ಬೆಂಗಳೂರು-ಜನರ ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಗಂಭೀರ ಅಪಾಯ ಉಂಟುಮಾಡಬಲ್ಲ ವಿಷಕಾರಿ ದತ್ತೂರ ಹಣ್ಣು ಮತ್ತು ಬೀಜಗಳನ್ನು ಆಹಾರ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಂತೆ ಆನ್‌ಲೈನ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿರುವುದು ಪತ್ತೆಯಾದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕ ಆಹಾರ ಸುರಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಔಷಧ ಆಡಳಿತ ಇಲಾಖೆ ಕಠಿಣ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಂಡಿದೆ. Amazon, Swiggy Instamart ಮತ್ತು BigBasket ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಆಹಾರ ಪರವಾನಗಿಗಳನ್ನು ಮುಂದಿನ ಆದೇಶದವರೆಗೆ ಅಮಾನತುಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಇದರೊಂದಿಗೆ, ದತ್ತೂರ ಹಣ್ಣು ಹಾಗೂ ಬೀಜಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಿದ ಮಾರಾಟಗಾರರು ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿತ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಆಹಾರ ಪರವಾನಗಿ/ನೋಂದಣಿಗಳ ಮೇಲೂ ತಕ್ಷಣದ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳುವಂತೆ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ನಿರ್ದೇಶನ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ದತ್ತೂರವನ್ನು ಆಹಾರ ಅಥವಾ ಮಾನವ ಬಳಕೆಗೆಂದು ತೋರಿಸುವ ಎಲ್ಲ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಪಟ್ಟಿಗಳು, ಜಾಹೀರಾತುಗಳು ಹಾಗೂ ಪ್ರಚಾರ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು ಕೂಡಲೇ ತೆಗೆದುಹಾಕುವಂತೆ ಇಲಾಖೆ ಸೂಚಿಸಿದೆ.
ಗೋದಾಮು ಪರಿಶೀಲನೆಯಿಂದ ಬಯಲಾದ ಪ್ರಕರಣ
ದತ್ತೂರ ಹಣ್ಣು ಮತ್ತು ಬೀಜಗಳು ಕೇವಲ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದವು ಎಂಬುದಷ್ಟೇ ಪ್ರಕರಣದ ಗಂಭೀರತೆ ಅಲ್ಲ. ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಪರಿಶೀಲನೆ ವೇಳೆ ಕೆಲವು ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಇ-ಕಾಮರ್ಸ್ ಗೋದಾಮುಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹವಾಗಿದ್ದು, ಪ್ಯಾಕೆಟ್‌ಗಳ ಮೇಲೆಯೇ ಆಹಾರ ಪರವಾನಗಿ ಅಥವಾ ನೋಂದಣಿ ಸಂಖ್ಯೆಗಳಿರುವುದು ಕಂಡುಬಂದಿದೆ ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ.
ಅಂದರೆ, ಮಾನವ ಸೇವನೆಗೆ ಯೋಗ್ಯವಲ್ಲದ ವಿಷಕಾರಿ ಸಸ್ಯದ ಭಾಗಗಳು ಆಹಾರ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಸರಣಿಯಲ್ಲೇ ಸೇರಿಕೊಂಡಿದ್ದವು ಎಂಬುದು ಇಲಾಖೆಯ ಮುಖ್ಯ ಆಕ್ಷೇಪವಾಗಿದೆ. ಇಂತಹ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಆಹಾರವಾಗಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸುವುದು, ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವುದು, ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವುದು ಅಥವಾ ವಿತರಿಸುವುದು ಅನುಮತಿಸಬಹುದಾದ ಕ್ರಮವಲ್ಲ ಎಂದು ಇಲಾಖೆ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ.
ದತ್ತೂರ ಏಕೆ ಅಪಾಯಕಾರಿ?
