ಮಹದಾಯಿ ಜಲವಿವಾದ: ಕರ್ನಾಟಕಕ್ಕೆ ಮತ್ತೆ ಕೇಂದ್ರದ ಶಾಕ್ – ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ತೀರ್ಪು ಬರುವವರೆಗೆ ಸಿಗಲ್ಲ ಪರಿಸರ ಅನುಮತಿ!

ಬೆಂಗಳೂರು- ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕ ಭಾಗದ ದಶಕಗಳ ಕಾಲದ ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿನ ಕನಸಾಗಿರುವ ‘ಮಹದಾಯಿ (ಕಳಸಾ-ಬಂಡೂರಿ) ನದಿ ತಿರುವು ಯೋಜನೆ’ ಅನುಷ್ಠಾನಕ್ಕೆ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಕಂಟಕ ಎದುರಾಗಿದೆ. ತಕ್ಷಣವೇ ಪರಿಸರ ಹಾಗೂ ಅರಣ್ಯ ಅನುಮತಿ ಸಿಗಬಹುದು ಎಂಬ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ದೊಡ್ಡ ಆಘಾತ ನೀಡಿದೆ.

ಮಹದಾಯಿ ಜಲವಿವಾದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಕರಣಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಇತ್ಯರ್ಥವಾಗುವವರೆಗೆ ಯೋಜನೆಗೆ ಯಾವುದೇ ಹೊಸ ಅನುಮತಿ ನೀಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಕೇಂದ್ರ ಅರಣ್ಯ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಸಚಿವಾಲಯ (MoEFCC) ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ. ಈ ಕುರಿತು ಕರ್ನಾಟಕ ನೀರಾವರಿ ನಿಗಮ ನಿಯಮಿತಕ್ಕೆ (KNNL) ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಮಾಹಿತಿ ರವಾನಿಸಿದೆ.

ಹಿನ್ನಡೆಗೆ ಕಾರಣವೇನು?

ಹಿನ್ನಡೆಗೆ ಕಾರಣವೇನು?

ಯೋಜನೆಯ ಜಾರಿಗಾಗಿ ಅರಣ್ಯ ತೆರವು ಹಾಗೂ ಪರಿಸರ ಅನುಮತಿ ಕೋರಿ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದ ಅರ್ಜಿಯ ಪರಿಶೀಲನೆ ವೇಳೆ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಈ ಕಠಿಣ ನಿರ್ಧಾರ ತಳೆದಿದೆ.

ಮಹದಾಯಿ ಯೋಜನೆಯಿಂದ ತಮಗೆ ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗಲಿದೆ ಹಾಗೂ ಜೀವವೈವಿಧ್ಯತೆಗೆ ಧಕ್ಕೆಯಾಗಲಿದೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿ ಗೋವಾ ರಾಜ್ಯದ ಮುಖ್ಯ ವನ್ಯಜೀವಿ ವಾರ್ಡನ್, ೨೦೨೩ರ ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ನೋಟಿಸ್ ನೀಡಿದ್ದರು.

ಗೋವಾದ ಈ ನೋಟಿಸ್ ಅನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿ ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರ ೨೦೨೩ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಮೆಟ್ಟಿಲೇರಿತ್ತು.

ಪ್ರಸ್ತುತ ಈ ವಿಷಯವು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ವಿಚಾರಣೆ ಹಂತದಲ್ಲಿರುವುದರಿಂದ ಮತ್ತು ಎರಡೂ ರಾಜ್ಯಗಳ ನಡುವಿನ ಐನ್ಬಂಧ (Dispute) ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಇತ್ಯರ್ಥವಾಗದೇ ಇರುವುದರಿಂದ ಅಂತಿಮ ಅನುಮತಿ ನೀಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಕೇಂದ್ರ ಸಚಿವಾಲಯ ಕೈಚೆಲ್ಲಿದೆ.

ಯೋಜನೆಗೆ ಕೇಂದ್ರ ಜಲ ಆಯೋಗದಿಂದ ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಮ್ಮತಿ ಸಿಕ್ಕಿ, ಗೆಜೆಟ್ ಅಧಿಸೂಚನೆ ಹೊರಬಿದ್ದಿದ್ದರೂ ಕಾಮಗಾರಿ ಆರಂಭಿಸಲು ಅರಣ್ಯ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಇಲಾಖೆಯ ಅಂತಿಮ ಕ್ಲಿಯರೆನ್ಸ್ (Clearance) ಸಿಗದಿರುವುದೇ ಬಹುದೊಡ್ಡ ತಡೆಯಾಗಿದೆ.

“ಗೋವಾ ಸರ್ಕಾರವು ಪರಿಸರ ನಾಶ ಮತ್ತು ಜೀವವೈವಿಧ್ಯತೆಯ ನೆಪವೊಡ್ಡಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಹಾಗೂ ವನ್ಯಜೀವಿ ಮಂಡಳಿಗಳಲ್ಲಿ ನಿರಂತರ ಕಾನೂನು ಹೋರಾಟ ನಡೆಸುತ್ತಿದೆ. ಈಗ ಕೇಂದ್ರ ಸಚಿವಾಲಯವು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ತೀರ್ಪು ಬರುವವರೆಗೆ ಕಾಯಲು ಸೂಚಿಸಿರುವುದರಿಂದ, ಕಾಮಗಾರಿ ಆರಂಭಿಸಲು ಸಜ್ಜಾಗಿದ್ದ ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಮತ್ತೆ ಕಾಲಾವಕಾಶದ ತೊಡಕು ಎದುರಾಗಿದೆ.

ಏನಿದು ಮಹದಾಯಿ ಯೋಜನೆ?

ಏನಿದು ಮಹದಾಯಿ ಯೋಜನೆ?

ಮಹದಾಯಿ ನದಿಯು ಕರ್ನಾಟಕದ ಬೆಳಗಾವಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಖಾನಾಪುರ ತಾಲೂಕಿನ ಭೀಮಗಡದಲ್ಲಿ ಉದ್ಭವಿಸಿ, ಗೋವಾ ರಾಜ್ಯದ ಮೂಲಕ ಹಾದು ಅರಬ್ಬಿ ಸಮುದ್ರವನ್ನು ಸೇರುತ್ತದೆ. ಗೋವಾದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ‘ಮಾಂಡೋವಿ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಬೆಳಗಾವಿ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಹರಿಯುವ ಮಹದಾಯಿಯ ಉಪನದಿಗಳಾದ ಕಳಸಾ ಮತ್ತು ಬಂಡೂರಿ ನದಿಗಳಿಗೆ ಅಣೆಕಟ್ಟು ನಿರ್ಮಿಸಿ, ಹೆಚ್ಚುವರಿ ನೀರನ್ನು ಮಲಪ್ರಭಾ ನದಿಗೆ ತಿರುಗಿಸುವುದು.

ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿನ ತೀವ್ರ ಅಭಾವ ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಧಾರವಾಡ, ಗದಗ, ಬೆಳಗಾವಿ ಮತ್ತು ಬಾಗಲಕೋಟೆ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಿಗೆ ಶುದ್ಧ ಕುಡಿಯುವ ನೀರು ಪೂರೈಸುವುದು ಈ ಯೋಜನೆಯ ಮುಖ್ಯ ಗುರಿಯಾಗಿದೆ.

ಆರಂಭಿಕ ಹಂತ

ಯೋಜನೆಯ ಇತಿಹಾಸ

ಎಸ್.ಎಂ. ಕೃಷ್ಣ ನೇತೃತ್ವದ ಸರ್ಕಾರ ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿಗಾಗಿ ೭.೫೬ ಟಿ.ಎಂ.ಸಿ ನೀರು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಯೋಜನೆಗೆ ಚಾಲನೆ ನೀಡಿತು. ಗೋವಾದಿಂದ ತೀವ್ರ ವಿರೋಧ ವ್ಯಕ್ತವಾಯಿತು.

ನ್ಯಾಯಾಧಿಕರಣ ರಚನೆ

ವಿವಾದ ಬಗೆಹರಿಯದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ‘ಮಹದಾಯಿ ಜಲ ವಿವಾದ ನ್ಯಾಯಾಧಿಕರಣ’ (MWDT) ರಚಿಸಿತು

೦೧೮ (ತೀರ್ಪು)

ಸುದೀರ್ಘ ವಿಚಾರಣೆ ಬಳಿಕ, ಟ್ರಿಬ್ಯೂನಲ್ ಕರ್ನಾಟಕಕ್ಕೆ ಒಟ್ಟು ೧೩.೪೨ ಟಿ.ಎಂ.ಸಿ ನೀರನ್ನು ಹಂಚಿಕೆ ಮಾಡಿತು. ಇದರಲ್ಲಿ ಕಳಸಾ-ಬಂಡೂರಿ ಯೋಜನೆಯಡಿ ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿಗಾಗಿ ೩.೯ ಟಿ.ಎಂ.ಸಿ ನೀರು ಬಳಕೆಗೆ ಅವಕಾಶ ಸಿಕ್ಕಿತು

೦೨೦ (ಫೆಬ್ರವರಿ)

ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ಟ್ರಿಬ್ಯೂನಲ್ ಅಂತಿಮ ತೀರ್ಪನ್ನು ಗೆಜೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿತು.

೨೦೨೨ (ಡಿಸೆಂಬರ್)

ಕರ್ನಾಟಕ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದ ಹೊಸ ವಿಸ್ತೃತ ಯೋಜನಾ ವರದಿಗೆ (DPR) ಕೇಂದ್ರ ಜಲ ಆಯೋಗ (CWA) ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಮ್ಮತಿ ನೀಡಿತು.

೨೦೨೩ (ಮಾರ್ಚ್/ಅಕ್ಟೋಬರ್)

ಗೋವಾ ವನ್ಯಜೀವಿ ವಾರ್ಡನ್‌ನಿಂದ ಕರ್ನಾಟಕಕ್ಕೆ ನೋಟಿಸ್. ಇದನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿ ಕರ್ನಾಟಕದಿಂದ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಕೆ.

ಮುಂದೇನು?

ಪ್ರಸ್ತುತ ಕೇಂದ್ರ ಪರಿಸರ ಸಚಿವಾಲಯದ ಈ ಪತ್ರದಿಂದಾಗಿ ಯೋಜನೆಗೆ ಮತ್ತೆ ಗ್ರಹಣ ಹಿಡಿದಂತಾಗಿದೆ. ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಜನರ ದಶಕಗಳ ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿನ ಹೋರಾಟಕ್ಕೆ ತಾರ್ಕಿಕ ಅಂತ್ಯ ಸಿಗಬೇಕಾದರೆ ಮತ್ತು ಯೋಜನೆಗೆ ಚಾಲನೆ ಸಿಗಬೇಕಾದರೆ ಈಗ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ನೀಡುವ ಅಂತಿಮ ತೀರ್ಪೇ ನಿರ್ಣಾಯಕವಾಗಿದೆ.