ಮಾಸಿಕ ಟೈಮ್ ರಿಲೇಟೆಡ್ ಕಂಟಿನ್ಯೂಟಿ ಅಲೋವೆನ್ಸ್‌ (TRCA) ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ತುಟ್ಟಿಭತ್ಯೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಎಕ್ಸ್‌ಗ್ರೇಷಿಯಾ ಬೋನಸ್ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರಕ್ಕೆ ಸರಾಸರಿ ಮಾಸಿಕ ಅರ್ಹ ಮೊತ್ತವನ್ನು 60ರಿಂದ ಗುಣಿಸಿ, 30.4ರಿಂದ ಭಾಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
2025ರ ಏಪ್ರಿಲ್ 1ರಿಂದ 2026ರ ಮಾರ್ಚ್ 31ರವರೆಗೆ ಕರ್ತವ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ GDS ನೌಕರರ ಅರ್ಹ TRCA ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿತ ತುಟ್ಟಿಭತ್ಯೆಯನ್ನು ಒಟ್ಟು ಮಾಡಿ 12ರಿಂದ ಭಾಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರದಲ್ಲಿ ಮಾಸಿಕ ಮೊತ್ತ ₹7,000 ಮೀರಿದರೆ ಅದನ್ನು ₹7,000ಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಲೆಕ್ಕಪತ್ರ ವರ್ಷದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವರು, ಕರ್ತವ್ಯದಿಂದ ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ದೂರವಿದ್ದವರು ಅಥವಾ ಸೇವೆ ತೊರೆದವರು ಅನ್ವಯಿಸುವ ನಿಯಮಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಅನುಪಾತದ ಬೋನಸ್ ಪಡೆಯಬಹುದು.
ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಕಾರ್ಮಿಕರಿಗೆ ಬೋನಸ್ ಪಡೆಯಲು ಅರ್ಹತೆ ಏನು?
ಪೂರ್ಣಾವಧಿ ಕ್ಯಾಶುವಲ್ ಲೇಬರ್‌ ಹಾಗೂ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಸ್ಥಾನಮಾನ ಹೊಂದಿರುವ ಕಾರ್ಮಿಕರು ಬೋನಸ್ ಪಡೆಯಲು ಕೆಲವು ಷರತ್ತುಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಬೇಕು. ಅವರು ದಿನಕ್ಕೆ ಎಂಟು ಗಂಟೆಗಳಂತೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿರಬೇಕು. 2026ರ ಮಾರ್ಚ್ 31ರ ವೇಳೆಗೆ ಸತತ ಮೂರು ವರ್ಷ ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಅವಧಿಗೆ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಕನಿಷ್ಠ 240 ದಿನ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿರಬೇಕು. ಐದು ದಿನಗಳ ಕೆಲಸದ ವಾರವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವ ಕಚೇರಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಕನಿಷ್ಠ 206 ದಿನ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿರುವುದು ಅಗತ್ಯ.
ಈ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಬೋನಸ್ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರಕ್ಕೆ ₹1,200ರ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಮಾಸಿಕ ವೇತನವನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. 60 ದಿನಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಗರಿಷ್ಠ ಬೋನಸ್ ಲೆಕ್ಕ ಹಾಕಿದರೆ ₹1,200 × 60 ÷ 30.4 = ಸುಮಾರು ₹2,368 ಆಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ನೌಕರನು ನಿಜವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ ದಿನಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಅಂತಿಮ ಮೊತ್ತ ನಿರ್ಧಾರವಾಗುತ್ತದೆ.
ಮೊದಲು ವಾರ್ಷಿಕ ಗರಿಷ್ಠ ಬೋನಸ್ ಮೊತ್ತವನ್ನು 365ರಿಂದ ಭಾಗಿಸಿ ದೈನಂದಿನ ಬೋನಸ್ ದರವನ್ನು ಲೆಕ್ಕ ಹಾಕಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬಳಿಕ 2025ರ ಏಪ್ರಿಲ್ 1ರಿಂದ 2026ರ ಮಾರ್ಚ್ 31ರವರೆಗೆ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಸೇವೆಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡ ದಿನಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಪಾವತಿಸಬೇಕಾದ ಮೊತ್ತವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ತಿಂಗಳ ನೈಜ ಮಾಸಿಕ ವೇತನ ₹1,200ಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಿದ್ದರೆ, ಆ ತಿಂಗಳ ನೈಜ ವೇತನವನ್ನೇ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರಕ್ಕೆ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಅಮಾನತು ಅಥವಾ ಸೇವೆಯಿಂದ ನಿವೃತ್ತರಾದವರಿಗೆ ಬೋನಸ್ ಸಿಗುತ್ತದೆಯೇ?
ಲೆಕ್ಕಪತ್ರ ವರ್ಷದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅಮಾನತುಗೊಂಡಿದ್ದ ಅಥವಾ ಡೈಸ್-ನಾನ್ ಅನ್ವಯವಾಗಿದ್ದ ನೌಕರರಿಗೆ 1981 ಮತ್ತು 1988ರಲ್ಲಿ ಅಂಚೆ ಇಲಾಖೆ ಹೊರಡಿಸಿದ ಸಂಬಂಧಿತ ಸ್ಪಷ್ಟೀಕರಣ ಆದೇಶಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಬೋನಸ್ ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅದೇ ರೀತಿ, 2025ರ ಏಪ್ರಿಲ್ 1ರಿಂದ 2026ರ ಮಾರ್ಚ್ 31ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿದವರು, ನಿವೃತ್ತರಾದವರು, ಸೇವೆ ತೊರೆದವರು ಅಥವಾ ಡೆಪ್ಯುಟೇಶನ್‌ಗೆ ತೆರಳಿದವರಿಗೂ ಅನ್ವಯಿಸುವ ನಿಯಮಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಬೋನಸ್ ಪಡೆಯುವ ಅರ್ಹತೆ ಇರಬಹುದು.
ಬೋನಸ್ ಯಾವಾಗ ಪಾವತಿಯಾಗಲಿದೆ?
2025-26ನೇ ಲೆಕ್ಕಪತ್ರ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಬೋನಸ್ ಪಾವತಿಸಲು ಅಂಚೆ ಇಲಾಖೆ ಅನುಮೋದನೆ ನೀಡಿದೆ. ಆದರೆ, ಆದೇಶದಲ್ಲಿ ಹಣ ಪಾವತಿಗೆ ನಿಖರವಾದ ದಿನಾಂಕವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿಲ್ಲ. ಬೋನಸ್ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಸಂಬಂಧಿತ ಲೆಕ್ಕಪತ್ರ ವಿಭಾಗದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ‘ರಿವಾರ್ಡ್ಸ್’ (Rewards) ಶೀರ್ಷಿಕೆಯಡಿ ದಾಖಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಪಾವತಿಯನ್ನು 2026-27ನೇ ಹಣಕಾಸು ವರ್ಷದ ಮಂಜೂರಾದ ಅನುದಾನದಿಂದ ಭರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಗಮನಿಸಿ: ₹13,816 ಎಂಬುದು ₹7,000ರ ಗರಿಷ್ಠ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರದ ಮಾಸಿಕ ವೇತನವನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ಉದಾಹರಣೆಯ ಮೊತ್ತವಾಗಿದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ನೌಕರನಿಗೂ ಇದೇ ಮೊತ್ತ ಸಿಗುತ್ತದೆ ಎಂದರ್ಥವಲ್ಲ. ನೌಕರರ ವರ್ಗ, ಅರ್ಹ ವೇತನ, ಸೇವಾ ಅವಧಿ ಮತ್ತು ಅನ್ವಯಿಸುವ ನಿಯಮಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಅಂತಿಮ ಬೋನಸ್ ಮೊತ್ತ ಬದಲಾಗಬಹುದು.