ದತ್ತೂರ (Datura/Dhatura), ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ‘ಥಾರ್ನ್ ಆಪಲ್’ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಸಸ್ಯ, ವಿಷಕಾರಿ ಆಲ್ಕಲಾಯ್ಡ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಅದರ ಬೀಜಗಳಲ್ಲಿ atropine, hyoscyamine ಮತ್ತು scopolamine ಮುಂತಾದ ಸಂಯುಕ್ತಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಸೇವನೆಯ ಪ್ರಮಾಣ ಮತ್ತು ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿ ಗೊಂದಲ, ಭ್ರಮೆ, ಹೃದಯ ಬಡಿತ ಹೆಚ್ಚಳ, ದೇಹದ ಉಷ್ಣತೆ ಏರಿಕೆ, ಮೂತ್ರ ವಿಸರ್ಜನೆ ಸಮಸ್ಯೆ, ಸೆಳೆತ, ಕೋಮಾ ಸೇರಿದಂತೆ ಗಂಭೀರ ವಿಷಲಕ್ಷಣಗಳು ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ತೀವ್ರ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಸಾವು ಸಂಭವಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯೂ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾಗಿದೆ.
ಹೀಗಾಗಿ, ದತ್ತೂರವನ್ನು ‘ಸಾಮಾನ್ಯ ಬೀಜ’ ಅಥವಾ ‘ನೈಸರ್ಗಿಕ ಉತ್ಪನ್ನ’ ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಆಹಾರವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಆಹಾರ ಸರಬರಾಜು ಸರಪಳಿಯಲ್ಲಿ ಅದು ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುವುದೇ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆರೋಗ್ಯದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಗಂಭೀರ ಅಪಾಯವಾಗಿದೆ.
ದೂರುಗಳ ಬಳಿಕ ತನಿಖೆ
ದತ್ತೂರ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಮಾರಾಟಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ದೂರುಗಳ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಆಹಾರ ಸುರಕ್ಷತಾ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ತನಿಖೆ ಆರಂಭಿಸಿದ್ದರು. ಪರಿಶೀಲನೆಯ ವೇಳೆ ವಿವಿಧ ಇ-ಕಾಮರ್ಸ್ ವೇದಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ದತ್ತೂರ ಹಣ್ಣು ಮತ್ತು ಬೀಜಗಳನ್ನು ಆಹಾರ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಾಗಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿರುವುದು ಪತ್ತೆಯಾಯಿತು ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ.
ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳಿಗೆ ತಮ್ಮ ಕ್ರಮಗಳ ಕುರಿತು ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು. ವರದಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ Amazon ತನ್ನ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸದಿದ್ದರೆ, Swiggy Instamart ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಮಯ ಕೋರಿತ್ತು. BigBasket ತನ್ನ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟವನ್ನು ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಿರುವುದಾಗಿ ತಿಳಿಸಿ, ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ‘ಮಾನವ ಬಳಕೆಗೆ ಅಲ್ಲ’ ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಲೇಬಲ್ ಮಾಡುವುದಾಗಿ ತಿಳಿಸಿತ್ತು. ಆದರೆ ಈ ವಿವರಣೆಗಳನ್ನು ಇಲಾಖೆ ಸಮರ್ಪಕವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿಲ್ಲ.
‘ಮಾನವ ಬಳಕೆಗೆ ಅಲ್ಲ’ ಎಂಬ ಲೇಬಲ್ ಸಾಕೇ?
ಇಲ್ಲಿಯೇ ಪ್ರಕರಣದ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಶ್ನೆ ಎದುರಾಗುತ್ತದೆ. ವಿಷಕಾರಿ ವಸ್ತುವನ್ನು ಮೊದಲು ಆಹಾರ ಉತ್ಪನ್ನವಾಗಿ ಮಾರಾಟದ ಸರಣಿಗೆ ಸೇರಿಸಿ, ನಂತರ ‘ಮಾನವ ಬಳಕೆಗೆ ಅಲ್ಲ’ ಎಂಬ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ಹಾಕುವುದರಿಂದ ಆಹಾರ ಸುರಕ್ಷತಾ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ ಮುಗಿಯುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬ ನಿಲುವನ್ನು ಇಲಾಖೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿದೆ.
ದತ್ತೂರ ಹಣ್ಣು ಅಥವಾ ಬೀಜಗಳನ್ನು ಆಹಾರವಾಗಿ ಮಾರಾಟ, ವಿತರಣೆ ಅಥವಾ ಪ್ರದರ್ಶನ ಮಾಡುವುದನ್ನೇ ತಡೆಯುವುದು ಇಲಾಖೆಯ ಆದೇಶದ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುವಾಗಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಕೇವಲ ಲೇಬಲ್ ಬದಲಾವಣೆಗಿಂತ, ಇಂತಹ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಆಹಾರ ಮಾರಾಟ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸದಂತೆ ಪೂರೈಕೆದಾರರಿಂದ ಹಿಡಿದು ಆನ್‌ಲೈನ್ ವೇದಿಕೆಯವರೆಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿಯಂತ್ರಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ.
ಪರವಾನಗಿ ಅಮಾನತು ಶಾಶ್ವತವಲ್ಲ
ಪ್ರಸ್ತುತ ಕೈಗೊಂಡಿರುವ ಕ್ರಮವನ್ನು ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಪರವಾನಗಿ ರದ್ದುಪಡಿಸುವ ಕ್ರಮವೆಂದು ಹೇಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಇಲಾಖೆ ಅನುಸರಣೆ ವರದಿಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸುವಂತೆ ಸೂಚಿಸಿದ್ದು, ಅವುಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿದ ಬಳಿಕ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ವಿಚಾರಣೆಯ ಅವಕಾಶ ನೀಡಿ ಅಮಾನತು ತೆರವು ಕುರಿತು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಆದೇಶ ಕೈಗೊಳ್ಳಬಹುದಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಅಮಾನತು ಜಾರಿಯಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ.
ಇದೇ ವೇಳೆ ದತ್ತೂರ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಿದ ಮಾರಾಟಗಾರರು ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಪರವಾನಗಿ/ನೋಂದಣಿಗಳ ಮೇಲೂ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳುವಂತೆ ಸೂಚಿಸಿರುವುದು ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ಕೇವಲ ಮೂರು ಇ-ಕಾಮರ್ಸ್ ವೇದಿಕೆಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.
ಇದು ಕೇವಲ ದತ್ತೂರ ಪ್ರಕರಣವಲ್ಲ
ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ನಡೆದಿರುವ ಈ ಬೆಳವಣಿಗೆ ದೇಶಾದ್ಯಂತ ವೇಗವಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತಿರುವ ಕ್ವಿಕ್-ಕಾಮರ್ಸ್ ಮತ್ತು ಆನ್‌ಲೈನ್ ಆಹಾರ ಮಾರಾಟ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೇಲಿನ ನಿಯಂತ್ರಣದ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮುನ್ನೆಲೆಗೆ ತಂದಿದೆ.
ಇದಕ್ಕೂ ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳ ಹಿಂದೆ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ Blinkit, Zepto ಮತ್ತು Swiggy Instamartಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಗೋದಾಮುಗಳ ಮೇಲೆ ಆಹಾರ ಸುರಕ್ಷತಾ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ವ್ಯಾಪಕ ತಪಾಸಣೆ ನಡೆಸಿದ್ದರು. ವಿವಿಧ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಜಿರಳೆ, ಅವಧಿ ಮೀರಿದ ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಸ್ವಚ್ಛತೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಗಂಭೀರ ಉಲ್ಲಂಘನೆಗಳು ಪತ್ತೆಯಾದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಹಲವು ಪರವಾನಗಿಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಅಮಾನತು ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗಿತ್ತು. Reuters ವರದಿ ಪ್ರಕಾರ, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಆಹಾರ ಸುರಕ್ಷತಾ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಸಾವಿರಾರು ಪರಿಶೀಲನೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿರುವ ದೊಡ್ಡ ಮಟ್ಟದ ಅಭಿಯಾನದ ಭಾಗವಾಗಿಯೇ ಈ ಕ್ರಮಗಳು ನಡೆದಿವೆ.
ಹೀಗಾಗಿ ಕರ್ನಾಟಕದ ದತ್ತೂರ ಪ್ರಕರಣವು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಘಟನೆಗಿಂತಲೂ, ಆನ್‌ಲೈನ್ ಮೂಲಕ ಆಹಾರ ಮತ್ತು ದಿನಸಿ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ವೇಗದ ವಿತರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ‘ಪಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿಸುವ ಮೊದಲು ಉತ್ಪನ್ನದ ಸುರಕ್ಷತೆ ಪರಿಶೀಲನೆಯಾಗುತ್ತಿದೆಯೇ?’ ಎಂಬ ಮೂಲಭೂತ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಎತ್ತಿದೆ.
ಹಿಂದೆಯೂ ದತ್ತೂರ ವಿಷಪ್ರಕರಣಗಳು ದಾಖಲಾಗಿವೆ
ದತ್ತೂರ ವಿಷಕಾರಿ ಎಂಬುದು ಹೊಸ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕಂಡುಹಿಡಿತವಲ್ಲ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ದತ್ತೂರ ಸೇವನೆಯಿಂದ ಉಂಟಾದ ವಿಷಪ್ರಕರಣಗಳ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಮತ್ತು ವಿಧಿವಿಜ್ಞಾನ ದಾಖಲೆಗಳು ಹಲವು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಲಭ್ಯವಿವೆ.
2016ರಲ್ಲಿ Journal of Indian Academy of Forensic Medicineನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಪ್ರಕರಣ ವರದಿಯಲ್ಲಿ ದತ್ತೂರ ಬೀಜ ಸೇವನೆಯಿಂದ ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದ ಮಹಿಳೆಯ ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿದೆ. ವರದಿಯಲ್ಲಿ ದತ್ತೂರ ಬೀಜಗಳಲ್ಲಿ ವಿಷಕಾರಿ ಆಲ್ಕಲಾಯ್ಡ್‌ಗಳಿರುವುದನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮೈಸೂರು ಮೆಡಿಕಲ್ ಕಾಲೇಜಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವೈದ್ಯರೂ ಈ ಪ್ರಕರಣದ ಲೇಖಕರಾಗಿದ್ದರು.
ಇನ್ನೊಂದು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ದತ್ತೂರ ಬೀಜಗಳು ಆಹಾರಕ್ಕೆ ಬೆರೆತು ಸಾಮೂಹಿಕ ವಿಷಪ್ರಕರಣಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾದ ಘಟನೆ ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿದೆ. ಗುಜರಾತ್‌ನ ದೇವಾಲಯವೊಂದರಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾದವಾಗಿ ನೀಡಲಾದ ಸಿಹಿ ಪದಾರ್ಥ ಸೇವಿಸಿದ ಬಳಿಕ ಸುಮಾರು 30 ಮಂದಿ ಅಸ್ವಸ್ಥರಾಗಿದ್ದರು; ಹಲವರಲ್ಲಿ ಹೃದಯ ಬಡಿತ ಹೆಚ್ಚಳ, ಕಣ್ಣುಗಳ ಮಣಿ ವಿಸ್ತರಣೆ, ಅಶಾಂತಿ, ಭ್ರಮೆ ಮತ್ತು ದೇಹದ ಉಷ್ಣತೆ ಏರಿಕೆಯಂತಹ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಕಂಡುಬಂದಿದ್ದವು.
ಈ ಹಿಂದಿನ ಘಟನೆಗಳು ಒಂದು ಸಂಗತಿಯನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತವೆ: ದತ್ತೂರವನ್ನು ಆಹಾರವೆಂದು ತಪ್ಪಾಗಿ ಗುರುತಿಸುವುದು ಅಥವಾ ಆಹಾರದೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆಸುವುದು ಕೇವಲ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ಅಪಾಯವಲ್ಲ; ಗಂಭೀರ ವಿಷಪ್ರಕರಣಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಬಲ್ಲ ವಾಸ್ತವಿಕ ಅಪಾಯವಾಗಿದೆ.
