ಕರ್ನಾಟಕಕ್ಕೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ನಾಡಧ್ವಜದ ಅಧಿಕೃತ ಮಾನ್ಯತೆ ಸಾಧ್ಯವೇ? ಸಂವಿಧಾನ ಏನು ಹೇಳುತ್ತದೆ? ರಾಷ್ಟ್ರಧ್ವಜದ ಜತೆಗೆ ಕನ್ನಡ ಧ್ವಜ ಹಾರಿಸಲು ಕಾನೂನು ಅವಕಾಶವಿದೆಯೇ?

ಬೆಂಗಳೂರು- ಕರ್ನಾಟಕದ ಹಳದಿ-ಕೆಂಪು ಕನ್ನಡ ಧ್ವಜಕ್ಕೆ ಅಧಿಕೃತ ನಾಡಧ್ವಜದ ಸ್ಥಾನಮಾನ ನೀಡುವ ವಿಚಾರ ಮತ್ತೆ ಮುನ್ನೆಲೆಗೆ ಬಂದಿದೆ. ನವೆಂಬರ್ 1ರ ಕನ್ನಡ ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಡಿ.ಕೆ. ಶಿವಕುಮಾರ್ ಅವರು ಈ ಕುರಿತು ಮಹತ್ವದ ಘೋಷಣೆ ಮಾಡಿದ್ದು, ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರ ಕನ್ನಡ ಧ್ವಜಕ್ಕೆ ಅಧಿಕೃತ ಮಾನ್ಯತೆ ನೀಡಲು ಬದ್ಧವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.

ಈ ವಿಚಾರವನ್ನು ಮುಂಬರುವ ಬೆಳಗಾವಿ ಅಧಿವೇಶನದಲ್ಲಿ ಚರ್ಚೆಗೆ ತಂದು, ಸಚಿವ ಸಂಪುಟದ ಮೂಲಕ ಮುಂದಿನ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳುವ ಉದ್ದೇಶವನ್ನೂ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಸರ್ಕಾರಿ ಕಟ್ಟಡಗಳ ಮೇಲೆ ರಾಷ್ಟ್ರಧ್ವಜದ ಜತೆಗೆ ಕನ್ನಡ ಧ್ವಜವನ್ನೂ ಹಾರಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಅನುಕೂಲವಾಗುವಂತೆ ಕಾನೂನು ಚೌಕಟ್ಟು ರೂಪಿಸುವ ಚಿಂತನೆಯೂ ಸರ್ಕಾರದ ಮುಂದಿದೆ. ಈ ಹಿಂದೆ ಸಿದ್ದರಾಮಯ್ಯ ನೇತೃತ್ವದ ಸರ್ಕಾರವೂ ಇದೇ ಪ್ರಯತ್ನ ನಡೆಸಿತ್ತು.

ಆದರೆ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ನಿರೀಕ್ಷಿತ ಅನುಮೋದನೆ ದೊರೆತಿರಲಿಲ್ಲ. ಹೀಗಾಗಿ ಈಗ ಮತ್ತೆ ಆರಂಭವಾಗಿರುವ ಈ ಪ್ರಯತ್ನ ಕೇವಲ ಕನ್ನಡಪರ ಭಾವನೆಯ ಪ್ರಶ್ನೆಯಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ; ಇದು ಸಂವಿಧಾನ, ಕೇಂದ್ರ-ರಾಜ್ಯ ಸಂಬಂಧ, ರಾಷ್ಟ್ರಧ್ವಜ ಸಂಹಿತೆ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯದ ಶಾಸನಾಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕಾನೂನಾತ್ಮಕ ಚರ್ಚೆಯೂ ಆಗಿದೆ.

ಮೂಲ ಪ್ರಶ್ನೆ ಏನೆಂದರೆ: ಭಾರತದಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರಧ್ವಜವೊಂದೇ ಇರಬೇಕೆಂದು ಸಂವಿಧಾನ ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸಿದೆಯೇ? ರಾಜ್ಯವೊಂದು ತನ್ನದೇ ಆದ ನಾಡಧ್ವಜ ಹೊಂದುವುದನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಿದೆಯೇ? ಅಥವಾ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ತಮ್ಮದೇ ಧ್ವಜವನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಘೋಷಿಸುವ ಅವಕಾಶವಿದೆಯೇ?

ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಲು ಕಾನೂನಿನ ವಿವಿಧ ಆಯಾಮಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕಿದೆ.

1. ಸಂವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಧ್ವಜ ಹೊಂದುವ ಅವಕಾಶ ಇದೆಯೇ?

ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಕೇಂದ್ರ ಗೃಹ ಸಚಿವಾಲಯ 2018ರ ಜನವರಿ 2ರಂದು ಲೋಕಸಭೆಯಲ್ಲಿ ನೀಡಿರುವ ಲಿಖಿತ ಉತ್ತರ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿದೆ.

ಬಳ್ಳಾರಿ ಸಂಸದ ಬಿ. ಶ್ರೀರಾಮುಲು ಅವರು ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಧ್ವಜ ಹೊಂದಲು ಅವಕಾಶವಿದೆಯೇ ಅಥವಾ ನಿರ್ಬಂಧವಿದೆಯೇ ಎಂದು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದ್ದರು. ಇದಕ್ಕೆ ಅಂದಿನ ಗೃಹ ಖಾತೆ ರಾಜ್ಯ ಸಚಿವ ಕಿರಣ್ ರಿಜಿಜು ಉತ್ತರ ನೀಡಿದ್ದರು.

ಉತ್ತರದ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು ಹೀಗಿವೆ:

ಸಂವಿಧಾನದ 51ಎ(ಎ) ವಿಧಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ನಾಗರಿಕನೂ ರಾಷ್ಟ್ರಧ್ವಜ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರಗೀತೆಯನ್ನು ಗೌರವಿಸುವುದು ಮೂಲಭೂತ ಕರ್ತವ್ಯವಾಗಿದೆ.

ಆದರೆ ಸಂವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯವೊಂದು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಧ್ವಜ ಹೊಂದುವ ಕುರಿತು ಯಾವುದೇ ಉಲ್ಲೇಖವಿಲ್ಲ.

ಇಲ್ಲಿ ಗಮನಿಸಬೇಕಾದ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಅಂಶವೆಂದರೆ, ಸಂವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ರಾಜ್ಯಧ್ವಜದ ಉಲ್ಲೇಖವಿಲ್ಲ ಎಂದ ಮಾತ್ರಕ್ಕೆ ರಾಜ್ಯಗಳು ಧ್ವಜ ಹೊಂದುವುದನ್ನು ಸಂವಿಧಾನ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ನಿಷೇಧಿಸಿದೆ ಎಂದರ್ಥವಲ್ಲ.

ಅಂದರೆ, ಸಂವಿಧಾನವು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ರಾಜ್ಯಧ್ವಜವನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸಿಲ್ಲ. ಅದೇ ರೀತಿ, ಅದನ್ನು ಹೊಂದಬಾರದು ಎಂಬ ನೇರ ನಿಷೇಧವನ್ನೂ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ವಿಧಿಸಿಲ್ಲ.

2018ರ ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಅಧಿಕಾರಿಯೊಬ್ಬರು ನೀಡಿದ್ದ ವಿವರಣೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಸಂವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯಗಳ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಧ್ವಜಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡುವ ಅಥವಾ ನಿಷೇಧಿಸುವ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ನಿಯಮವಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿತ್ತು.

ಹೀಗಾಗಿ ಈ ವಿಚಾರವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣ ಕಾನೂನುಬಾಹಿರ ಎಂದು ತಳ್ಳಿಹಾಕುವುದಕ್ಕೂ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ; ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರ ತೀರ್ಮಾನ ಕೈಗೊಂಡ ತಕ್ಷಣ ಅದು ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದೂ ಹೇಳಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

2. ರಾಷ್ಟ್ರಧ್ವಜ ಸಂಹಿತೆ ಏನು ಹೇಳುತ್ತದೆ?

ಭಾರತದಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರಧ್ವಜದ ಬಳಕೆ ಮತ್ತು ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಮೂರು ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ನಿಯಮಾವಳಿಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಬೇಕು.

Emblems and Names (Prevention of Improper Use) Act, 1950.

Prevention of Insults to National Honour Act, 1971.

Flag Code of India, 2002.

ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರಧ್ವಜದ ಗೌರವ, ಅದರ ಬಳಕೆ, ಹಾರಿಸುವ ವಿಧಾನ, ಪ್ರಮಾಣ, ಸ್ಥಾನಮಾನ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ನಿಯಮಗಳಿವೆ.

ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರಧ್ವಜ ಸಂಹಿತೆಯನ್ನು ಕೇಂದ್ರ ಗೃಹ ಸಚಿವಾಲಯ ರೂಪಿಸಿದೆ. 2002ರ ಜನವರಿ 26ರಿಂದ ಇದು ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಿದೆ. ನಂತರ 2021 ಮತ್ತು 2022ರಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ತಿದ್ದುಪಡಿಗಳನ್ನೂ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.

ರಾಷ್ಟ್ರಧ್ವಜದ ಗೌರವಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪ್ರಮುಖ ನಿಯಮಗಳು:

ರಾಷ್ಟ್ರಧ್ವಜವು ಯಾವಾಗಲೂ ಗೌರವದ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿರಬೇಕು.

ರಾಷ್ಟ್ರಧ್ವಜವನ್ನು ಇತರ ಧ್ವಜಗಳಿಗಿಂತ ಕೆಳಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಅದರ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ಧ್ವಜ ಬರುವಂತೆ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಬಾರದು.

ಒಂದೇ ಧ್ವಜಸ್ತಂಭದ ಮೇಲೆ ರಾಷ್ಟ್ರಧ್ವಜದ ಜತೆಗೆ ಮತ್ತೊಂದು ಧ್ವಜವನ್ನು ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹಾರಿಸಬಾರದು.

ರಾಷ್ಟ್ರಧ್ವಜವನ್ನು ಹಾನಿಗೊಳಿಸುವ, ಅವಮಾನಿಸುವ ಅಥವಾ ಅದರ ಗೌರವಕ್ಕೆ ಧಕ್ಕೆ ತರುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಬಾರದು.

ರಾಷ್ಟ್ರಧ್ವಜದ ಕೇಸರಿ ಬಣ್ಣ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿರಬೇಕು.

ರಾಷ್ಟ್ರಧ್ವಜದ ಉದ್ದ ಮತ್ತು ಅಗಲದ ಅನುಪಾತ 3:2 ಆಗಿರಬೇಕು.

ಇಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಸ್ತುತ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಅತ್ಯಂತ ಮುಖ್ಯವಾದುದು ರಾಷ್ಟ್ರಧ್ವಜ ಸಂಹಿತೆಯ 2.2ನೇ ವಿಧಿಯ (i), (iii) ಮತ್ತು (viii) ಉಪವಿಧಿಗಳು.

ವಿಶೇಷವಾಗಿ 2.2(viii) ಪ್ರಕಾರ ರಾಷ್ಟ್ರಧ್ವಜದ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ಧ್ವಜ ಅಥವಾ ಬಂಟಿಂಗ್‌ ಅನ್ನು ಇರಿಸಬಾರದು. 2.2(iii) ಪ್ರಕಾರ ಒಂದೇ ಧ್ವಜಸ್ತಂಭದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ಧ್ವಜದೊಂದಿಗೆ ರಾಷ್ಟ್ರಧ್ವಜವನ್ನು ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹಾರಿಸುವಂತಿಲ್ಲ.

ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಡಿ.ಕೆ. ಶಿವಕುಮಾರ್ ಅವರು ರಾಷ್ಟ್ರಧ್ವಜದ ಜತೆಗೆ ಕನ್ನಡ ಧ್ವಜವನ್ನು ಸರ್ಕಾರಿ ಕಟ್ಟಡಗಳಲ್ಲಿ ಹಾರಿಸುವ ಉದ್ದೇಶ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಪ್ರಸ್ತುತ ರಾಷ್ಟ್ರಧ್ವಜ ಸಂಹಿತೆಯಲ್ಲಿರುವ ಮೇಲಿನ ನಿಯಮಗಳು ಈ ಉದ್ದೇಶದ ಅನುಷ್ಠಾನಕ್ಕೆ ನೇರ ಸವಾಲಾಗಿವೆ.

ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರ ಕೇವಲ ಆದೇಶ ಹೊರಡಿಸುವುದರಿಂದ ಈ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಧ್ವಜ ಸಂಹಿತೆಯ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತವಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ರಾಷ್ಟ್ರಧ್ವಜದ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯಧ್ವಜ ಹಾರಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಬೇಕಾದರೆ ಕೇಂದ್ರದ ನಿಯಮಾವಳಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಾಣಿಕೆ ಅಥವಾ ಅಗತ್ಯ ತಿದ್ದುಪಡಿಯ ಪ್ರಶ್ನೆ ಎದುರಾಗುತ್ತದೆ.

3. ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ನಾಡಧ್ವಜ ಘೋಷಿಸಬಹುದೇ?

ಇದು ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದ ಕಾನೂನಾತ್ಮಕ ಪ್ರಶ್ನೆ.

ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯವೊಂದು ತನ್ನದೇ ಆದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಗುರುತು, ರಾಜ್ಯ ಲಾಂಛನ, ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆ, ರಾಜ್ಯದ ಸಂಕೇತಗಳು ಅಥವಾ ರಾಜ್ಯದ ಹೆಮ್ಮೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಬಾರದು ಎಂಬ ನಿಷೇಧವಿಲ್ಲ.

ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರವು ತನ್ನ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಅಧಿಕಾರದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಹಲವು ನಿರ್ಧಾರಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಸಂವಿಧಾನದ 162ನೇ ವಿಧಿಯು ರಾಜ್ಯದ ಕಾರ್ಯಾಂಗದ ಅಧಿಕಾರದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ.

ಆದರೆ ಆ ಅಧಿಕಾರವು ಸಂವಿಧಾನ ಮತ್ತು ಸಂಸತ್ತು ರೂಪಿಸಿರುವ ಅನ್ವಯಿಸುವ ಕಾನೂನುಗಳಿಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ.

ಹೀಗಾಗಿ ಈ ಎರಡು ಅಂಶಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ನೋಡಬೇಕು.

ಮೊದಲನೆಯದು:

ರಾಜ್ಯದ ಅಧಿಕೃತ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಧ್ವಜಕ್ಕೆ ಮಾನ್ಯತೆ ನೀಡುವುದು.

ರಾಜ್ಯ ಸಚಿವ ಸಂಪುಟ ನಿರ್ಣಯ ಕೈಗೊಂಡು, ಸರ್ಕಾರದ ಆದೇಶ ಅಥವಾ ಸೂಕ್ತ ಕಾನೂನಿನ ಮೂಲಕ ಹಳದಿ-ಕೆಂಪು ಧ್ವಜವನ್ನು ಕರ್ನಾಟಕದ ಅಧಿಕೃತ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಥವಾ ರಾಜ್ಯ ಸಂಕೇತವೆಂದು ಘೋಷಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಬಹುದು.

ಎರಡನೆಯದು:

ರಾಷ್ಟ್ರಧ್ವಜದ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರಿ ಕಟ್ಟಡಗಳಲ್ಲಿ ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ಹಾರಿಸುವುದು.

ಇದು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ವಿಚಾರ. ಇಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರಧ್ವಜ ಸಂಹಿತೆಯ ನಿಯಮಗಳು ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತವೆ. ರಾಜ್ಯದ ಕಾನೂನು ಅಥವಾ ಸಚಿವ ಸಂಪುಟದ ನಿರ್ಣಯವೊಂದೇ ಕೇಂದ್ರದ ಧ್ವಜ ಸಂಹಿತೆಯ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಮೀರುವುದಕ್ಕೆ ಸಾಕಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

ಆದ್ದರಿಂದ ಅಧಿಕೃತ ರಾಜ್ಯಧ್ವಜದ ಮಾನ್ಯತೆ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರಧ್ವಜದ ಜತೆಗೆ ಅದನ್ನು ಹಾರಿಸುವ ಹಕ್ಕು ಎರಡೂ ಒಂದೇ ಕಾನೂನು ಪ್ರಶ್ನೆಯಲ್ಲ.

ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ತನ್ನದೇ ಧ್ವಜದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಮಾನ್ಯತೆ ನೀಡುವುದು ಒಂದು ಸಾಧ್ಯತೆ; ಆದರೆ ಅದನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರಧ್ವಜದ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಹಾರಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಪ್ರಸ್ತುತ ಸಂಹಿತೆಯಲ್ಲಿ ಅಡ್ಡಿಯಿದೆ.

4. ಕರ್ನಾಟಕದ ನಾಡಧ್ವಜದ ಬೇಡಿಕೆಯ ಹಿಂದಿನ ಇತಿಹಾಸವೇನು?

ಕರ್ನಾಟಕಕ್ಕೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ನಾಡಧ್ವಜ ಇರಬೇಕು ಎಂಬ ಬೇಡಿಕೆ ಇಂದಿನದಲ್ಲ. ಕನ್ನಡಪರ ಹೋರಾಟಗಾರರು, ಸಾಹಿತಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಘಟನೆಗಳು ಹಲವು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಈ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಮುಂದಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಬಂದಿವೆ.

2014ರಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯ ಪತ್ರಕರ್ತ ಪಾಟೀಲ ಪುಟ್ಟಪ್ಪ ಸೇರಿದಂತೆ ಕನ್ನಡಪರ ಹೋರಾಟಗಾರರು ಕರ್ನಾಟಕಕ್ಕೆ ಅಧಿಕೃತ ನಾಡಧ್ವಜ ಇರಬೇಕೆಂದು ಒತ್ತಾಯಿಸಿದ್ದರು.

2017ರಲ್ಲಿ ಸಿದ್ದರಾಮಯ್ಯ ನೇತೃತ್ವದ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸರ್ಕಾರ ಈ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಿತು. ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಇಲಾಖೆಯ ಮೂಲಕ ಒಂಬತ್ತು ಸದಸ್ಯರ ಸಮಿತಿಯನ್ನು ರಚಿಸಿ, ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಧ್ವಜದ ಸಾಧ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಕಾನೂನಾತ್ಮಕ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿತು.

ಸಮಿತಿಯು ಹಳದಿ, ಬಿಳಿ ಮತ್ತು ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ, ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಗಂಡಭೇರುಂಡ ಲಾಂಛನವಿರುವ ಧ್ವಜವನ್ನು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿತು.

2018ರ ಮಾರ್ಚ್ 8ರಂದು ಅಂದಿನ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಸಿದ್ದರಾಮಯ್ಯ ಅವರು ಪ್ರಸ್ತಾವಿತ ನಾಡಧ್ವಜವನ್ನು ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸಿದ್ದರು. ನಂತರ ರಾಜ್ಯ ಸಚಿವ ಸಂಪುಟವೂ ಈ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ನಿರ್ಧಾರ ಕೈಗೊಂಡು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆ ಸಲ್ಲಿಸಿತು.

ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಅನುಮೋದನೆ ಪಡೆದು, ಧ್ವಜಕ್ಕೆ ಕಾನೂನಾತ್ಮಕ ರಕ್ಷಣೆ ಕಲ್ಪಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ 1950ರ Emblems and Names (Prevention of Improper Use) Actನ ಅನುಸೂಚಿಯಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಸೇರಿಸುವಂತೆ ಮನವಿ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು.

ಆದರೆ ಈ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಗೆ ಕೇಂದ್ರದಿಂದ ನಿರೀಕ್ಷಿತ ಅನುಮೋದನೆ ದೊರೆಯಲಿಲ್ಲ. 2018ರ ಮೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಚುನಾವಣಾ ನೀತಿ ಸಂಹಿತೆಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಸ್ಥಗಿತಗೊಂಡಿತ್ತು ಎಂಬ ವರದಿಗಳಿವೆ.

2019ರಲ್ಲಿ ಬಿಜೆಪಿ ಸರ್ಕಾರದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅಂದಿನ ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಸಚಿವ ಸಿ.ಟಿ. ರವಿ ಅವರು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಅಧಿಕೃತ ರಾಜ್ಯಧ್ವಜದ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯನ್ನು ಕೇಂದ್ರದೊಂದಿಗೆ ಮುಂದುವರಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರು. ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಧ್ವಜವಾಗಿ ಕನ್ನಡ ಧ್ವಜ ಇರಬಹುದು ಎಂಬ ನಿಲುವು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದರು.

ಹೀಗಾಗಿ ಈ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕದ ಹಿಂದಿನ ಸರ್ಕಾರಗಳ ನಿಲುವು ಒಂದೇ ರೀತಿಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ.

ಸಿದ್ದರಾಮಯ್ಯ ಸರ್ಕಾರ: ಅಧಿಕೃತ ರಾಜ್ಯಧ್ವಜಕ್ಕೆ ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆಯಲು ಪ್ರಯತ್ನ.

ಬಿಜೆಪಿ ಸರ್ಕಾರ: ಅಧಿಕೃತ ರಾಜ್ಯಧ್ವಜದ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆ ಮುಂದುವರಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬ ನಿಲುವು.

ಈಗಿನ ಡಿ.ಕೆ. ಶಿವಕುಮಾರ್ ನೇತೃತ್ವದ ಸರ್ಕಾರ: ಮತ್ತೆ ಅಧಿಕೃತ ಮಾನ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಕಾನೂನು ಚೌಕಟ್ಟು ರೂಪಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನ.

5. ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಅನುಮತಿ ಕಡ್ಡಾಯವೇ?

ಇಲ್ಲಿಯೇ ಕಾನೂನಿನಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ಗೊಂದಲವಿದೆ.

2018ರಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರ ಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದು, ಅದಕ್ಕೆ ಕೇಂದ್ರದ ಅನುಮೋದನೆ ಪಡೆಯುವ ಪ್ರಯತ್ನ ನಡೆಸಿತ್ತು.

ಆದರೆ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ರಾಜ್ಯಧ್ವಜವನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸುವ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಸಂವಿಧಾನಾತ್ಮಕ ವಿಧಿಯನ್ನು ಆ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿರಲಿಲ್ಲ.

ಇದರಿಂದ ಎರಡು ವಿಭಿನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳು ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡವು:

ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರ ತನ್ನ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಧ್ವಜವನ್ನು ಘೋಷಿಸಬಹುದು ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯ.

ರಾಷ್ಟ್ರಧ್ವಜದ ಜತೆಗೆ ಸರ್ಕಾರಿ ಕಟ್ಟಡಗಳಲ್ಲಿ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಹಾರಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಕೇಂದ್ರದ ಧ್ವಜ ಸಂಹಿತೆ ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿತ ಕಾನೂನುಗಳ ಅನುಸರಣೆ ಅಗತ್ಯ ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯ.

ಇಲ್ಲಿ 1950ರ ಕಾಯ್ದೆಯ ಅನುಸೂಚಿಗೆ ರಾಜ್ಯಧ್ವಜವನ್ನು ಸೇರಿಸುವುದರ ಉದ್ದೇಶವನ್ನೂ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಆ ಕಾಯ್ದೆಯು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಲಾಂಛನಗಳು ಮತ್ತು ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ವಾಣಿಜ್ಯ ಅಥವಾ ವೃತ್ತಿಪರ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ ದುರುಪಯೋಗಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ಅದರ ಅನುಸೂಚಿಯಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯಧ್ವಜವನ್ನು ಸೇರಿಸುವುದರಿಂದ ಮಾತ್ರ ಅದು ರಾಷ್ಟ್ರಧ್ವಜದ ಸಮಾನ ಸ್ಥಾನಮಾನ ಪಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ.

ಹೀಗಾಗಿ ಕೇಂದ್ರದ ಅನುಮೋದನೆ ದೊರೆಯಲಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ರಾಜ್ಯವು ತನ್ನದೇ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಧ್ವಜವನ್ನು ಹೊಂದುವುದೇ ಅಸಾಧ್ಯ ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸುವುದು ಸರಿಯಲ್ಲ. ಅದೇ ರೀತಿ ಕೇಂದ್ರದ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸಿ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರ ಏಕಪಕ್ಷೀಯವಾಗಿ ರಾಷ್ಟ್ರಧ್ವಜದ ಜತೆಗೆ ಹಾರಿಸಬಹುದು ಎಂದೂ ಹೇಳಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

6. ರಾಷ್ಟ್ರಧ್ವಜ ಮತ್ತು ನಾಡಧ್ವಜದ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವೇನು?

ಈ ಎರಡೂ ಧ್ವಜಗಳ ಉದ್ದೇಶ, ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಮತ್ತು ಕಾನೂನಾತ್ಮಕ ಸ್ಥಾನಮಾನ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿವೆ.

ಅಂಶ ರಾಷ್ಟ್ರಧ್ವಜ ನಾಡಧ್ವಜ

ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವುದು ಇಡೀ ಭಾರತ ದೇಶ ಕರ್ನಾಟಕದ ಭಾಷೆ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಜನರ ಗುರುತು

ವ್ಯಾಪ್ತಿ ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಕರ್ನಾಟಕದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ವ್ಯಾಪ್ತಿ

ಸ್ಥಾನಮಾನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಕೇತ ರಾಜ್ಯದ ಅಧಿಕೃತ ಮಾನ್ಯತೆ ದೊರೆತರೆ ರಾಜ್ಯ ಸಂಕೇತ

ಸಂವಿಧಾನಾತ್ಮಕ ಆಧಾರ 51ಎ(ಎ) ವಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಗೌರವಿಸುವ ಕರ್ತವ್ಯ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ರಾಜ್ಯಧ್ವಜದ ನೇರ ಉಲ್ಲೇಖವಿಲ್ಲ

ನಿಯಮಗಳು ರಾಷ್ಟ್ರಧ್ವಜ ಸಂಹಿತೆ ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿತ ಕೇಂದ್ರ ಕಾಯ್ದೆಗಳು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ರಾಜ್ಯಧ್ವಜಕ್ಕೆ ಸಮಗ್ರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾನೂನು ಚೌಕಟ್ಟು ಇಲ್ಲ

ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಏಕತೆ, ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವ ಮತ್ತು ದೇಶದ ಗೌರವ ಕನ್ನಡಿಗರ ಅಸ್ಮಿತೆ, ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆ

ಇಲ್ಲಿ ಒಂದು ವಿಚಾರ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಬೇಕು. ರಾಜ್ಯಧ್ವಜಕ್ಕೆ ಮಾನ್ಯತೆ ನೀಡುವುದರಿಂದ ಅದು ರಾಷ್ಟ್ರಧ್ವಜಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾದ ಸಂವಿಧಾನಾತ್ಮಕ ಸ್ಥಾನಮಾನ ಪಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ.

ಎರಡನ್ನೂ ಒಂದೇ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸುವುದು ಕಾನೂನಾತ್ಮಕವಾಗಿಯೂ ಸರಿಯಲ್ಲ, ಸಾಂವಿಧಾನಿಕವಾಗಿಯೂ ಸರಿಯಲ್ಲ.

7. ರಾಷ್ಟ್ರಧ್ವಜ ಇರುವಾಗ ನಾಡಧ್ವಜದ ಅಗತ್ಯವೇನು?

ಇದು ಕಾನೂನಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕ ಚರ್ಚೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪ್ರಶ್ನೆ.

ಭಾರತವು ವೈವಿಧ್ಯತೆಯಲ್ಲಿ ಏಕತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಒಕ್ಕೂಟ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ದೇಶ. ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ರಾಜ್ಯಕ್ಕೂ ತನ್ನದೇ ಭಾಷೆ, ಸಾಹಿತ್ಯ, ಇತಿಹಾಸ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಪರಂಪರೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಗುರುತು ಇದೆ.

ಕರ್ನಾಟಕದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆ, ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ, ವಚನ ಪರಂಪರೆ, ದಾಸ ಸಾಹಿತ್ಯ, ಜನಪದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಗಂಡಭೇರುಂಡದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸಂಕೇತ ಮತ್ತು ಕನ್ನಡ ನಾಡಿನ ಏಕೀಕರಣದ ಹೋರಾಟಗಳು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಅಸ್ಮಿತೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗಗಳಾಗಿವೆ.

ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಕನ್ನಡ ಧ್ವಜವು ಕನ್ನಡಿಗರ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಬೆಳೆದಿದೆ.

ರಾಷ್ಟ್ರಧ್ವಜವು ಭಾರತೀಯರೆಲ್ಲರ ಒಗ್ಗಟ್ಟನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದರೆ, ನಾಡಧ್ವಜವು ಕರ್ನಾಟಕದ ಜನರ ಭಾಷಾ-ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಬಹುದು.

ಇವೆರಡರ ನಡುವೆ ಸಂಘರ್ಷ ಇರಬೇಕೆಂದಿಲ್ಲ. ಒಂದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗುರುತು; ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಗುರುತು.

ಆದರೆ ನಾಡಧ್ವಜದ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರಧ್ವಜದ ಗೌರವಕ್ಕೆ ಧಕ್ಕೆ ತರುವುದು ಅಥವಾ ಸಂವಿಧಾನದ ಮೂಲ ಆಶಯಗಳಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾದ ಪ್ರತ್ಯೇಕತಾವಾದಿ ರಾಜಕೀಯಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸುವುದು ಸರಿಯಲ್ಲ.

ಕರ್ನಾಟಕದ ನಾಡಧ್ವಜದ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಏಕತೆಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾದದ್ದು ಎಂದು ಮಾತ್ರ ನೋಡುವುದೂ ಸರಿಯಾದ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅದರ ಕಾನೂನಾತ್ಮಕ ಬಳಕೆ, ಉದ್ದೇಶ ಮತ್ತು ಅನುಷ್ಠಾನದ ವಿಧಾನವೇ ಇಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.

8. ಕರ್ನಾಟಕಕ್ಕೆ ನಾಡಗೀತೆ ಇರುವುದಾದರೆ ನಾಡಧ್ವಜಕ್ಕೂ ಮಾನ್ಯತೆ ನೀಡಬಹುದೇ?

ಇದು ಬಹಳ ಮುಖ್ಯವಾದ ಹೋಲಿಕೆ.

ಕರ್ನಾಟಕಕ್ಕೆ ತನ್ನದೇ ಆದ ನಾಡಗೀತೆ ಇದೆ.

ಕುವೆಂಪು ರಚಿಸಿರುವ ಜಯ ಭಾರತ ಜನನಿಯ ತನುಜಾತೆ ಗೀತೆಯನ್ನು ಕರ್ನಾಟಕದ ನಾಡಗೀತೆಯಾಗಿ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರ ಅಂಗೀಕರಿಸಿದೆ.

ಇದರಿಂದ ರಾಜ್ಯದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಗುರುತನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ಗೀತೆ ಇರಲು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಸಂವಿಧಾನ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ.

ಆದರೆ ನಾಡಗೀತೆ ಮತ್ತು ನಾಡಧ್ವಜದ ಕಾನೂನಾತ್ಮಕ ಸ್ವರೂಪ ಒಂದೇ ಅಲ್ಲ.

ನಾಡಗೀತೆಯು ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಸಂಗೀತದ ಮೂಲಕ ರಾಜ್ಯದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಗುರುತನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ.

ನಾಡಧ್ವಜವು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಹಾರಿಸುವ ಭೌತಿಕ ಸಂಕೇತವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಅದರ ಪ್ರದರ್ಶನ, ಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರಧ್ವಜದೊಂದಿಗಿನ ಸಂಬಂಧದ ಕುರಿತು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ನಿಯಮಗಳ ಪ್ರಶ್ನೆ ಎದುರಾಗುತ್ತದೆ.

ರಾಷ್ಟ್ರಗೀತೆ ಜನಗಣಮನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ 1971ರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗೌರವ ಅವಮಾನ ತಡೆ ಕಾಯ್ದೆಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ರಕ್ಷಣೆಯಿದೆ. ಕರ್ನಾಟಕದ ನಾಡಗೀತೆಯು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರದ ಅಧಿಕೃತ ಮಾನ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ, ಅದಕ್ಕೆ ರಾಷ್ಟ್ರಗೀತೆಯಂತೆಯೇ ಸಂವಿಧಾನಾತ್ಮಕ ಅಥವಾ ಕೇಂದ್ರ ಕಾಯ್ದೆಯ ಸ್ಥಾನಮಾನ ಇದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

ಹೀಗಾಗಿ ನಾಡಗೀತೆ ಇರುವುದರಿಂದ ನಾಡಧ್ವಜಕ್ಕೂ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತವಾಗಿ ಅದೇ ಕಾನೂನಾತ್ಮಕ ಮಾನ್ಯತೆ ಸಿಗುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವುದು ತಪ್ಪು. ಆದರೆ ರಾಜ್ಯದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಗುರುತುಗಳನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಗುರುತಿಸುವ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಪರಂಪರೆಗೆ ನಾಡಗೀತೆ ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ.

9. ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ನ ತೀರ್ಪು ಈ ವಿವಾದಕ್ಕೆ ಹೇಗೆ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ?

2004ರ ಜನವರಿ 23ರಂದು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ Union of India v. Naveen Jindal ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ತೀರ್ಪು ನೀಡಿತ್ತು.

ರಾಷ್ಟ್ರಧ್ವಜವನ್ನು ಗೌರವಯುತವಾಗಿ ಹಾರಿಸುವುದು ಸಂವಿಧಾನದ 19(1)(a) ವಿಧಿಯಡಿ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಭಾಗವಾಗಬಹುದು ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಹೇಳಿತು.

ಆದರೆ ಆ ಹಕ್ಕು ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿರ್ಬಂಧರಹಿತವಲ್ಲ. ರಾಷ್ಟ್ರಧ್ವಜದ ಗೌರವ ಮತ್ತು ಬಳಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸಬೇಕು ಎಂದೂ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿತು.

ಈ ತೀರ್ಪಿನಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ಮುಖ್ಯ ಅಂಶವಿದೆ. Flag Code of India ಸ್ವತಃ ಸಂಸತ್ತು ರೂಪಿಸಿದ ಶಾಸನದಂತಿಲ್ಲ; ಅದು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಕಾರ್ಯಾಂಗದ ಸೂಚನೆಗಳು ಮತ್ತು ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಆದರೆ ರಾಷ್ಟ್ರಧ್ವಜದ ಗೌರವವನ್ನು ಕಾಪಾಡುವ ಅದರ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸಬೇಕೆಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಹೇಳಿದೆ.

ಈ ತೀರ್ಪನ್ನು ಕರ್ನಾಟಕದ ನಾಡಧ್ವಜದ ವಿಚಾರಕ್ಕೆ ಅನ್ವಯಿಸಿದಾಗ ಎರಡು ಅಂಶಗಳು ಎದುರಾಗುತ್ತವೆ.

ರಾಜ್ಯದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಧ್ವಜವನ್ನು ಹೊಂದುವುದನ್ನು ಕೇವಲ ರಾಷ್ಟ್ರಧ್ವಜದ ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ನಿಷೇಧಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂಬ ವಾದಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶವಿದೆ.

ರಾಷ್ಟ್ರಧ್ವಜದ ಜತೆಗೆ ಮತ್ತೊಂದು ಧ್ವಜವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವಾಗ ಈಗಿರುವ ಸಂಹಿತೆಯ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.

ಹೀಗಾಗಿ ನಾಡಧ್ವಜದ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ನ ಈ ತೀರ್ಪು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮುಕ್ತ ಅಧಿಕಾರ ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ.

10. ಡಿ.ಕೆ. ಶಿವಕುಮಾರ್ ಅವರ ಘೋಷಣೆಯ ಹಿಂದಿನ ಉದ್ದೇಶವೇನು?

ನವೆಂಬರ್ 1ರಂದು ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಡಿ.ಕೆ. ಶಿವಕುಮಾರ್ ನೀಡಿರುವ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರೆ ಸರ್ಕಾರದ ಉದ್ದೇಶ ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ಆಯಾಮಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ.

ಮೊದಲನೆಯದು: ಕನ್ನಡಿಗರ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಸ್ಮಿತೆಗೆ ಅಧಿಕೃತ ಮಾನ್ಯತೆ.

ಹಳದಿ-ಕೆಂಪು ಕನ್ನಡ ಧ್ವಜ ಈಗಾಗಲೇ ಕನ್ನಡಪರ ಸಂಘಟನೆಗಳು, ಕನ್ನಡಿಗರ ಹೋರಾಟಗಳು ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತಿದೆ. ಈ ಧ್ವಜಕ್ಕೆ ಸರ್ಕಾರದ ಅಧಿಕೃತ ಮಾನ್ಯತೆ ನೀಡುವುದರಿಂದ ಕನ್ನಡಿಗರ ಭಾಷಾ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಗುರುತಿಗೆ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಸ್ಥಾನಮಾನ ಕಲ್ಪಿಸಿದಂತಾಗುತ್ತದೆ.

ಎರಡನೆಯದು: ಹಿಂದಿನ ಸರ್ಕಾರದ ಅಪೂರ್ಣ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮುನ್ನೆಲೆಗೆ ತರುವುದು.

ಸಿದ್ದರಾಮಯ್ಯ ಸರ್ಕಾರದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಗಿದ್ದ ಪ್ರಯತ್ನ ಕೇಂದ್ರದ ಅನುಮೋದನೆಯ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರಿಯಲಿಲ್ಲ. ಈಗ ಡಿ.ಕೆ. ಶಿವಕುಮಾರ್ ಅವರು ಅದೇ ವಿಚಾರವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಎತ್ತಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.

ಇದರಿಂದ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸರ್ಕಾರ ಹಿಂದಿನ ತನ್ನ ಆಡಳಿತದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಸಿದ್ದ ಕನ್ನಡ ಧ್ವಜದ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮುಂದುವರಿಸುತ್ತಿದೆ ಎಂಬ ರಾಜಕೀಯ ಸಂದೇಶವೂ ರವಾನೆಯಾಗುತ್ತದೆ.

ಮೂರನೆಯದು: ಬೆಳಗಾವಿ ಅಧಿವೇಶನದಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡದ ವಿಚಾರವನ್ನು ಪ್ರಮುಖ ಚರ್ಚೆಯನ್ನಾಗಿಸುವುದು.

ಬೆಳಗಾವಿ ಕರ್ನಾಟಕದ ಭಾಷಾ ಏಕೀಕರಣದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಪ್ರದೇಶ. ಅಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ವಿಧಾನಮಂಡಲ ಅಧಿವೇಶನದಲ್ಲಿ ನಾಡಧ್ವಜದ ವಿಷಯ ಚರ್ಚೆಗೆ ತರುವುದು ಕನ್ನಡಿಗರ ಅಸ್ಮಿತೆ, ಭಾಷಾ ಗೌರವ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯದ ಹಕ್ಕುಗಳ ವಿಚಾರವನ್ನು ಮುನ್ನೆಲೆಗೆ ತರುವ ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮಹತ್ವ ಹೊಂದಿದೆ.

12. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಕರ್ನಾಟಕಕ್ಕೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ನಾಡಧ್ವಜದ ಕಾನೂನು ಮಾನ್ಯತೆ ಸಿಗಬಹುದೇ?

ಈ ಎಲ್ಲ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಿದಾಗ ಕೆಲವು ನಿರ್ಣಾಯಕ ಸಂಗತಿಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತವೆ.

1. ಪ್ರತ್ಯೇಕ ನಾಡಧ್ವಜ ಹೊಂದುವುದನ್ನು ಸಂವಿಧಾನ ನೇರವಾಗಿ ನಿಷೇಧಿಸಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಅದಕ್ಕೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಸಂವಿಧಾನಾತ್ಮಕ ಸ್ಥಾನಮಾನ ಅಥವಾ ಕಡ್ಡಾಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನೂ ಕಲ್ಪಿಸಿಲ್ಲ.

2. ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರ ತನ್ನ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಧ್ವಜವನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಗುರುತಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಬಹುದು. ಅದಕ್ಕೆ ಸೂಕ್ತ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಅಥವಾ ಶಾಸನಾತ್ಮಕ ಆಧಾರವನ್ನು ರೂಪಿಸಬಹುದು.

3. ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಅನುಮತಿ ಇಲ್ಲದೆ ಯಾವುದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲೂ ರಾಜ್ಯಧ್ವಜ ಇರಬಾರದು ಎಂಬ ಸ್ಪಷ್ಟ ಸಂವಿಧಾನಾತ್ಮಕ ನಿಷೇಧ ಕಂಡುಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಕೇಂದ್ರದ ರಾಷ್ಟ್ರಧ್ವಜ ಸಂಹಿತೆಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಅದನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲು ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಸ್ವತಂತ್ರ ಅಧಿಕಾರವಿಲ್ಲ.

4. ರಾಷ್ಟ್ರಧ್ವಜದ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ನಾಡಧ್ವಜ ಹಾರಿಸುವುದೇ ಈಗಿನ ದೊಡ್ಡ ಕಾನೂನಾತ್ಮಕ ಸವಾಲು. ರಾಷ್ಟ್ರಧ್ವಜ ಸಂಹಿತೆಯ 2.2(viii) ಉಪವಿಧಿ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ಧ್ವಜ ಇರಿಸುವುದನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿಸುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಲು ಕೇಂದ್ರದ ನಿಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಅಗತ್ಯ ಬದಲಾವಣೆ ಅಥವಾ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಬೇಕಾಗಬಹುದು