ಬೆಂಗಳೂರು : ಬೆಂಗಳೂರು–ಮೈಸೂರು ಇನ್ಫ್ರಾಸ್ಟ್ರಕ್ಚರ್ ಕಾರಿಡಾರ್ (BMICP), ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿ ನೈಸ್ ರಸ್ತೆ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಯೋಜನೆ, ಮೂರು ದಶಕಗಳ ಬಳಿಕ ಮತ್ತೆ ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಕೀಯ ಹಾಗೂ ಕಾನೂನು ಚರ್ಚೆಯ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುವಾಗಿದೆ. ಯೋಜನೆಯ ಅನುಷ್ಠಾನ, ಭೂಸ್ವಾಧೀನ, ಟೋಲ್ ಸಂಗ್ರಹ ಮತ್ತು ಮೂಲ ಒಪ್ಪಂದದಲ್ಲಿದ್ದ ಷರತ್ತುಗಳ ಪಾಲನೆ ಕುರಿತು ಕೇಂದ್ರ ಸಚಿವ ಎಚ್.ಡಿ.ಕುಮಾರಸ್ವಾಮಿ ಹಲವು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
ಇದೇ ವೇಳೆ 2026ರ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕ ಹೈಕೋರ್ಟ್ನ ವಿಭಾಗೀಯ ಪೀಠವೂ ಯೋಜನೆಯ ಭೂಸ್ವಾಧೀನ ಹಾಗೂ ಅನುಷ್ಠಾನದ ಕುರಿತು ಗಂಭೀರ ಅಂಶಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿದೆ.
ಕುಮಾರಸ್ವಾಮಿ ಅವರ ವಾದದ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶವೆಂದರೆ, 1997ರಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾದ ಫ್ರೇಮ್ವರ್ಕ್ ಅಗ್ರಿಮೆಂಟ್ನ 30 ವರ್ಷದ ಅವಧಿ 2027ರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳಲಿದೆ. ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ, ಒಪ್ಪಂದದ ಅವಧಿ ಮುಗಿಯುವ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಯೋಜನೆಯ ಪ್ರಗತಿ, ಭೂಮಿ ಬಳಕೆ ಹಾಗೂ ಟೋಲ್ ಸಂಗ್ರಹ ಮುಂದುವರಿಸುವ ಹಕ್ಕಿನ ಬಗ್ಗೆ ಸರ್ಕಾರ ಸ್ಪಷ್ಟ ನಿಲುವು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂದು ಅವರು ಒತ್ತಾಯಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ನಲ್ಲಿಯೂ ಅವರು ನೈಸ್ ರಸ್ತೆಯ ಟೋಲ್ ಸಂಗ್ರಹ ನಿಲ್ಲಿಸುವಂತೆ ಆಗ್ರಹಿಸಿದ್ದರು.
ಯೋಜನೆಯ ಹಿನ್ನೆಲೆ
ನೈಸ್ ಯೋಜನೆಯ ಹಿನ್ನೆಲೆ 1995ರ ಅವಧಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಬೆಂಗಳೂರಿನಿಂದ ಮೈಸೂರಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಪಿಸುವ ಎಕ್ಸ್ಪ್ರೆಸ್ವೇ, ಪೆರಿಫೆರಲ್ ರಸ್ತೆಗಳು, ಲಿಂಕ್ ರಸ್ತೆಗಳು ಮತ್ತು ಉಪನಗರಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಸಮಗ್ರ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಯೋಜನೆಯಾಗಿ ಇದನ್ನು ರೂಪಿಸಲಾಗಿತ್ತು.
1997ರ ಏಪ್ರಿಲ್ 3ರಂದು ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ನೈಸ್ ನಡುವೆ ಫ್ರೇಮ್ವರ್ಕ್ ಅಗ್ರಿಮೆಂಟ್ (FWA) ಸಹಿಯಾಗಿತ್ತು. ಯೋಜನೆಗಾಗಿ ಒಟ್ಟು ಸುಮಾರು 20,193 ಎಕರೆ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ಇದರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 13,237 ಎಕರೆ ಖಾಸಗಿ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಸರ್ಕಾರ ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗಿದ್ದು, ಸುಮಾರು 6,956 ಎಕರೆ ಸರ್ಕಾರಿ ಭೂಮಿಯಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲೂ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಕುಮಾರಸ್ವಾಮಿ ಈಗ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸುತ್ತಿರುವ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶವೆಂದರೆ, ಯೋಜನೆಯ ಮೂಲ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯಲ್ಲಿ ಕೃಷಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಫಲವತ್ತಾದ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಬಳಸುವುದಕ್ಕಿಂತ ಒಣಭೂಮಿ ಅಥವಾ ಡ್ರೈ ಲ್ಯಾಂಡ್ ಬಳಸುವ ಉದ್ದೇಶವಿತ್ತು ಎಂಬುದು. ಇದೇ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ, ನಂತರದ ಭೂಸ್ವಾಧೀನದಲ್ಲಿ ಮೂಲ ಒಪ್ಪಂದದ ಷರತ್ತುಗಳು ಎಷ್ಟರ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಪಾಲನೆಯಾಗಿವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕು ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಅವರು ಮುಂದಿಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.
ಭೂಮಿಯ ಹಂಚಿಕೆ ಬಗ್ಗೆಯ ಅಧ್ಯಯನ
6,999 ಎಕರೆ ರಸ್ತೆಗಾಗಿ, ಉಳಿದ ಭೂಮಿ ಟೌನ್ಶಿಪ್ಗಳಿಗೆ ಮೂಲ ಯೋಜನಾ ಚೌಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 6,999 ಎಕರೆ ಭೂಮಿಯನ್ನು ರಸ್ತೆ ಘಟಕಗಳಿಗೆ—ಎಕ್ಸ್ಪ್ರೆಸ್ವೇ, ಪೆರಿಫೆರಲ್ ರಸ್ತೆ ಮತ್ತು ಲಿಂಕ್ ರಸ್ತೆಗಳಿಗಾಗಿ—ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಉಳಿದ ಸುಮಾರು 13,194 ಎಕರೆ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಐದು ಪ್ರಸ್ತಾವಿತ ಟೌನ್ಶಿಪ್ಗಳಿಗೆ ಮೀಸಲಿಡಲಾಗಿತ್ತು ಎಂದು 2026ರ ಕರ್ನಾಟಕ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ತೀರ್ಪಿನಲ್ಲೂ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಆರಂಭಿಕ ಯೋಜನಾ ವರದಿಯಲ್ಲಿ ಏಳು ಉಪನಗರಗಳ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ ಇದ್ದರೂ, ನಂತರ ಸರ್ಕಾರದ ಅನುಮೋದನೆಯಲ್ಲಿ ಐದು ಸ್ವಾವಲಂಬಿ ಟೌನ್ಶಿಪ್ಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು ಎಂಬುದು ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ದಾಖಲೆಗಳಿಂದ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಟೌನ್ಶಿಪ್ಗಳ ಉದ್ದೇಶವೂ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಸ್ವಾವಲಂಬಿಯಾಗಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಬೆಂಗಳೂರು–ಮೈಸೂರು ನಗರಗಳ ಮೇಲಿನ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಹಾಗೂ ಸಂಚಾರದ ಒತ್ತಡ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದಾಗಿತ್ತು.
ಆರ್ಥಿಕ ಮಾರ್ಪಡುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಒಪ್ಪಂದಗಳು
ಕುಮಾರಸ್ವಾಮಿ ಅವರ ಹೇಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ 1997ರ ಆರಂಭಿಕ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಭಾರತ್ ಫೋರ್ಜ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಕಂಪನಿಗಳ ಒಕ್ಕೂಟದ ಪಾತ್ರವನ್ನೂ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. ಲಭ್ಯವಿರುವ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ದಾಖಲೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ, 1995ರಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಕಂಪನಿಗಳ ಒಕ್ಕೂಟದ ನಡುವೆ MOU ನಡೆದಿತ್ತು. ನಂತರ ಭಾರತ್ ಫೋರ್ಜ್ ತನ್ನ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ನೈಸ್ಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ನಡೆದಿದ್ದು, 1997ರ ಏಪ್ರಿಲ್ 3ರಂದು ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ನೈಸ್ ನಡುವೆ ಫ್ರೇಮ್ವರ್ಕ್ ಅಗ್ರಿಮೆಂಟ್ ಸಹಿಯಾಯಿತು.
1999ರಲ್ಲಿ ಯೋಜನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪೂರಕ ಒಪ್ಪಂದಗಳೂ ನಡೆದವು. 2026ರ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ದಾಖಲೆಗಳು 1999ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 6 ಮತ್ತು 2000ರ ಮಾರ್ಚ್ 31ರಂದು ಪೂರಕ ಒಪ್ಪಂದಗಳು ನಡೆದಿರುವುದನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿವೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಯೋಜನೆ ಒಂದೇ ಒಪ್ಪಂದದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಅಲ್ಲದೆ, ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಹಲವು ಒಪ್ಪಂದಗಳು ಮತ್ತು ಅನುಮೋದನೆಗಳ ಮೂಲಕ ಮುಂದುವರಿದಿದೆ.
ಕೆರೆ, ಭೂಮಿ ಮತ್ತು ಷರತ್ತುಗಳ ಪ್ರಶ್ನೆ
ಕುಮಾರಸ್ವಾಮಿ ಅವರ ಹೇಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಯೋಜನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಕೆರೆಗಳನ್ನು ಮುಟ್ಟಬಾರದು, ಒಪ್ಪಂದದ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸಬಾರದು ಎಂಬ ಅಂಶಗಳೂ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಕೇಳಿಬಂದಿವೆ. ಮೂಲ ಒಪ್ಪಂದದಲ್ಲಿ ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದ್ದ ಉದ್ದೇಶ ಮತ್ತು ನಂತರದ ಭೂಬಳಕೆ ನಡುವೆ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಉಂಟಾಗಿದೆಯೇ ಎಂಬುದು ಈಗಿನ ವಿವಾದದ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಶ್ನೆಯಾಗಿದೆ.
2026ರ ಜುಲೈ 29ರಂದು ಕರ್ನಾಟಕ ಹೈಕೋರ್ಟ್ನ ವಿಭಾಗೀಯ ಪೀಠವು ಭೂಸ್ವಾಧೀನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ, ಮೂಲ ಫ್ರೇಮ್ವರ್ಕ್ ಅಗ್ರಿಮೆಂಟ್ನಲ್ಲಿ ರಸ್ತೆ ಘಟಕಗಳಿಗೆ 6,999 ಎಕರೆ ಮತ್ತು ಟೌನ್ಶಿಪ್ಗಳಿಗೆ 13,194 ಎಕರೆ ನಿಗದಿಯಾಗಿದ್ದರೂ, ನಂತರದ ಯೋಜನಾ ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿ ರಸ್ತೆ ಘಟಕದ ಭೂಅವಶ್ಯಕತೆ 9,471 ಎಕರೆಗೆ ಏರಿಕೆಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ದಾಖಲಿಸಿದೆ. ಈ ಮರುಹಂಚಿಕೆಗೆ ಸಮರ್ಪಕ ವಿವರಣೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆಯೇ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನೂ ಪೀಠ ಗಮನಿಸಿದೆ.
ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ವಿಚಾರಣೆಗಳಿಂದ ವಿವಾದ
ನೈಸ್ ಯೋಜನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಭೂಸ್ವಾಧೀನ ಮತ್ತು ಒಪ್ಪಂದದ ಅನುಷ್ಠಾನದ ಕುರಿತು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಹಲವು ಪ್ರಕರಣಗಳು ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆದಿವೆ. 2026ರ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ತೀರ್ಪಿನಲ್ಲಿ, ಯೋಜನೆಯ ಮೂಲ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಉದ್ದೇಶ ಮತ್ತು ನಂತರದ ಅನುಷ್ಠಾನದ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿದೆ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಹೇಳಿದೆ. ಭೂಸ್ವಾಧೀನದ ಪ್ರಮಾಣ, ಭೂಮಿಯ ಬಳಕೆ ಮತ್ತು ಯೋಜನೆಯ ಮೂಲ ಉದ್ದೇಶದ ಪಾಲನೆಯಂತಹ ಅಂಶಗಳು ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಪರಿಶೀಲನೆಯ ಭಾಗವಾಗಿವೆ.
ಇದೇ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಆಗಸ್ಟ್ನಲ್ಲಿ ಕುಮಾರಸ್ವಾಮಿ ಅವರು ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಡಿ.ಕೆ.ಶಿವಕುಮಾರ್ ಅವರಿಗೆ ಪತ್ರ ಬರೆದು, ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಸರ್ಕಾರವೇ ವಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಮತ್ತು ಟೋಲ್ ಸಂಗ್ರಹ ನಿಲ್ಲಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಆಗ್ರಹಿಸಿದ್ದರು. ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಕಾನೂನು ಚೌಕಟ್ಟಿನೊಳಗೆ ಏನು ಮಾಡಬಹುದು ಎಂಬುದನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುವುದಾಗಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದ್ದರು.
ರೈತರಿಗೆ ನಿವೇಶನ ಹಂಚಿಕೆಯ ಹೊಸ ಬೆಳವಣಿಗೆ
ಇದರ ನಡುವೆ, ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ನಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯ ಸಚಿವ ಸಂಪುಟವು BMIC ಯೋಜನೆಗಾಗಿ ಭೂಮಿ ನೀಡಿದ 1,453 ರೈತರಿಗೆ ನಿವೇಶನ ಹಂಚಿಕೆ ಮಾಡುವಂತೆ ನೈಸ್ಗೆ ಎರಡು ತಿಂಗಳ ಗಡುವು ನೀಡಿದೆ. ಈ ಕ್ರಮವೂ ಯೋಜನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಭೂಸ್ವಾಧೀನ ಮತ್ತು ರೈತರ ಹಕ್ಕುಗಳ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮುನ್ನೆಲೆಗೆ ತಂದಿದೆ.
ಮೂರು ದಶಕಗಳ ಹಿಂದೆ ರೂಪುಗೊಂಡ ನೈಸ್ ಯೋಜನೆ ಇದೀಗ 30 ವರ್ಷದ ಒಪ್ಪಂದದ ಅವಧಿ ಮುಕ್ತಾಯದ ಹಂತ ತಲುಪುತ್ತಿರುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಹಲವು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಎದುರಾಗಿವೆ. ಮೂಲ ಒಪ್ಪಂದದಲ್ಲಿದ್ದ ಭೂ ಬಳಕೆಯ ಷರತ್ತುಗಳು ಪಾಲನೆಯಾಗಿವೆಯೇ? 6,999 ಎಕರೆ ರಸ್ತೆ ಉದ್ದೇಶದ ಭೂಮಿಯ ಬಳಕೆ ಹೇಗಾಗಿದೆ? ಟೌನ್ಶಿಪ್ಗಳಿಗೆ ಮೀಸಲಾದ ಭೂಮಿಯ ಸ್ಥಿತಿ ಏನು? ಟೋಲ್ ಸಂಗ್ರಹದ ಅವಧಿ ಮತ್ತು ಹಕ್ಕುಗಳ ಕುರಿತು ಒಪ್ಪಂದದ ನಿಯಮಗಳು ಏನು ಹೇಳುತ್ತವೆ? ಹಾಗೂ ರೈತರಿಗೆ ನೀಡಬೇಕಾದ ಪರಿಹಾರ/ನಿವೇಶನಗಳ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಯಾವ ಹಂತದಲ್ಲಿದೆ? ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಈಗ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿವೆ.
ಹೀಗಾಗಿ, ನೈಸ್ ವಿವಾದ ಕೇವಲ ಟೋಲ್ ಸಂಗ್ರಹದ ವಿಚಾರವಾಗಿ ಉಳಿಯದೆ, 1997ರ ಒಪ್ಪಂದದ ಷರತ್ತುಗಳು, ಸುಮಾರು 20,193 ಎಕರೆ ಭೂಮಿಯ ಹಂಚಿಕೆ, ರಸ್ತೆ–ಟೌನ್ಶಿಪ್ಗಳ ಮೂಲ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ, ರೈತರ ಭೂಸ್ವಾಧೀನ ಮತ್ತು ಮೂರು ದಶಕಗಳ ಯೋಜನಾ ಅನುಷ್ಠಾನದ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಬಹುಮುಖ ವಿಚಾರವಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡಿದೆ. 2026ರ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ತೀರ್ಪುಗಳು ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರದ ಇತ್ತೀಚಿನ ಕ್ರಮಗಳ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ, ಮೂಲ ಒಪ್ಪಂದದ ದಾಖಲೆಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಮುಂದಿನ ಕ್ರಮವನ್ನು ಸರ್ಕಾರ ಹೇಗೆ ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಈಗ ಕುತೂಹಲಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.
