ಬೆಂಗಳೂರು- ವಿಧಾನ ಪರಿಷತ್‌ ಚುನಾವಣೆ ಮುಗಿದ ಬೆನ್ನಲ್ಲೇ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಹಾಲು ಮತ್ತು ಬಸ್‌ ಪ್ರಯಾಣ ದರ ಏರಿಕೆಯ ಚರ್ಚೆ ಮತ್ತೆ ಮುನ್ನೆಲೆಗೆ ಬಂದಿದೆ. ಹಾಲಿನ ದರ ಹೆಚ್ಚಳಕ್ಕೆ ಈ ಹಿಂದೆಯೇ ತಾತ್ವಿಕ ಒಪ್ಪಿಗೆ ದೊರೆತಿದ್ದು, ಸಾರಿಗೆ ನಿಗಮಗಳ ಆರ್ಥಿಕ ಸಂಕಷ್ಟದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಬಸ್‌ ಪ್ರಯಾಣ ದರವನ್ನೂ ಪರಿಷ್ಕರಿಸುವ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆ ಸರ್ಕಾರದ ಮುಂದಿದೆ. ಆದರೆ, ದರ ಏರಿಕೆಯ ಅಂತಿಮ ನಿರ್ಧಾರ ಮತ್ತು ಜಾರಿಯ ದಿನಾಂಕದ ಬಗ್ಗೆ ಅಧಿಕೃತ ಸ್ಪಷ್ಟನೆ ಅಗತ್ಯವಿದೆ.
ಈಗಾಗಲೇ ಅಗತ್ಯ ವಸ್ತುಗಳ ಬೆಲೆ ಏರಿಕೆ, ಅಡುಗೆ ಅನಿಲ, ಇಂಧನ ಮತ್ತು ದಿನನಿತ್ಯದ ಖರ್ಚುಗಳಿಂದ ತತ್ತರಿಸಿರುವ ಮಧ್ಯಮ ವರ್ಗದ ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ಹಾಲು ಹಾಗೂ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಾರಿಗೆ ದರ ಹೆಚ್ಚಳ ಮತ್ತಷ್ಟು ಹೊರೆಯಾಗುವ ಆತಂಕ ಎದುರಾಗಿದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪ್ರತಿದಿನ ಹಾಲು ಖರೀದಿಸುವ ಕುಟುಂಬಗಳು, ಉದ್ಯೋಗಿಗಳು, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಮತ್ತು ಬಸ್‌ ಪ್ರಯಾಣವನ್ನೇ ಅವಲಂಬಿಸಿರುವವರು ಇದರ ಪರಿಣಾಮ ಎದುರಿಸಬೇಕಾಗಬಹುದು.
ಹಾಲಿನ ದರ ಹೆಚ್ಚಳದ ಬಗ್ಗೆ ವಿಷಯಗಳು
ಲೀಟರ್‌ ಹಾಲಿಗೆ ₹8 ಹೆಚ್ಚಳದ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆ
2026ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 6ರಂದು ನಡೆದ ಸಚಿವ ಸಂಪುಟ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ನಂದಿನಿ ಹಾಲಿನ ದರವನ್ನು ಪ್ರತಿ ಲೀಟರ್‌ಗೆ ₹8 ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆ ಚರ್ಚೆಯಾಗಿತ್ತು. ಪ್ರಸ್ತಾವಿತ ಹೆಚ್ಚಳದಲ್ಲಿ ₹6 ಅನ್ನು ಹಾಲು ಉತ್ಪಾದಕರಿಗೆ ಹಾಗೂ ₹2 ಅನ್ನು ಹಾಲು ಒಕ್ಕೂಟಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ಹಂಚಿಕೆ ಮಾಡುವ ಉದ್ದೇಶವಿದೆ ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. ವಿಧಾನ ಪರಿಷತ್‌ ಚುನಾವಣೆ ನೀತಿ ಸಂಹಿತೆಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಹಿಂದೆ ಚರ್ಚೆಯಾಗಿದ್ದ ದರ ಪರಿಷ್ಕರಣೆ ಮುಂದೂಡಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು ಎಂಬ ಮಾಹಿತಿ ಇದೆ.
ಜಾನುವಾರುಗಳ ಮೇವು, ಪಶು ಆಹಾರ, ಔಷಧೋಪಚಾರ, ಸಾಗಣೆ ಮತ್ತು ಪ್ಯಾಕೆಟ್‌ ತಯಾರಿಕೆಯ ವೆಚ್ಚ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ಬರ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಿಂದ ಮೇವಿನ ಲಭ್ಯತೆ ಕುಂಠಿತವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಹೈನುಗಾರರ ಉತ್ಪಾದನಾ ವೆಚ್ಚವೂ ಏರಿಕೆಯಾಗಿದೆ ಎಂಬುದು ಹಾಲು ಒಕ್ಕೂಟಗಳ ವಾದ. ಹೀಗಾಗಿ ಉತ್ಪಾದಕರಿಗೆ ಸೂಕ್ತ ದರ ನೀಡುವುದರ ಜತೆಗೆ ಒಕ್ಕೂಟಗಳ ನಿರ್ವಹಣಾ ವೆಚ್ಚ ಸರಿದೂಗಿಸಲು ದರ ಹೆಚ್ಚಳ ಅಗತ್ಯ ಎಂದು ಅವು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತಿವೆ.
ಪ್ರಸ್ತುತ ಹಾಲು ಉತ್ಪಾದಕರಿಂದ ಪ್ರತಿ ಲೀಟರ್‌ಗೆ ಸುಮಾರು ₹35ರಂತೆ ಖರೀದಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ₹41.50, ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ₹41.80 ಹಾಗೂ ತಮಿಳುನಾಡಿನಲ್ಲಿ ₹42.24ರಷ್ಟು ಖರೀದಿ ದರವಿದೆ ಎಂದು ಒಕ್ಕೂಟಗಳು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿವೆ. ಆದರೆ, ಉತ್ಪಾದಕರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಧನ ನೀಡುವುದು ಅಥವಾ ಒಕ್ಕೂಟಗಳಿಗೆ ನೇರ ಸಹಾಯಧನ ಒದಗಿಸುವ ಬದಲಿಗೆ ಗ್ರಾಹಕರ ಮೇಲೆ ಹೊರೆ ವರ್ಗಾಯಿಸುವುದು ಸೂಕ್ತವೇ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯೂ ಎದುರಾಗಿದೆ.
ನಂದಿನಿ ಹಾಲಿನ ಬೆಲೆ ₹54ಕ್ಕೆ ಏರಿಕೆಯಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ
ಪ್ರಸ್ತುತ ನೀಲಿ ಪ್ಯಾಕೆಟ್‌ನ ನಂದಿನಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಹಾಲಿನ ಪ್ರತಿ ಲೀಟರ್‌ ಬೆಲೆ ₹46 ಇದೆ. ಪ್ರಸ್ತಾವಿತ ₹8ರ ಹೆಚ್ಚಳ ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಜಾರಿಯಾದರೆ ಬೆಲೆ ₹54ಕ್ಕೆ ತಲುಪಬಹುದು. ಇದರಿಂದ ದಿನನಿತ್ಯ ಹಾಲು ಬಳಸುವ ಕುಟುಂಬಗಳ ಮಾಸಿಕ ವೆಚ್ಚ ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಲಿದೆ. ಮೊಸರು ಸೇರಿದಂತೆ ಇತರ ಹಾಲಿನ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಬೆಲೆಯ ಮೇಲೂ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ.
ಕಳೆದ ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ನಂದಿನಿ ಹಾಲಿನ ದರ ಹಲವು ಬಾರಿ ಪರಿಷ್ಕರಣೆಯಾಗಿದೆ. 2022ರ ನವೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಲೀಟರ್‌ಗೆ ₹3, 2023ರ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ ₹3, 2024ರ ಜೂನ್‌ನಲ್ಲಿ ₹2 ಹಾಗೂ 2025ರ ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ₹4ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಳ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಲಭ್ಯ ಮಾಹಿತಿಯಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈಗ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ದರ ಏರಿಕೆಯಾದರೆ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ನಿರಂತರ ಬೆಲೆ ಏರಿಕೆಯ ಹೊರೆ ಎದುರಾಗಲಿದೆ. ನವೆಂಬರ್ 1ರಿಂದಲೇ ಹೊಸ ದರ ಜಾರಿಯಾಗಬಹುದು.
ಬಸ್‌ ಪ್ರಯಾಣ ದರ ಹೆಚ್ಚಳದ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚೆ
ಬಸ್‌ ಪ್ರಯಾಣ ದರವೂ ಏರಿಕೆಯಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ
ಹಾಲಿನ ದರದ ಜತೆಗೆ ರಾಜ್ಯದ ನಾಲ್ಕು ಸಾರಿಗೆ ನಿಗಮಗಳ ಬಸ್‌ ಪ್ರಯಾಣ ದರ ಹೆಚ್ಚಳದ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯೂ ಚರ್ಚೆಯಲ್ಲಿದೆ. ನಿವೃತ್ತ ಐಎಎಸ್‌ ಅಧಿಕಾರಿ ಅತುಲ್‌ ತಿವಾರಿ ನೇತೃತ್ವದ ಸಮಿತಿ ಸಲ್ಲಿಸಿರುವ ವರದಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣ ದರ ಪರಿಷ್ಕರಣೆಗೆ ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.
ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ರಸ್ತೆ ಸಾರಿಗೆ ಸಂಸ್ಥೆ (ಕೆಎಸ್‌ಆರ್‌ಟಿಸಿ), ವಾಯವ್ಯ ಕರ್ನಾಟಕ ರಸ್ತೆ ಸಾರಿಗೆ ಸಂಸ್ಥೆ (ಎನ್‌ಡಬ್ಲ್ಯೂಕೆಆರ್‌ಟಿಸಿ) ಹಾಗೂ ಕಲ್ಯಾಣ ಕರ್ನಾಟಕ ರಸ್ತೆ ಸಾರಿಗೆ ಸಂಸ್ಥೆ (ಕೆಕೆಆರ್‌ಟಿಸಿ)ಗಳ ಪ್ರಯಾಣ ದರವನ್ನು ಶೇ.25ರಿಂದ 26ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಬೆಂಗಳೂರು ಮಹಾನಗರ ಸಾರಿಗೆ ಸಂಸ್ಥೆ (ಬಿಎಂಟಿಸಿ)ಯ ದರವನ್ನು ಶೇ.42ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯೂ ಇದೆ.
₹1,527 ಕೋಟಿ ನಷ್ಟ; ₹5,648 ಕೋಟಿ ಬಾಕಿ
ಡೀಸೆಲ್‌ ವೆಚ್ಚ, ನೌಕರರ ವೇತನ, ನಿವೃತ್ತಿ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು, ಬಸ್‌ಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ವೆಚ್ಚ ಹೆಚ್ಚಳದಿಂದ ಸಾರಿಗೆ ನಿಗಮಗಳು ಆರ್ಥಿಕ ಒತ್ತಡ ಎದುರಿಸುತ್ತಿವೆ. 2025–26ನೇ ಹಣಕಾಸು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ನಿಗಮಗಳ ಒಟ್ಟು ಆದಾಯ ₹14,991 ಕೋಟಿ ಇದ್ದರೆ, ವೆಚ್ಚ ₹16,519 ಕೋಟಿಗೆ ತಲುಪಿದ್ದು, ಸುಮಾರು ₹1,527 ಕೋಟಿ ನಷ್ಟ ದಾಖಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ನೀಡಿರುವ ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳು ತಿಳಿಸುತ್ತವೆ.
ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಉಚಿತ ಬಸ್‌ ಪ್ರಯಾಣ ಕಲ್ಪಿಸುವ ಶಕ್ತಿ ಯೋಜನೆಯಡಿ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಸಾರಿಗೆ ನಿಗಮಗಳಿಗೆ ಬರಬೇಕಿರುವ ಹಣವೂ ಬಾಕಿಯಿದೆ. 2026ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ಆರಂಭದ ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ನಾಲ್ಕು ನಿಗಮಗಳ ಒಟ್ಟು ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ ₹8,095 ಕೋಟಿಯಷ್ಟಿದ್ದು, ಶಕ್ತಿ ಯೋಜನೆಯಡಿ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಬರಬೇಕಿರುವ ಬಾಕಿ ಮೊತ್ತ ₹5,648 ಕೋಟಿ ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಈ ಬಾಕಿ ಪಾವತಿಯಾಗದಿರುವುದು ನಿಗಮಗಳ ದೈನಂದಿನ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಮತ್ತು ಹಣಕಾಸು ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಮೇಲೆ ಒತ್ತಡ ಉಂಟುಮಾಡಿದೆ.
ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ನಿಗಮಗಳ ಆದಾಯ ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಪ್ರಯಾಣ ದರ ಪರಿಷ್ಕರಣೆ ಅಗತ್ಯ ಎಂಬ ವಾದ ಮುಂದಿಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಆದರೆ, ಶಕ್ತಿ ಯೋಜನೆಯಡಿ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಬರಬೇಕಿರುವ ಅನುದಾನವನ್ನು ಸಮಯಕ್ಕೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಪಾವತಿಸುವುದು ಮತ್ತು ನಿಗಮಗಳ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವುದು ಕೂಡ ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವ ಪ್ರಮುಖ ಕ್ರಮಗಳಾಗಿವೆ.
ಪ್ರಯಾಣ ದರಗಳ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಪರಿಣಾಮಗಳು
2025ರಲ್ಲೂ ಹೆಚ್ಚಳ; ಮತ್ತೆ ಹೊರೆ ಹೊರಬೇಕಾದ ಪ್ರಯಾಣಿಕರು
2025ರ ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಸಾರಿಗೆ ನಿಗಮಗಳ ಬಸ್‌ ಪ್ರಯಾಣ ದರವನ್ನು ಶೇ.15ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಇದೀಗ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ದರ ಏರಿಕೆ ಜಾರಿಯಾದರೆ ಉದ್ಯೋಗ, ಶಿಕ್ಷಣ, ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ದಿನನಿತ್ಯದ ಕೆಲಸಗಳಿಗಾಗಿ ಬಸ್‌ಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸುವ ಜನರ ಪ್ರಯಾಣ ವೆಚ್ಚ ಹೆಚ್ಚಾಗಲಿದೆ. ಈಗಾಗಲೇ ಉಚಿತ ಪ್ರಯಾಣ ಸೌಲಭ್ಯ ಪಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಶಕ್ತಿ ಯೋಜನೆ ಮುಂದುವರಿದರೂ, ಇತರ ಪ್ರಯಾಣಿಕರು ಹಾಗೂ ಯೋಜನೆಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಬಾರದ ಪ್ರಯಾಣಗಳಿಗೆ ದರ ಏರಿಕೆಯ ಪರಿಣಾಮ ತಟ್ಟುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ
