ಲೇಹ್-: ಎತ್ತರದ ಹಿಮಾಲಯ ಪ್ರದೇಶವಾದ ಲಡಾಖ್ನಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ಕೊರತೆ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಅವಲಂಬಿತ ಗ್ರಾಮಗಳ ಸಮಸ್ಯೆ ನಿವಾರಣೆಗೆ ಆಡಳಿತ ಕೈಗೊಂಡಿರುವ ಕ್ರಮಗಳು ಈಗ ಹೊಸ ಹಂತ ತಲುಪಿವೆ.
ಲೇಹ್ನಿಂದ ಸುಮಾರು 44 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಉಪ್ಶಿಯಲ್ಲಿ ಸಿಂಧೂ ನದಿಗೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ದೇಶದ ಮೊದಲ ಹಿಮಾಲಯನ್ ರಾಕ್ ಚೆಕ್ ಡ್ಯಾಂ ಸ್ಥಳೀಯ ನೀರಾವರಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಹೊಸ ಮಾದರಿಯನ್ನು ನೀಡಿದೆ. ಇದರ ಯಶಸ್ಸಿನ ಬೆನ್ನಲ್ಲೇ ಲಡಾಖ್ ಆಡಳಿತವು ಒಟ್ಟು 36 ಚೆಕ್ ಡ್ಯಾಂಗಳ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ₹56 ಕೋಟಿಗೂ ಅಧಿಕ ಮೊತ್ತದ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯನ್ನು ಕೇಂದ್ರ ಜಲಶಕ್ತಿ ಸಚಿವಾಲಯಕ್ಕೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದೆ.
ಆದರೆ ಈ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಕೇವಲ ಭಾರತ–ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ನಡುವಿನ ಸಿಂಧೂ ಜಲ ಒಪ್ಪಂದದ ಸ್ಥಗಿತದ ಪರಿಣಾಮ ಎಂದು ನೋಡುವುದು ಅತಿಸರಳೀಕರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಲಡಾಖ್ನಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ನೀರಾವರಿ ಸುಧಾರಣೆಯ ಅಗತ್ಯ ಹಲವು ವರ್ಷಗಳಿಂದಲೇ ಇತ್ತು. 2026ರ ಏಪ್ರಿಲ್ನಲ್ಲಿಯೇ ಆಡಳಿತವು 43 ಕಿ.ಮೀ. ಉದ್ದದ ಇಗೂ–ಫೇ ನೀರಾವರಿ ಕಾಲುವೆಯ ಪುನಶ್ಚೇತನಕ್ಕೆ ವೇಗ ನೀಡಲು ಸೂಚಿಸಿತ್ತು. ಈ ಕಾಲುವೆ ಸುಮಾರು 4,500 ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ನೀರಾವರಿ ಒದಗಿಸುವ ಉದ್ದೇಶ ಹೊಂದಿದೆ.
2026ರ ಮೇ 27ರಂದು ಲಡಾಖ್ನ ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್ ಗವರ್ನರ್ ವಿನಯ್ ಕುಮಾರ್ ಸಕ್ಸೇನಾ ಅವರು ಉಪ್ಶಿಯ ರಾಕ್ ಚೆಕ್ ಡ್ಯಾಂ ಅನ್ನು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು. ಸುಮಾರು 11,400 ಅಡಿ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಈ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ಸಿಮೆಂಟ್ ಅಥವಾ ಕಾಂಕ್ರೀಟ್ ಬಳಸಲಾಗಿಲ್ಲ. ನದಿಪಾತ್ರ ಮತ್ತು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನಿಂದ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ದೊಡ್ಡ ಬಂಡೆಗಳನ್ನು ಪರಸ್ಪರ ಇಂಟರ್ಲಾಕ್ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಸುಮಾರು 200 ಅಡಿ ಉದ್ದದ ಅರೆ-ಶಾಶ್ವತ ತಡೆಗೋಡೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾರ್ಯ ಕೇವಲ ಏಳು ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ಮೇ 12ರಿಂದ 18ರವರೆಗೆ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತ್ತು.
ಈ ರಾಕ್ ಚೆಕ್ ಡ್ಯಾಂನಿಂದ ನದಿಯ ನೀರಿನ ಹರಿವಿನ ವೇಗ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತಿದ್ದು, ಸುಮಾರು 1,500 ಅಡಿ ಅಥವಾ 500 ಮೀಟರ್ವರೆಗೆ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ನೀರು ಸಂಗ್ರಹವಾಗುತ್ತದೆ. ಆಡಳಿತದ ಪ್ರಕಾರ ಇಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 4 ಕೋಟಿ ಲೀಟರ್ ನೀರು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗಿದೆ. ನದಿಯ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ಆಳ ಸುಮಾರು 10 ಅಡಿವರೆಗೆ ತಲುಪಿದೆ.
ಲಡಾಖ್ನಂತಹ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಇದರ ಮಹತ್ವ ದೊಡ್ಡದು. ಬೇಸಿಗೆ ಕೃಷಿ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸಿಂಧೂ ನದಿಯ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ಮಟ್ಟ ಕಡಿಮೆಯಾಗುವುದರಿಂದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪಂಪ್ಗಳು ನದಿಯಿಂದ ಎತ್ತರದ ಕೃಷಿಭೂಮಿಗೆ ನೀರನ್ನು ಎತ್ತಲು ವಿಫಲವಾಗುತ್ತವೆ. ಚೆಕ್ ಡ್ಯಾಂ ನೀರಿನ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಮೇಲಕ್ಕೆತ್ತುವುದರಿಂದ ಗುರುತ್ವಾಕರ್ಷಣೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ನೀರಾವರಿ ಮಾಡಲು ಅವಕಾಶ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ, ದೊಡ್ಡ ಅಣೆಕಟ್ಟು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಬದಲು ಸ್ಥಳೀಯ ಭೌಗೋಳಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಣ್ಣ ನೀರು ಸಂಗ್ರಹ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿ ಇದು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.
ಇಗೂ–ಫೇ ಕಾಲುವೆಗೆ ಹೊಸ ಜೀವ
ಇಗೂ–ಫೇ ಕಾಲುವೆಗೆ ಹೊಸ ಜೀವ
ಉಪ್ಶಿ ಯೋಜನೆಯ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಇಗೂ–ಫೇ ನೀರಾವರಿ ಕಾಲುವೆ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿದೆ. 1979ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭಗೊಂಡು 2005ರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡ ಈ ಸುಮಾರು 43 ಕಿ.ಮೀ. ಉದ್ದದ ಕಾಲುವೆ 30 ವಿತರಣಾ ಕಾಲುವೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಇಗೂದಿಂದ ಫೇ ವರೆಗೆ ಹಲವಾರು ಗ್ರಾಮಗಳ ಕೃಷಿಗೆ ನೆರವಾಗುವಂತೆ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು.
ಆದರೆ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಕೊರತೆಯಿಂದ ಕಾಲುವೆಯ 43 ಕಿ.ಮೀ. ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಸುಮಾರು 25 ಕಿ.ಮೀ. ಮಾತ್ರ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿತ್ತು; ಉಳಿದ 18 ಕಿ.ಮೀ. ಭಾಗ ಹಲವು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯವಾಗಿತ್ತು. 2026ರ ಏಪ್ರಿಲ್ನಲ್ಲಿ ಲಡಾಖ್ ಆಡಳಿತವು ಕಾಲುವೆಯ ಪುನಶ್ಚೇತನಕ್ಕೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಿದೆ.
ಇದರಿಂದ ಉಪ್ಶಿ ರಾಕ್ ಚೆಕ್ ಡ್ಯಾಂ ಅನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಅಣೆಕಟ್ಟಾಗಿ ನೋಡುವ ಬದಲು ನೀರು ಸಂಗ್ರಹ–ಕಾಲುವೆ–ನೀರಾವರಿ ಎಂಬ ಸಮಗ್ರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿ ನೋಡುವುದು ಹೆಚ್ಚು ಸೂಕ್ತವಾಗಿದೆ.
36 ಚೆಕ್ ಡ್ಯಾಂಗಳ ಯೋಜನೆ
36 ಚೆಕ್ ಡ್ಯಾಂಗಳ ಯೋಜನೆ
ಉಪ್ಶಿಯ ಪ್ರಯೋಗದಿಂದ ದೊರೆತ ಫಲಿತಾಂಶದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಲಡಾಖ್ ಆಡಳಿತವು ಈಗ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಯೋಜನೆ ಮುಂದಿಟ್ಟಿದೆ. ಕೇಂದ್ರ ಜಲಶಕ್ತಿ ಸಚಿವಾಲಯಕ್ಕೆ ಸಲ್ಲಿಸಿರುವ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯ ಪ್ರಕಾರ,
ಲೇಹ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ 7 ಹಿಮಾಲಯನ್ ರಾಕ್ ಚೆಕ್ ಡ್ಯಾಂಗಳು;
ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ 29 RCC ಚೆಕ್ ಡ್ಯಾಂ/ವೀರ್ಗಳು;
ಒಟ್ಟು 36 ಯೋಜನೆಗಳು;
ಅಂದಾಜು ವೆಚ್ಚ ₹56 ಕೋಟಿಗೂ ಅಧಿಕ;
ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ಕೃಷಿ ಸಿಂಚಾಯಿ ಯೋಜನೆ (PMKSY) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಅನುಮೋದನೆ ಪಡೆಯುವ ಉದ್ದೇಶ;
ಈ ಯೋಜನೆಗಳಿಂದ 18,600 ಎಕರೆಗೂ ಅಧಿಕ ಭೂಮಿಗೆ ನೀರಾವರಿ ಒದಗಿಸುವ ಗುರಿ.
ಲಡಾಖ್ ಆಡಳಿತದ ಪ್ರಕಾರ, ಪ್ರಸ್ತುತ ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಲಭ್ಯವಾಗುವ ಹಿಮ ಮತ್ತು ಹಿಮನದಿ ಕರಗುವ ನೀರಿನ 1%ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಸಮಸ್ಯೆ ನೀರಿನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಕೊರತೆಯಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ; ಲಭ್ಯವಾಗುವ ಋತುಮಾನಿಕ ನೀರನ್ನು ಕೃಷಿ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಕೊರತೆಯೂ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿದೆ.
ಹಿನ್ನೆಲೆ ಏನು?
ಹಿನ್ನೆಲೆ ಏನು?
ಭಾರತ ಮತ್ತು ಪಾಕಿಸ್ತಾನಗಳು 1960ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 19ರಂದು ಸಿಂಧೂ ಜಲ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದ್ದವು. ವಿಶ್ವ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಹಲವು ವರ್ಷಗಳ ಮಾತುಕತೆಯ ನಂತರ ರೂಪುಗೊಂಡ ಈ ಒಪ್ಪಂದವು ಸಿಂಧೂ ನದಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ನೀರಿನ ಬಳಕೆಗೆ ಚೌಕಟ್ಟು ರೂಪಿಸಿತು.
ಇದರಡಿ ಸಿಂಧೂ, ಝೀಲಂ ಮತ್ತು ಚೆನಾಬ್ ಎಂಬ ಪಶ್ಚಿಮ ನದಿಗಳಿಗೆ ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖ ಬಳಕೆ ಹಕ್ಕು ನೀಡಲಾಗಿದ್ದು, ರವಿ, ಬಿಯಾಸ್ ಮತ್ತು ಸತ್ಲೆಜ್ ನದಿಗಳ ಬಳಕೆಗೆ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖ ಹಕ್ಕು ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪಶ್ಚಿಮ ನದಿಗಳ ಮೇಲೆಯೂ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಒಪ್ಪಂದದ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ನಿಯಮಗಳ ಒಳಗೆ ನೀರಾವರಿ, ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಮುಂತಾದ ಬಳಕೆಗಳಿಗೆ ಅವಕಾಶವಿದೆ.
ಈ ಒಪ್ಪಂದವು ಭಾರತ–ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ನಡುವಿನ ಹಲವು ಯುದ್ಧಗಳು ಮತ್ತು ಬಿಕ್ಕಟ್ಟುಗಳ ನಡುವೆಯೂ ದೀರ್ಘಕಾಲ ಮುಂದುವರಿದಿತ್ತು.
ಪಹಲ್ಗಾಮ್ ದಾಳಿ ಮತ್ತು ಒಪ್ಪಂದ ಸ್ಥಗಿತ
ಪಹಲ್ಗಾಮ್ ದಾಳಿ ಮತ್ತು ಒಪ್ಪಂದ ಸ್ಥಗಿತ
2025ರ ಏಪ್ರಿಲ್ 22ರಂದು ಪಹಲ್ಗಾಮ್ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಭಯೋತ್ಪಾದಕ ದಾಳಿಯಲ್ಲಿ 26 ಮಂದಿ ಮೃತಪಟ್ಟ ನಂತರ ಭಾರತವು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ವಿರುದ್ಧ ಹಲವು ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿತು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾದದ್ದು 1960ರ ಸಿಂಧೂ ಜಲ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ತಕ್ಷಣದಿಂದಲೇ “ಅಮಾನ್ಯ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ” (abeyance) ಇಡುವ ನಿರ್ಧಾರ. ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಅಧಿಕೃತ ನಿಲುವಿನ ಪ್ರಕಾರ, ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಗಡಿಯಾಚೆಗಿನ ಭಯೋತ್ಪಾದನೆಗೆ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ನಂಬಿಕಾರ್ಹವಾಗಿ ಮತ್ತು ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ತ್ಯಜಿಸುವವರೆಗೆ ಈ ಸ್ಥಿತಿ ಮುಂದುವರಿಯಲಿದೆ.
ಇಲ್ಲಿಯೇ ಲಡಾಖ್ನ ಹೊಸ ನೀರಿನ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಭೌಗೋಳಿಕ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಮಹತ್ವ ಸೇರುತ್ತದೆ. ಸಿಂಧೂ ನದಿ ಲಡಾಖ್ನ ಮೂಲಕವೇ ಹರಿಯುವುದರಿಂದ, ಸ್ಥಳೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ನೀರನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಕೃಷಿಗೆ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಈಗ ಕೇವಲ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ವಿಚಾರವಾಗಿರದೆ, ಭಾರತದ ಜಲಸಂಪನ್ಮೂಲ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ವಿಶಾಲ ಚರ್ಚೆಯ ಭಾಗವಾಗಿದೆ.
ಆದಾಗ್ಯೂ, ಉಪ್ಶಿ ಚೆಕ್ ಡ್ಯಾಂ ಸಿಂಧೂ ಜಲ ಒಪ್ಪಂದ ಸ್ಥಗಿತವಾದ ನಂತರ ಮಾತ್ರ ಹುಟ್ಟಿದ ಯೋಜನೆ ಎಂಬುದು ದಾಖಲೆಗಳಿಂದ ಸಾಬೀತಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಲಡಾಖ್ ಆಡಳಿತದ ದಾಖಲೆಗಳು ಇದನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಸ್ಥಳೀಯ ನೀರಿನ ಕೊರತೆ, ನೀರಾವರಿ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಸುಸ್ಥಿರತೆಗೆ ರೂಪಿಸಿದ ಯೋಜನೆ ಎಂದು ವಿವರಿಸುತ್ತವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಎರಡೂ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳು ಒಂದೇ ಕಾಲಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ ನಡೆದಿವೆ ಎಂಬುದು ಸರಿಯಾದ ವಿವರಣೆ; ಒಂದೇ ಮತ್ತೊಂದಕ್ಕೆ ನೇರ ಕಾರಣ ಎಂದು ಹೇಳುವುದು ಸೂಕ್ತವಲ್ಲ.
2026ರ ಹೊಸ ಬೆಳವಣಿಗೆ: ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾನೂನು ವಿವಾದವೂ ಮುಂದುವರಿಕೆ
2026ರ ಹೊಸ ಬೆಳವಣಿಗೆ: ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾನೂನು ವಿವಾದವೂ ಮುಂದುವರಿಕೆ
ಸಿಂಧೂ ಜಲ ಒಪ್ಪಂದದ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ 2026ರ ಆಗಸ್ಟ್ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ಮಹತ್ವದ ಬೆಳವಣಿಗೆ ನಡೆದಿದೆ. ಹೇಗ್ನ Permanent Court of Arbitration ಭಾರತವು ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಏಕಪಕ್ಷೀಯವಾಗಿ ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಿರುವ ಕ್ರಮವನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿ, ಒಪ್ಪಂದದ ಬದ್ಧತೆಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸಬೇಕು ಎಂದು ತೀರ್ಪು ನೀಡಿದೆ. ಭಾರತ ಈ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಅಧಿಕಾರಕ್ಷೇತ್ರ ಮತ್ತು ತೀರ್ಪನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದೆ; ತನ್ನ ಪ್ರಕಾರ ಆ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ರಚನೆಯೇ ಮಾನ್ಯವಲ್ಲ.
ಇದರಿಂದ 2026ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ವೇಳೆಗೆ ಸಿಂಧೂ ನೀರಿನ ಪ್ರಶ್ನೆ ಎರಡು ವಿಭಿನ್ನ ಮಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಗುತ್ತಿದೆ.ಒಂದು ಕಡೆ, ಲಡಾಖ್ ತನ್ನ ಗ್ರಾಮಗಳ ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿನ ಭದ್ರತೆಗಾಗಿ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ನೀರನ್ನು ಹಿಡಿದಿಡುವ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯವನ್ನು ವೇಗಗೊಳಿಸುತ್ತಿದೆ.
ಮತ್ತೊಂದು ಕಡೆ, ಭಾರತ–ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ನಡುವೆ 1960ರ ಒಪ್ಪಂದದ ಕಾನೂನು ಸ್ಥಾನಮಾನ ಮತ್ತು ಅದರ ಮುಂದುವರಿಕೆಯ ಕುರಿತು ಗಂಭೀರ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಹಾಗೂ ಕಾನೂನು ವಿವಾದ ಮುಂದುವರಿದಿದೆ.
ದೊಡ್ಡ ನೀರಿನ ಭದ್ರತೆ?
ದೊಡ್ಡ ನೀರಿನ ಭದ್ರತೆ?
ಉಪ್ಶಿ ಮಾದರಿಯ ರಾಕ್ ಚೆಕ್ ಡ್ಯಾಂಗಳ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ವಿಸ್ತರಣೆ ಲಡಾಖ್ಗೆ ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಯೋಜನಗಳನ್ನು ನೀಡಬಹುದು. ಋತುಮಾನಿಕ ನೀರನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವುದು, ಪಂಪಿಂಗ್ ಮೇಲಿನ ಅವಲಂಬನೆ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದು, ಕೃಷಿಭೂಮಿಗೆ ಗುರುತ್ವಾಕರ್ಷಣೆಯ ಮೂಲಕ ನೀರು ತಲುಪಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಹೊಸ ಭೂಮಿಯನ್ನು ನೀರಾವರಿ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ತರುವುದು ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ.
ಆದರೆ ಲಡಾಖ್ನ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಹಿಮಾಲಯನ್ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವಾಗ ಪರಿಸರ ಪರಿಣಾಮ, ನದಿಯ ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಹರಿವು, ಮೀನು ಮತ್ತು ಜಲಜೀವಿಗಳ ಪರಿಸರ, ಗಡ್ಡೆ–ಮಣ್ಣು ಸಾಗಣೆ ಹಾಗೂ ಹಿಮನದಿ ಕರಗುವಿಕೆಯ ಭವಿಷ್ಯದ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.
ಹೀಗಾಗಿ ಉಪ್ಶಿಯ ರಾಕ್ ಚೆಕ್ ಡ್ಯಾಂ ಅನ್ನು “ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ನೀರು ತಡೆಯುವ ಅಣೆಕಟ್ಟು” ಎನ್ನುವುದಕ್ಕಿಂತ, ಪ್ರಸ್ತುತ ದಾಖಲೆಗಳ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ “ಲಡಾಖ್ನ ಸ್ಥಳೀಯ ನೀರಾವರಿ ಮತ್ತು ನೀರಿನ ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಸಿಂಧೂ ನದಿಯ ಋತುಮಾನಿಕ ನೀರನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸುವ ಹೊಸ ಮಾದರಿ” ಎಂದು ವಿವರಿಸುವುದು ಹೆಚ್ಚು ನಿಖರ.
ಮುಂದಿನ ಹಂತದಲ್ಲಿ ₹56 ಕೋಟಿಗೂ ಅಧಿಕ ಮೌಲ್ಯದ 36 ಯೋಜನೆಗಳು ಅನುಮೋದನೆಗೊಂಡು ಜಾರಿಯಾದರೆ, ಲಡಾಖ್ನಲ್ಲಿ ಸಿಂಧೂ ಮತ್ತು ಸುರೂ ನದಿಗಳ ನೀರಿನ ಬಳಕೆಯ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹ ಬದಲಾವಣೆ ಉಂಟಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ. ಉಪ್ಶಿಯ ಏಳು ದಿನಗಳ ಪ್ರಯೋಗದಿಂದ ಆರಂಭವಾದ ಈ ಮಾದರಿ ಈಗ ಲಡಾಖ್ನ ವಿಶಾಲ ನೀರಿನ ಭದ್ರತಾ ನೀತಿಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತಿದೆ.
