ನವರಾತ್ರಿ ಹಬ್ಬದ ಐದನೇ ದಿನ ದುರ್ಗಾದೇವಿಯ ಐದನೇ ರೂಪವಾದ ಸ್ಕಂದಮಾತೆಯನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ತಾಯಿಯ ಮಮತೆ, ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ಕರುಣೆಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿರುವ ಸ್ಕಂದಮಾತೆ ತನ್ನ ಭಕ್ತರನ್ನು ಮಕ್ಕಳಂತೆ ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಾಳೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯಿದೆ. ಈ ದಿನ ದೇವಿಯನ್ನು ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಆರಾಧಿಸುವುದರಿಂದ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಶಾಂತಿ, ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಸುಖ-ಸಮೃದ್ಧಿ ಹಾಗೂ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಪ್ರಗತಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ಭಕ್ತರು ನಂಬುತ್ತಾರೆ.
ನವರಾತ್ರಿ ಹಬ್ಬವೆಂದರೆ ಒಂಬತ್ತು ದಿನಗಳ ಭಕ್ತಿ, ಸಂಭ್ರಮ, ಬಣ್ಣ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಆಚರಣೆಗಳ ಸುಂದರ ಸಂಗಮ. ದೇಶದ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ನವರಾತ್ರಿಯನ್ನು ವಿಭಿನ್ನ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಉತ್ತರ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ರಾಮಲೀಲಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು, ಅಲಂಕೃತ ಪೆಂಡಾಲ್‌ಗಳು ಹಾಗೂ ದಾಂಡಿಯಾ ನೃತ್ಯಗಳು ಹಬ್ಬದ ಕಳೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಿದರೆ, ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದ ಕೋಲ್ಕತ್ತಾದಲ್ಲಿ ಭವ್ಯ ದುರ್ಗಾ ಮೂರ್ತಿಗಳು, ಆಕರ್ಷಕ ಪೆಂಡಾಲ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಧಾಕ್ ವಾದ್ಯದ ಸದ್ದಿನೊಂದಿಗೆ ದುರ್ಗಾ ದೇವಿಯನ್ನು ಸ್ವಾಗತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಶಾರದೀಯ ನವರಾತ್ರಿಯ ಐದನೇ ದಿನವನ್ನು 2026ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 15ರಂದು, ಗುರುವಾರ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ದಿನ ದುರ್ಗಾದೇವಿಯ ಐದನೇ ರೂಪವಾದ ಸ್ಕಂದಮಾತೆಯನ್ನು ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ನವರಾತ್ರಿ 5ನೇ ದಿನದ ಬಣ್ಣ 2026: ಹಳದಿ
ನವರಾತ್ರಿಯ ಐದನೇ ದಿನದ ಬಣ್ಣ ಹಳದಿ. ಈ ಬಣ್ಣವು ಪ್ರಕಾಶ, ಆಶಾವಾದ, ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಸಮೃದ್ಧಿಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ. ಹಬ್ಬದ ಸಂಭ್ರಮವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುವ ಹಳದಿ ಬಣ್ಣಕ್ಕೆ ನವರಾತ್ರಿಯ ಆಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನವಿದೆ.
ನವರಾತ್ರಿಯ ಪ್ರತಿದಿನಕ್ಕೂ ಒಂದೊಂದು ಬಣ್ಣವನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಿ, ಆ ಬಣ್ಣದ ಬಟ್ಟೆ ಧರಿಸುವುದು ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಪ್ರದಾಯವಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಬಣ್ಣಗಳ ಆಯ್ಕೆ ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಸಂಪ್ರದಾಯಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಬದಲಾಗಬಹುದು.
ಯಾರು ಈ ಸ್ಕಂದಮಾತೆ?
ಸ್ಕಂದಮಾತೆ ದೇವಿಯು ಶಿವ ಮತ್ತು ಪಾರ್ವತಿಯ ಪುತ್ರನಾದ ಕಾರ್ತಿಕೇಯನ ತಾಯಿ. ಕಾರ್ತಿಕೇಯನನ್ನು ಸ್ಕಂದ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸ್ಕಂದನ ತಾಯಿಯಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಪಾರ್ವತಿಯ ಈ ರೂಪಕ್ಕೆ ಸ್ಕಂದಮಾತೆ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ.
ಸ್ಕಂದಮಾತೆಯು ಸಿಂಹದ ಮೇಲೆ ಆಸೀನಳಾಗಿದ್ದು, ತನ್ನ ಮಡಿಲಿನಲ್ಲಿ ಮಗುವಾದ ಕಾರ್ತಿಕೇಯನನ್ನು ಕೂರಿಸಿಕೊಂಡಿರುತ್ತಾಳೆ. ಮೇಲಿನ ಕೈಗಳಲ್ಲಿ ಕಮಲದ ಹೂವುಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದಿರುವ ದೇವಿಯು ಮಾತೃತ್ವ, ಪ್ರೀತಿ, ಸಹಾನುಭೂತಿ ಮತ್ತು ಕರುಣೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಸ್ಕಂದಮಾತೆಯನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪೂಜಿಸುವುದರಿಂದ ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಆಲೋಚನೆಗಳು ದೂರವಾಗಿ, ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಧೈರ್ಯ ಮತ್ತು ನೆಮ್ಮದಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಯಿದೆ.
