ಭಾರತವು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಅಮೃತ ಘಳಿಗೆಯನ್ನು ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಅತ್ಯಂತ ವಿಜೃಂಭಣೆಯಿಂದ ಆಚರಿಸುತ್ತಿದೆ. ಸ್ವತಂತ್ರ ಭಾರತದ ಆಗಸದಲ್ಲಿ ಹೆಮ್ಮೆಯಿಂದ ಹಾರಾಡುವ ನಮ್ಮ ರಾಷ್ಟ್ರಧ್ವಜ ತಿರಂಗಾ ಕೋಟ್ಯಂತರ ಭಾರತೀಯರ ಸ್ವಾಭಿಮಾನ, ಒಗ್ಗಟ್ಟು ಮತ್ತು ಶೌರ್ಯದ ಪ್ರತೀಕ. ಈ ಸುಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಧ್ವಜವನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ ಮಹಾನ್ ದೇಶಭಕ್ತ ಪಿಂಗಳಿ ವೆಂಕಯ್ಯ ಅವರ ಜೀವನ ಪಯಣ ಹಾಗೂ ನಮ್ಮ ರಾಷ್ಟ್ರಧ್ವಜದ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಭಾರತೀಯನೂ ತಿಳಿಯಬೇಕಿದೆ.
ಜನನ ಮತ್ತು ಸೇನಾ ಹಿನ್ನೆಲೆ:
ಪಿಂಗಳಿ ವೆಂಕಯ್ಯ ಅವರು 1876ರ ಆಗಸ್ಟ್ 2ರಂದು ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ ಕೃಷ್ಣಾ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಭಟ್ಲಪೆನುಮರ್ರು ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಚಿಕ್ಕಂದಿನಿಂದಲೇ ತೀವ್ರ ದೇಶಭಕ್ತಿ ಹೊಂದಿದ್ದ ಅವರು, ತಮ್ಮ 19ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಭಾರತೀಯ ಸೈನ್ಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಬೋಯರ್ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡಿದ್ದರು. ಇದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅವರು ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿಯವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಿ, ಬಳಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಚಳವಳಿಯಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡರು.
ಬೋಯರ್ ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಯೂನಿಯನ್ ಜ್ಯಾಕ್ ಧ್ವಜಕ್ಕೆ ಭಾರತೀಯ ಸೈನಿಕರು ಗೌರವ ಸಲ್ಲಿಸುವುದನ್ನು ಕಂಡ ವೆಂಕಯ್ಯ ಅವರಿಗೆ, ಭಾರತಕ್ಕೂ ಒಂದು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ರಾಷ್ಟ್ರಧ್ವಜವಿರಬೇಕೆಂಬ ಆಲೋಚನೆ ಮೂಡಿತು. ದಿನಗಳು ಕಳೆದಂತೆ ರಾಷ್ಟ್ರಧ್ವಜ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸುವುದು ಅವರ ಜೀವನದ ಮುಖ್ಯ ಧ್ಯೇಯವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿತು.
ವಿಶೇಷವೆಂದರೆ, ಪಿಂಗಳಿ ವೆಂಕಯ್ಯ ಅವರು ಕೇವಲ ಒಂದೇ ಒಂದು ವಿನ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಾಗಲಿಲ್ಲ. 1916ರಿಂದ 1921ರವರೆಗೆ ವಿವಿಧ ದೇಶಗಳ ಧ್ವಜಗಳಲ್ಲಿನ ಬಣ್ಣ ಹಾಗೂ ಸಂಕೇತಗಳ ಕುರಿತು ಆಳವಾಗಿ ತಿಳಿಯಲು ಸುಮಾರು 30ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಧ್ವಜಗಳನ್ನು ಸಮಗ್ರವಾಗಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದ್ದರು.
ಈ ಸುದೀರ್ಘ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಫಲವಾಗಿ ಅವರು ‘ಎ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಫ್ಲ್ಯಾಗ್ ಫಾರ್ ಇಂಡಿಯಾ’ ಎಂಬ ವಿಶೇಷ ಕಿರುಹೊತ್ತಗೆಯನ್ನು ಹೊರತಂದರು. ತಮ್ಮ ಈ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯನ್ನು ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ನ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಅಧಿವೇಶನಕ್ಕೂ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುವ ಮೂಲಕ ರಾಷ್ಟ್ರಧ್ವಜದ ಅಗತ್ಯತೆಯನ್ನು ಮನವರಿಕೆ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟರು.
1921ರಲ್ಲಿ ವಿಜಯವಾಡದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಅಧಿವೇಶನದಲ್ಲಿ ವೆಂಕಯ್ಯ ಅವರು ತಾವು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ ಧ್ವಜವನ್ನು ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧೀಜಿಯವರಿಗೆ ನೀಡಿದರು. ಗಾಂಧೀಜಿಯವರ ಸಲಹೆಯಂತೆ ಧ್ವಜದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಸ್ವಾವಲಂಬನೆಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ‘ಚರಕ’ವನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು.
ಈ ವಿನ್ಯಾಸವೇ ಮುಂದೆ 1947ರ ಜುಲೈ 22ರಂದು ಸಂವಿಧಾನ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ಮಾರ್ಪಾಡಿನೊಂದಿಗೆ, ಅಂದರೆ ಚರಕದ ಬದಲು ಅಶೋಕ ಚಕ್ರವನ್ನು ಸೇರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಭಾರತದ ಅಧಿಕೃತ ರಾಷ್ಟ್ರಧ್ವಜವಾಗಿ ಅಂಗೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.
ತ್ರಿವರ್ಣ ಧ್ವಜದ ಬಣ್ಣಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಕೇತ:
ನಮ್ಮ ರಾಷ್ಟ್ರಧ್ವಜವು ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕೇಸರಿ, ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಬಿಳಿ ಹಾಗೂ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹಸಿರು ಬಣ್ಣದ ಸಮಾನ ಅನುಪಾತದ ಪಟ್ಟಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
ಕೇಸರಿ: ಧೈರ್ಯ, ತ್ಯಾಗ ಮತ್ತು ಸಮರ್ಪಣಾ ಮನೋಭಾವದ ಸಂಕೇತ.
ಬಿಳಿ: ಶಾಂತಿ, ಸತ್ಯ ಮತ್ತು ಪರಿಶುದ್ಧತೆಯ ಸಂಕೇತ.
ಹಸಿರು: ನಂಬಿಕೆ, ಫಲವತ್ತತೆ ಮತ್ತು ದೇಶದ ಸಮೃದ್ಧಿಯ ಸಂಕೇತ.
ಅಶೋಕ ಚಕ್ರ: ಬಿಳಿ ಪಟ್ಟಿಯ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ನೀಲಿ ಬಣ್ಣದ ಅಶೋಕ ಚಕ್ರದಲ್ಲಿರುವ 24 ರೇಖೆಗಳು ದಿನದ 24 ಗಂಟೆಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ದೇಶದ ನಿರಂತರ ಪ್ರಗತಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತವೆ.
ನೀಲಿ ಬಣ್ಣ: ಆಕಾಶ ಮತ್ತು ಸಾಗರದಂತೆ ವಿಶಾಲವಾದ ಮನೋಭಾವವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.
ಧ್ವಜ ಸಂಹಿತೆಯ ಪ್ರಮುಖ ನಿಯಮಗಳು:
ರಾಷ್ಟ್ರಧ್ವಜವು ಯಾವಾಗಲೂ ಆಯತಾಕಾರದಲ್ಲೇ ಇರಬೇಕು ಹಾಗೂ ಅದರ ಉದ್ದ ಮತ್ತು ಅಗಲದ ಅನುಪಾತ 3:2 ಇರಬೇಕು.
ಧ್ವಜವನ್ನು ಹಾರಿಸುವಾಗ ಕೇಸರಿ ಬಣ್ಣದ ಪಟ್ಟಿಯು ಯಾವಾಗಲೂ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲೇ ಇರಬೇಕು.
ಹರಿದ ಅಥವಾ ಬಣ್ಣಗೆಟ್ಟ ಧ್ವಜವನ್ನು ಹಾರಿಸುವುದು ಕಾನೂನುಬಾಹಿರ.
ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಭಾರತೀಯನಿಗೂ ದೇಶಪ್ರೇಮದ ಸ್ಪೂರ್ತಿ ನೀಡುವ ನಮ್ಮ ತ್ರಿವರ್ಣ ಧ್ವಜ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ ಪಿಂಗಳಿ ವೆಂಕಯ್ಯ ಅವರ ತ್ಯಾಗ ಚಿರಸ್ಮರಣೀಯ.
