ಭಾರತವು ಜನವರಿ 26, 2026 ರಂದು ತನ್ನ ಗಣರಾಜ್ಯೋತ್ಸವವನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಿದೆ. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸಂವಿಧಾನ, ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ಮತ್ತು ಜನರ ಅಧಿಕಾರದ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಚರ್ಚೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿವೆ. ಭವ್ಯ ಪರೇಡ್ ಮತ್ತು ದೇಶಭಕ್ತಿಯ ಉತ್ಸಾಹದ ನಡುವೆ, ಈ ದಿನದ ಹಿಂದೆ ಅಡಗಿರುವ ಅನೇಕ ಆಸಕ್ತಿದಾಯಕ ವಿಷಯಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನವರಿಗೆ ತಿಳಿದಿಲ್ಲ. ಭಾರತವು ಒಂದು ‘ರಿಪಬ್ಲಿಕ್’ ಆಗಿ ಹೇಗೆ ರೂಪಗೊಂಡಿತು ಎಂಬುದರ ವಿವರಗಳು ಇಲ್ಲಿವೆ:
1) ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಬಂದ ತಕ್ಷಣ ಭಾರತ ಗಣರಾಜ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ
ಭಾರತಕ್ಕೆ ಆಗಸ್ಟ್ 15, 1947 ರಂದು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಬಂದಿದ್ದರೂ, ಅದು ತಕ್ಷಣವೇ ಗಣರಾಜ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಸುಮಾರು ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ದೇಶವು ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಡಿಯಲ್ಲೇ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿತು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯು ಗವರ್ನರ್-ಜನರಲ್ ಮೂಲಕ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಜನವರಿ 26, 1950 ರಂದು ಸಂವಿಧಾನವು ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಾಗ ಮಾತ್ರ ಭಾರತವು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಗಣರಾಜ್ಯವಾಯಿತು. ಇದು ಯೋಜಿತವಾದ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.
2) ಜನವರಿ 26ನ್ನೇ ಏಕೆ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು?
ಇದರ ಹಿಂದೆ ಒಂದು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕಾರಣವಿದೆ. ಜನವರಿ 26, 1930 ರಂದು ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಬ್ರಿಟಿಷರ ವಿರುದ್ಧ ‘ಪೂರ್ಣ ಸ್ವರಾಜ್ಯ’ ಘೋಷಣೆಯನ್ನು ಮಾಡಿತ್ತು. ಈ ದಿನದ ನೆನಪಿಗಾಗಿ ಮತ್ತು ಆ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯನ್ನು ಗೌರವಿಸಲು ಸಂವಿಧಾನ ಜಾರಿಗೆ ತರಲು ಜನವರಿ 26ನ್ನು ಆರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.
3) ಸಂವಿಧಾನ ರಚಿಸಲು ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ಸಮಯ
ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನವನ್ನು ರೂಪಿಸುವುದು ಒಂದು ದೀರ್ಘ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿತ್ತು. ಸಂವಿಧಾನ ಸಭೆಯು 11 ಅಧಿವೇಶನಗಳಲ್ಲಿ 165 ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಸಭೆ ಸೇರಿತ್ತು. ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಸಂವಿಧಾನ ರಚಿಸಲು 2 ವರ್ಷ 11 ತಿಂಗಳು 18 ದಿನಗಳು ಬೇಕಾದವು.
4) ಸಂವಿಧಾನವನ್ನು ಕೈಯಿಂದ ಬರೆಯಲಾಗಿದೆ!
ನಮ್ಮ ಸಂವಿಧಾನದ ಮೂಲ ಪ್ರತಿಯನ್ನು ಟೈಪ್ ಮಾಡಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ಮುದ್ರಿಸಿಲ್ಲ. ಇದನ್ನು ಪ್ರೇಮ್ ಬಿಹಾರಿ ನಾರಾಯಣ್ ರೈಜಾದಾ ಅವರು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮತ್ತು ಹಿಂದಿಯಲ್ಲಿ ಸುಂದರವಾದ ಕ್ಯಾಲಿಗ್ರಫಿ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಕೈಯಿಂದ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪುಟವನ್ನೂ ಶಾಂತಿನಿಕೇತನದ ಕಲಾವಿದರು ಭಾರತೀಯ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಚಿತ್ರಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇದರ ಮೂಲ ಪ್ರತಿ ಇಂದಿಗೂ ಸಂಸತ್ತಿನ ಗ್ರಂಥಾಲಯದಲ್ಲಿ ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿದೆ.
5) ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ 300 ಸದಸ್ಯರ ತಂಡ
ಡಾ. ಬಿ.ಆರ್. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಅವರನ್ನು ಸಂವಿಧಾನದ ಪಿತಾಮಹ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಅವರ ಜೊತೆಗೆ ಸಂವಿಧಾನ ಸಭೆಯ ಸುಮಾರು 300 ಸದಸ್ಯರು ತಮ್ಮ ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಶ್ರಮವನ್ನು ವ್ಯಯಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇವರೆಲ್ಲರ ಸಾಮೂಹಿಕ ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದಾಗಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಸಮಾನತೆ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯವನ್ನು ನೀಡುವ ಸಂವಿಧಾನ ಲಭಿಸಿತು.
6) ಮೊದಲ ಪರೇಡ್ ನಡೆದದ್ದು ರಾಜ್ ಪಥ್ ನಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲ
ಇಂದು ನಾವು ನೋಡುವ ಭವ್ಯ ಪರೇಡ್ ಮೊದಲು ರಾಜ್ಪಥ್ನಲ್ಲಿ (ಈಗಿನ ಕರ್ತವ್ಯ ಪಥ್) ನಡೆಯುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. 1950 ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಗಣರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪರೇಡ್ ದೆಹಲಿಯ ಇರ್ವಿನ್ ಸ್ಟೇಡಿಯಂನಲ್ಲಿ (ಈಗಿನ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸ್ಟೇಡಿಯಂ) ನಡೆಯಿತು. 1955 ರಿಂದ ಮಾತ್ರ ರಾಜ್ಪಥ್ ಈ ಪೆರೇಡ್ಗೆ ಖಾಯಂ ವೇದಿಕೆಯಾಯಿತು.
7) ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯ ಬದಲಿಗೆ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳ ನೇಮಕ
ಗಣರಾಜ್ಯೋತ್ಸವದ ಮೂಲಕ ನಡೆದ ದೊಡ್ಡ ಬದಲಾವಣೆಯೆಂದರೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವದ ಆಳ್ವಿಕೆ ಕೊನೆಗೊಂಡು, ದೇಶದ ಮೊದಲ ಪ್ರಜೆಯಾಗಿ ಡಾ. ರಾಜೇಂದ್ರ ಪ್ರಸಾದ್ ಅವರು ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಯಾಗಿ ಅಧಿಕಾರ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು. ಇದು ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಆಳ್ವಿಕೆಗೆ ಪೂರ್ಣವಿರಾಮ ಹಾಕಿತು.
8) ಬೀಟಿಂಗ್ ರಿಟ್ರೀಟ್ (Beating Retreat)
ಜನವರಿ 26 ರಂದು ಸಂಭ್ರಮಾಚರಣೆ ಆರಂಭವಾದರೆ, ಅದು ಜನವರಿ 29 ರಂದು ನಡೆಯುವ ‘ಬೀಟಿಂಗ್ ರಿಟ್ರೀಟ್’ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದೊಂದಿಗೆ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಮಿಲಿಟರಿ ಬ್ಯಾಂಡ್ಗಳ ದೇಶಭಕ್ತಿ ಗೀತೆಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನದೊಂದಿಗೆ ಧ್ವಜವನ್ನು ಇಳಿಸುವ ಮೂಲಕ ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.
ನಿಮಗೆ ಗೊತ್ತೇ ? 1950ರ ಮೊದಲ ಗಣರಾಜ್ಯೋತ್ಸವಕ್ಕೆ ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದ ಸುಕರ್ಣೋ ಅವರು ಮುಖ್ಯ ಅತಿಥಿಯಾಗಿ ಆಗಮಿಸಿದ್ದರು.