ಸ್ಕಂದಮಾತೆಯ ಪೌರಾಣಿಕ ಕಥೆ
ಪೌರಾಣಿಕ ಕಥೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಸತಿ ಆತ್ಮಾಹುತಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಬಳಿಕ ಶಿವನು ತಪಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಿರತನಾಗಿದ್ದನು. ಇದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ತಾರಕಾಸುರ ಸೇರಿದಂತೆ ರಾಕ್ಷಸರ ಉಪಟಳದಿಂದ ದೇವತೆಗಳು ಸಂಕಷ್ಟಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕಿದ್ದರು. ಶಿವನ ಪುತ್ರನಿಂದ ಮಾತ್ರ ತಾರಕಾಸುರನ ಸಂಹಾರ ಸಾಧ್ಯ ಎಂಬ ವರವಿದ್ದ ಕಾರಣ, ದೇವತೆಗಳು ಶಿವ ಮತ್ತು ಪಾರ್ವತಿಯ ವಿವಾಹವಾಗುವಂತೆ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿದರು.
ನಂತರ ಶಿವ ಮತ್ತು ಪಾರ್ವತಿಯ ಪುತ್ರನಾಗಿ ಕಾರ್ತಿಕೇಯ ಜನಿಸಿದನು. ಬೆಳೆದು ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಯಾದ ಕಾರ್ತಿಕೇಯ ತಾರಕಾಸುರನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿ ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ನೆಮ್ಮದಿ ತಂದನು. ಕಾರ್ತಿಕೇಯನ ತಾಯಿಯಾದ ಪಾರ್ವತಿಯ ಈ ರೂಪವನ್ನು ಸ್ಕಂದಮಾತೆ ಎಂದು ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಸ್ಕಂದಮಾತೆಗೆ ಯಾವ ನೈವೇದ್ಯ ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು?
ನವರಾತ್ರಿಯ ಐದನೇ ದಿನ ಸ್ಕಂದಮಾತೆಗೆ ಬಾಳೆಹಣ್ಣು ಅರ್ಪಿಸುವುದು ವಿಶೇಷವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಬಾಳೆಹಣ್ಣಿನಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ ಪಾಯಸ, ಸಿಹಿತಿಂಡಿಗಳು ಹಾಗೂ ಇತರ ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ನೈವೇದ್ಯವಾಗಿ ಸಮರ್ಪಿಸಬಹುದು. ಜೊತೆಗೆ ಸಿಹಿ ಪದಾರ್ಥಗಳು ಮತ್ತು ಮನೆಯಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಪ್ರಸಾದವನ್ನೂ ಅರ್ಪಿಸಬಹುದು.
ದೇವಿಗೆ ಕಮಲ, ಗುಲಾಬಿ ಮತ್ತು ದಾಸವಾಳದ ಹೂವುಗಳನ್ನು ಸಮರ್ಪಿಸುವ ಪದ್ಧತಿಯಿದೆ. ನವರಾತ್ರಿಯ ಐದನೇ ದಿನ ಹಸಿರು ಬಣ್ಣದ ಉಡುಪು ಧರಿಸುವುದೂ ಶುಭವೆಂದು ಕೆಲವು ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಲ್ಲಿ ನಂಬಲಾಗಿದೆ.
ಸ್ಕಂದಮಾತೆಯ ಪೂಜಾ ವಿಧಾನ
ಸ್ಕಂದಮಾತೆಯನ್ನು ಪೂಜಿಸಲು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಬಹುದು:
ಬೆಳಗ್ಗೆ ಬೇಗ ಎದ್ದು ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ಶುಭ್ರವಾದ ಬಟ್ಟೆ ಧರಿಸಿ.
ಪೂಜಾ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸಿ, ಸ್ಕಂದಮಾತೆಯ ಚಿತ್ರ ಅಥವಾ ವಿಗ್ರಹವನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿ.
ದೇವಿಯ ಮುಂದೆ ದೀಪ ಹಚ್ಚಿ, ಹೂವು ಮತ್ತು ಕುಂಕುಮವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿ.
ಬಾಳೆಹಣ್ಣು ಸೇರಿದಂತೆ ಹಣ್ಣುಗಳು ಹಾಗೂ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಸಿಹಿತಿಂಡಿಗಳನ್ನು ನೈವೇದ್ಯವಾಗಿ ಸಮರ್ಪಿಸಿ.
ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ದುರ್ಗಾ ಸಪ್ತಶತಿಯನ್ನು ಪಠಿಸಿ ಅಥವಾ ದೇವಿಯ ಸ್ತೋತ್ರಗಳನ್ನು ಓದಿ.
ಸಂಜೆ ದೇವಿಗೆ ಆರತಿ ಮಾಡಿ, ಕುಟುಂಬದ ಒಳಿತಿಗಾಗಿ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿ.
ಸ್ಕಂದಮಾತೆಯನ್ನು ಪೂಜಿಸುವುದರ ಮಹತ್ವ
ಸ್ಕಂದಮಾತೆಯು ಮಾತೃತ್ವ ಮತ್ತು ಮಮತೆಯ ಪ್ರತಿರೂಪವಾಗಿದ್ದಾಳೆ. ದೇವಿಯನ್ನು ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಆರಾಧಿಸುವುದರಿಂದ ದುಃಖ, ಆತಂಕ ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸಿನ ಗೊಂದಲಗಳು ದೂರವಾಗಿ ನೆಮ್ಮದಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯಿದೆ. ಭಕ್ತರು ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬದ ಸುಖ, ಸಂತಾನ ಕ್ಷೇಮ ಹಾಗೂ ಜೀವನದ ಯಶಸ್ಸಿಗಾಗಿ ದೇವಿಯ ಆಶೀರ್ವಾದ ಕೋರುತ್ತಾರೆ.
ನವರಾತ್ರಿಯ ಐದನೇ ದಿನ ಸ್ಕಂದಮಾತೆಯನ್ನು ಪೂಜಿಸುವಾಗ ಶುದ್ಧ ಮನಸ್ಸು, ಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ನಂಬಿಕೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಹತ್ವ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪೂಜಾ ವಿಧಾನಗಳು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಬದಲಾಗಬಹುದು.
