ಜೀವನದ ಕನಸು ದುರಂತವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟ ಕ್ಷಣ: ನೇಪಾಳ ಪ್ರವಾಹದಲ್ಲಿ ಪತ್ನಿ ನಾಪತ್ತೆ, ಕೊನೆಯ ಸಂಪರ್ಕ ನೆನಪಿಸಿಕೊಂಡ ಭಾರತೀಯ ಮೂಲದ ದೀಪಕ್ ದಂಡು

ಕಠ್ಮಂಡು/ಹೈದರಾಬಾದ್-ಹಿಮಾಲಯದ ಮಡಿಲಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ಭೀಕರ ಹಠಾತ್ ಪ್ರವಾಹವು ನೇಪಾಳ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಭಾರತ, ಚೀನಾ ಹಾಗೂ ವಿಶ್ವದ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳ ಕುಟುಂಬಗಳನ್ನು ಆತಂಕದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿಸಿದೆ.

ನೇಪಾಳ–ಟಿಬೆಟ್ ಗಡಿ ಪ್ರದೇಶದ ರಸುವಾ ಮತ್ತು ಭೋಟೆಕೋಶಿ ನದಿ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಆಗಸ್ಟ್ 26ರಂದು ಸಂಭವಿಸಿದ ಭೀಕರ ಪ್ರವಾಹದಲ್ಲಿ ನೂರಾರು ಮಂದಿ ಮೃತಪಟ್ಟಿದ್ದು, ಸಾವಿರಾರು ಜನರು ಇನ್ನೂ ನಾಪತ್ತೆಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ರಕ್ಷಣಾ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಮುಂದುವರಿದಿರುವ ನಡುವೆಯೇ, ಕೈಲಾಸ ಮಾನಸ ಸರೋವರ ಯಾತ್ರೆಯಿಂದ ಮರಳುತ್ತಿದ್ದವರ ಕುಟುಂಬಗಳ ಕಣ್ಣೀರು ಈ ದುರಂತದ ಮಾನವೀಯ ಮುಖವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತಿದೆ.

ಪತ್ನಿಯ ನಾಪತ್ತೆಯಲ್ಲಿನ ಗಮನ

ಈ ದುರಂತದಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕದ ಪ್ರಜೆಯಾಗಿರುವ ಭಾರತೀಯ ಮೂಲದ ದೀಪಕ್ ದಂಡು ಅವರ ಪತ್ನಿ ಶ್ರೀದೇವಿ ವೆಜೆಲ್ಲಾ ಕೂಡ ನಾಪತ್ತೆಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಶ್ರೀದೇವಿ ಸದ್ಗುರು ಜಗ್ಗಿ ವಾಸುದೇವ್ ಅವರ ಇಶಾ ಫೌಂಡೇಶನ್‌ನ ಕೈಲಾಸ ಮಾನಸ ಸರೋವರ ಯಾತ್ರೆಯ ತಂಡದೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.

ದೀಪಕ್ ದಂಡು ತಮ್ಮ ಪತ್ನಿಯನ್ನು ಹುಡುಕುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನ ಜಾನ್ ಎಫ್. ಕೆನಡಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಪ್ರಯಾಣ ಬೆಳೆಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಉಳಿದಿರುವುದು ಪತ್ನಿಯೊಂದಿಗೆ ನಡೆದ ಕೊನೆಯ ಮಾತುಕತೆ ಮತ್ತು ಆ ನಂತರ ಏಕಾಏಕಿ ಸ್ಥಗಿತಗೊಂಡ ಸಂಪರ್ಕ.

‘ಸಂಪರ್ಕ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕಡಿತವಾಯಿತು’

ದಂಡು ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ಶ್ರೀದೇವಿ ಮಂಗಳವಾರದವರೆಗೆ ಅವರೊಂದಿಗೆ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಬಳಿಕ ತಾವು ಹಿಂದಿರುಗುವ ದಾರಿಯಲ್ಲಿರುವುದಾಗಿ ತಿಳಿಸಿದ್ದರು. ಆದರೆ ನಂತರ ಅವರ ಮೊಬೈಲ್ ಸಂಪರ್ಕ ಕಡಿತಗೊಂಡಿತು.

ಶ್ರೀದೇವಿ ಇದ್ದ ತಂಡ ಗೈರಾಂಗ್‌ನ ವಲಸೆ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ತಲುಪಿದ ಕೆಲವೇ ನಿಮಿಷಗಳಲ್ಲಿ ಭೀಕರ ಪ್ರವಾಹ ಅಪ್ಪಳಿಸಿತು. ಇಶಾ ಫೌಂಡೇಶನ್ ನೀಡಿರುವ ಮಾಹಿತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ತಂಡದ ನಾಯಕನಿಂದ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಸುಮಾರು 9:05ಕ್ಕೆ ವಲಸೆ ಕೇಂದ್ರ ತಲುಪಿರುವ ಸಂದೇಶ ಬಂದಿತ್ತು. ಸುಮಾರು 9:14ಕ್ಕೆ ಪ್ರವಾಹ ಸಂಭವಿಸಿತು. ಅದರ ನಂತರ ತಂಡದೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕಡಿತಗೊಂಡಿತು.

“ಅವಳು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಮರಳಬೇಕಿತ್ತು. ನಮ್ಮ 13 ವರ್ಷದ ಮಗ ಸಂಬಂಧಿಕರೊಂದಿಗೆ ಇದ್ದಾನೆ. ಅವನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಸುದ್ದಿಗಳನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಿದ್ದಾನೆ. ಅವನು ತುಂಬಾ ಆತಂಕಗೊಂಡಿದ್ದಾನೆ. ನಾನು ಅವನೊಂದಿಗೆ ಇರಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ,” ಎಂದು ದಂಡು ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬದ ಸಂಕಷ್ಟವನ್ನು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಶ್ರೀದೇವಿಗೆ ಕೈಲಾಸ ಮಾನಸ ಸರೋವರ ಯಾತ್ರೆ ಬಹುಕಾಲದ ಕನಸಾಗಿತ್ತು. ದಂಡು ಅವರ ಮಾತಿನಲ್ಲಿ, ಅದು ಆಕೆಯ “ಜೀವನದ ಕನಸು”. ತಾವು ಕೂಡ ಈ ಯಾತ್ರೆಗೆ ತೆರಳಬೇಕಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯೇ ಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ತಿರುಗಿತು ಎಂದು ಅವರು ಭಾವುಕರಾಗಿ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.

ಯಾತ್ರಿಕರ ತಂಡ ಮತ್ತು ಇಶಾ ಫೌಂಡೇಶನ್

ಇಶಾ ಫೌಂಡೇಶನ್‌ನ S3 ತಂಡವೂ ಪ್ರವಾಹದ ಹೊಡೆತಕ್ಕೆ

ಕೈಲಾಸ ಮಾನಸ ಸರೋವರ ಯಾತ್ರೆಯಿಂದ ವಾಪಸ್ಸಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಇಶಾ ಫೌಂಡೇಶನ್‌ನ S3 ಗುಂಪು ಗೈರಾಂಗ್ ವಲಸೆ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಪ್ರವಾಹ ಅಪ್ಪಳಿಸಿತು. ಆರಂಭಿಕ ಮಾಹಿತಿಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 80 ಮಂದಿ ನಾಪತ್ತೆಯಾಗಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ನಂತರದ ವರದಿಗಳಲ್ಲಿ 77 ಯಾತ್ರಿಕರ ಜೊತೆಗೆ ಸ್ವಯಂಸೇವಕರು ಮತ್ತು ವೈದ್ಯರೂ ತಂಡದಲ್ಲಿದ್ದರು ಎಂಬ ವಿವರ ಹೊರಬಂದಿದೆ. ತಂಡದಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ದೇಶಗಳ ನಾಗರಿಕರು ಹಾಗೂ ಭಾರತೀಯ ಮೂಲದ ಹಲವರು ಇದ್ದರು.

ಇಶಾ ಫೌಂಡೇಶನ್ ಸಂಸ್ಥಾಪಕ ಜಗ್ಗಿ ವಾಸುದೇವ್ ಕೂಡ ಈ ಘಟನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ತೀವ್ರ ದುಃಖ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದು, ತಂಡದಿಂದ ಕೊನೆಯ ಸಂದೇಶ ಬಂದ ಕೆಲವೇ ನಿಮಿಷಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಪರ್ಕ ಕಳೆದುಹೋಯಿತು ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಗೈರಾಂಗ್ ಪ್ರವೇಶಕ್ಕೆ ಅನುಮತಿ ನೀಡಿ ಶೋಧ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ನೆರವಾಗಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡಬೇಕೆಂದು ಅವರು ಚೀನಾದ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಮನವಿ ಮಾಡಿದ್ದರು.

ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ಹಿಂದಿನ ಕಾರಣಗಳು

ಹಠಾತ್ ಪ್ರವಾಹದ ಹಿಂದೆ ಹಿಮನದಿ ಕುಸಿತ?

ಆಗಸ್ಟ್ 26ರಂದು ಸಂಭವಿಸಿದ ಪ್ರವಾಹವು ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಳೆಯ ಪ್ರವಾಹವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಆರಂಭಿಕ ಭೌಗೋಳಿಕ ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಹಿಮನದಿ ಅಥವಾ ಹಿಮ-ಬಂಡೆಗಳ ಕುಸಿತದಿಂದ ಉಂಟಾದ ಭಾರೀ ನೀರು ಮತ್ತು ಅವಶೇಷಗಳ ಹರಿವು ಭೋಟೆಕೋಶಿ ನದಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ನುಗ್ಗಿ, ಕ್ಷಣಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ನದಿ ತೀರದ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಕೊಚ್ಚಿಕೊಂಡು ಹೋಗಿರಬಹುದು.

ಪ್ರವಾಹದ ಹೊಡೆತದಲ್ಲಿ ರಸ್ತೆಗಳು, ಸೇತುವೆಗಳು, ವಸತಿ ಪ್ರದೇಶಗಳು, ಗಡಿ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಮತ್ತು ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಯೋಜನೆಗಳು ಭಾರೀ ಹಾನಿಗೊಳಗಾಗಿವೆ. ಗೈರಾಂಗ್ ಗಡಿ ಪ್ರದೇಶದ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಕ್ಕೂ ವ್ಯಾಪಕ ಹಾನಿಯಾಗಿದೆ.

ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರವಾಹದ ಭೀತಿ

ಪ್ರಾಥಮಿಕ ದುರಂತದ ನಂತರವೂ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಬಂದಿಲ್ಲ. ಪ್ರವಾಹದಿಂದ ನಿರ್ಮಾಣವಾದ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ನೀರಿನ ತಡೆ ಪ್ರದೇಶ/ಸರೋವರದಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ಮಟ್ಟ ಏರಿಕೆಯಾಗಿದ್ದು, ಅದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರವಾಹ ಅಥವಾ ಮಣ್ಣಿನ ಹರಿವಿನ ಅಪಾಯವಿದೆ ಎಂದು ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಎಚ್ಚರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಕಾರಣದಿಂದ ಕೆಲವು ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಣಾ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ನಿಧಾನಗೊಳಿಸಬೇಕಾಯಿತು.

ಭೋಟೆಕೋಶಿ ಮತ್ತು ತ್ರಿಶೂಲಿ ನದಿ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಜನರು ಹಾಗೂ ರಕ್ಷಣಾ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರು ಹೆಚ್ಚಿನ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ಇರಬೇಕು ಮತ್ತು ಅಪಾಯ ಕಂಡುಬಂದರೆ ತಕ್ಷಣ ಸುರಕ್ಷಿತ, ಎತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ತೆರಳಬೇಕು ಎಂದು ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ನಷ್ಟದ ಸಂಖ್ಯೆ ಮತ್ತು ಪರಿಣಾಮ

ಸಾವಿನ ಸಂಖ್ಯೆ ಏರಿಕೆ

ಶುಕ್ರವಾರದ ವೇಳೆಗೆ ನೇಪಾಳದಲ್ಲಿ 579 ಮಂದಿ ಮೃತಪಟ್ಟಿರುವುದಾಗಿ ಅಧಿಕೃತ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು ತಿಳಿಸಿದ್ದವು. ಚೀನಾದ ಟಿಬೆಟ್ ಭಾಗದಲ್ಲೂ ಸಾವುಗಳು ವರದಿಯಾಗಿದ್ದು, ಎರಡೂ ದೇಶಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿದಾಗ ಸಾವಿನ ಸಂಖ್ಯೆ ಸುಮಾರು 584–586ರಷ್ಟಿತ್ತು. ನಂತರದ ನೇಪಾಳಿ ವರದಿಗಳಲ್ಲಿ ಮೃತರ ಸಂಖ್ಯೆ 616ಕ್ಕೆ ಏರಿಕೆಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ರಕ್ಷಣಾ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ ಈ ಸಂಖ್ಯೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ಬದಲಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ.

ನೇಪಾಳದ ಅಧಿಕೃತ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಸುಮಾರು 1,924 ಮಂದಿ ನಾಪತ್ತೆಯಾಗಿದ್ದರು. ಇವರಲ್ಲಿ ವಿದೇಶಿ ಪ್ರವಾಸಿಗರು, ನೇಪಾಳಿ ಪ್ರಯಾಣಿಕರು ಮತ್ತು ಭದ್ರತಾ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯೂ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ. ಇನ್ನೊಂದೆಡೆ, ಚೀನಾದ ಟಿಬೆಟ್ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ನೂರಾರು ಮಂದಿ ನಾಪತ್ತೆಯಾಗಿರುವ ವರದಿಗಳಿವೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಎರಡೂ ದೇಶಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿದರೆ ನಾಪತ್ತೆಯಾದವರ ಸಂಖ್ಯೆ 2,000ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.

ಭಾರತೀಯರ ಮೇಲೂ ಭಾರೀ ಪರಿಣಾಮ

ನೇಪಾಳದ ಈ ದುರಂತದಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಮತ್ತು ಕೈಲಾಸ ಮಾನಸ ಸರೋವರ ಯಾತ್ರಿಕರ ದೊಡ್ಡ ಗುಂಪುಗಳು ಸಿಲುಕಿರುವುದು ಆತಂಕ ಹೆಚ್ಚಿಸಿದೆ. ವಿವಿಧ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ನಾಪತ್ತೆಯಾದವರ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲೂ ಬದಲಾವಣೆ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. ರಕ್ಷಣಾ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಕೆಲವರು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಪತ್ತೆಯಾಗುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ಕುಟುಂಬಗಳು ಅಧಿಕೃತ ಮಾಹಿತಿಗಾಗಿ ಕಾಯುತ್ತಿವೆ.

ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ನೇಪಾಳಕ್ಕೆ ಪರಿಹಾರ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿದ್ದು, ರಕ್ಷಣಾ ಮತ್ತು ವೈದ್ಯಕೀಯ ನೆರವಿಗಾಗಿ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿದೆ. ರಕ್ಷಣಾ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗೆ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ನೆರವು ನೀಡಲು ಭಾರತ ಸಿದ್ಧವಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಲಾಗಿದೆ.

ವೈಯಕ್ತಿಕ ನೋವು ಮತ್ತು ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳು

ಒಂದು ಕುಟುಂಬದ ನಿರೀಕ್ಷೆ

ಈ ಮಹಾ ದುರಂತದ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ಹಿಂದೆ ದೀಪಕ್ ದಂಡು ಅವರಂತಹ ನೂರಾರು ಕುಟುಂಬಗಳ ವೈಯಕ್ತಿಕ ನೋವು ಅಡಗಿದೆ.ಒಂದು ಕಡೆ ನೂರಾರು ಜೀವಗಳು ಕಳೆದುಹೋಗಿವೆ. ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ, “ಅವರು ಬದುಕಿರಬಹುದು” ಎಂಬ ಒಂದೇ ಒಂದು ನಿರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಕುಟುಂಬಗಳು ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳು, ರಕ್ಷಣಾ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಕಾಣೆಯಾದವರ ಪಟ್ಟಿಗಳತ್ತ ಕಣ್ಣಿಟ್ಟಿವೆ.

ಕೈಲಾಸ ಮಾನಸ ಸರೋವರದ ದರ್ಶನವು ಶ್ರೀದೇವಿಯ “ಜೀವನದ ಕನಸು” ಆಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಆ ಕನಸಿನ ಯಾತ್ರೆ ಮುಗಿಸಿ ಮನೆಗೆ ಮರಳಬೇಕಿದ್ದ ದಾರಿಯಲ್ಲೇ ಪ್ರಕೃತಿಯ ಭೀಕರ ತಿರುವು ಆಕೆಯ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಅನಿಶ್ಚಿತತೆಯ ಕತ್ತಲಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲಿಸಿದೆ.

ರಕ್ಷಣಾ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಮುಂದುವರಿದಿರುವುದರಿಂದ, ನಾಪತ್ತೆಯಾದವರ ಪೈಕಿ ಇನ್ನಷ್ಟು ಮಂದಿಯನ್ನು ಜೀವಂತವಾಗಿ ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುವ ನಿರೀಕ್ಷೆ ಕುಟುಂಬಗಳಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಉಳಿದಿದೆ.